नेपाल बैंकको एफपिओ नबिक्नुमा सरोकारवाला सबै 'फेलिएर'

Aug 03, 2018 Merolagani

दोस्रो बजारमै शेयर कारोबार सुस्ताएको बेला नेपाल बैंक(NBL) ले ठूलो संख्याको एफपिओ जारी गर्यो । तोकिएको समयमा बैंकको एफपिओ बिक्री नभएपछि अन्डरराइटरहरुले सकार्नु पर्ने भएकाे छ ।  विश्लेषकहरुले नेपाल बैंकको एफपिओ बिक्री नहुनुमा सरकार, धितोपत्र बोर्ड, कम्पनी र बिक्री प्रबन्धक सबै फेलिएर भएको निष्कर्ष निकालेका छन् ।

सरकारी स्वामित्व धेरै भएको नेपाल बैंकले कूल एक करोड ७६ लाख ८४ हजार ८५८ कित्ता एफपिओ निष्काशन गरेकाे थियाे ।

बैंकले फेस भ्यालूमा १८० रुपैयाँ प्रिमियम जोडेर प्रतिकित्ता २८० रुपैयाँका दरले ४ अर्ब ९५ करोड १७ लाख रुपैयाँको एफपिओ जारी गरेको थियो ।

शेयर बजारमा देखिएको अस्थिरता र झण्डै झण्डै बजार मूल्यकै हाराहारीमा एफपिओ निष्काशन भएकाले बैंककाे एफपिअाेमा लगानी गर्न लगानीकर्ताले खासै रुचि देखाएनन् । नेपाल बैंककाे सरह वित्तीय आधार भएका बैंकहरुको सेयरमूल्य पनि एफपिओको मूल्यभन्दा सस्तोमा पाएपछि नेपाल बैंकको एफपिओमो किन लगानी गर्ने ? प्रश्न नउठेको पनि हैन । केही समय अघि निष्काशन भएको एनएमबि बैंकको एफपिओ बिक्री गर्न पनि निकै सकस झेलेको तथ्य जगजाहेर थियो ।

नेपाल बैंकले एफपिओ निकाल्ने समय ठीक होइन भनेर लगानीकर्ताले सार्वजनिक फोरमहरुमा व्यापक बिरोध जनाएका थिए ।

वित्तीय क्षेत्रलाई लामो समयदेखि नियालीरहेका बिश्लेषक अनलराज भटराईको बिचार पनि सामान्य लगानीकर्ता भन्दा फरक छैन । उनी भन्छन् , 'नेपाल बैंकले बजार निरन्तर ओरालो लागेको बेला एफपिओ बिक्रीमा ल्यायो। सरकारी बैंकको सेयर बिकिहाल्छ भन्ने भयो । निष्काशन गर्दा बजारमा सचेत लगानीकर्ता पनि छन् भन्ने कुरा बिर्सिने काम भयो । जसले गर्दा शेयर बिक्न मुस्किल पर्यो । बैंकको एफपिओ बिक्री नहुनुमा सरकार, धितोपत्र बोर्ड, कम्पनी र बिक्री प्रबन्धक सबै फेलिएर भए ।'

एफपिओ जारी गर्ने बेलामा सरकारी बैंक हो, जसैपनि एफपिओ बिकिहाल्छ भन्ने मनोविज्ञानले हचुवाको भर निर्णय भएको देखिन्छ ।

शुक्रबारसम्मको स्थिति हेर्दा नेपाल बैंकको एफपीओ सञ्चालक र कर्मचारीले पनि नकिनेपछि बिक्री हुन नसकेको ८३ लाख ९ हजार १०८ कित्ता शेयर अब आठ वटा अन्डरराइटरहरुले ब्यहोर्नुपर्ने भएको छ ।

सर्वसाधारणले एफपिओ प्रति कुनै मतलब नराख्नु, १ अर्बको कर्मचारी सन्चयकोषले सेयर किनेर पनि अन्डरराइटरको थाप्लोमा भारी पर्नु, सन्चालक तथा कर्मचारीले एफपिओमा कुनै रुचि नदेखाउनुले एफपिओ निष्काशनमा सरकार असफल भएको बिश्लेषण गरिन थालेको छ ।

विश्लेषक ललित ढुंगाना भन्छन्, सरकारी बैंकको एफपिओको यो हालत हुनुमा सरकार मुख्य रुपमा दोषी छ, यसको नैतिक जिम्मेवारी अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाले लिनुपर्छ ।

विश्लेषक अनलराज भट्टराईको विचारमा पनि कुनै योजना नहेरी एफपिओ ल्याइनाले समस्या भएको छ । जनताले नकिनेको सेयर अन्डरराइटिङ्ग गर्नेहरुले लिइहाल्छन् भन्ने सोच नै गलत हो । ठूलो परिमाणमा सेयर उठाउने उनीहरुको क्षमता र पूँजीको श्रोतको बिषयमा विचार गरेको देखिएन । जसले गर्दा शेयर सकार्ने अन्डरराइटहरु नै अब समस्यामा पर्ने स्थिति नआउला भन्न सकिन्न ।

नेपाल बैंकको एफपिओमा बिक्री प्रबन्धकले पनि कमिसनको लोभ गरेको देखियो । आफूले अन्डरराइटिङ्ग गर्नु नपर्ने भएपछि बिके पनि नबिने पनि हामीलाई के मतलब भन्ने सोचमा सिद्धार्थ क्यापिटल देखियो । इस्सू म्यानेजर भएका नाताले उसले लगानीकर्तालाई बुझाउन सकेको देखिएन । अन्डराइटिङ्ग गर्ने कम्पनीहरुले पनि आफनो क्षमता, सीमा र श्रोत व्यवस्थापनप्रति ध्यान दिएको पाइएन ।

अन्डरराइडिङ्ग गरेको क्यापिटलहरुले एफपिओ सकार्ने भएपनि आगामी दिनमा त्यो बिक्री कसरी गर्ने भन्ने चिन्ता गर्न थालेका छन् । कतिपयले अहिलेदेखि नै उक्त शेयर खरिद गर्ने लगानीकर्ता समेत खोजी गर्न सुरु गरीसकेका छन् ।

नेपाल बैंकका प्रमुख कार्यकारीले समयलाई ख्याल नगरी अन्धाधुन्ध एफपिओ जारी गर्दा लामो समयदेखि हजारौं कित्ता नेपाल बैंकको सेयर होल्ड गरेर बस्ने लगानीकर्तालाई परेको चोटलाई विचार पु¥याउन सकेनन् ।

नियामक निकाय धितोपत्र बोर्ड पनि यहाँ चुकेको छ । एफपिओका कारण ३५० मा रहेको सेयर मूल्य एक हप्तामा २८० झर्दा कति घाटा भयो भन्ने कुरामा कसैले ध्यान पु¥याएन । यसअघि नेपाल लाइफको एफपिओ पहिले २ हजार ८५० मा निकाल्ने भनेर पछि १ हजार ४५० मा निकाल्दा सो कम्पनीको ४ हजार ४०० पुगेको शेयर मुल्य २ हजार ४०० मा झरेको थियो । कम्पनीले प्रस्ताव ल्याएकै भरमा समय र मूल्य निर्धारण हचुवाको भरमा गर्दा धितोपत्र बोर्ड पनि आलोचित हुने गरेको छ ।

जनताले नकिने सरकारले किन्छ भन्ने मान्यतामा नेपाल बैंकले समयलाई विचार नगरी एफपिओ जारी गरेको भान हुन्छ । अन्तिम दिन सन्चयकोषले १ अर्बको सेयर किनेको दृष्टान्तले पनि त्यही देखाउँछ ।

सुरुमा सञ्चयकोषलाई नेपाल बैंकको एफपिओमा लगानी गर्न रोक लगाएको सरकारले अन्तिम समयमा दिनुले पनि सरकारको नियत पनि यहाँ सही देखिएन । त्यही रकमले पाँच दिन अघिमात्र सेयर किनेको भए बजारमा अर्कै प्रभाव पर्थ्याे । नेपाल बैंकको एफपिओमा लगानी गर्न नचाहने अर्थमन्त्रीले अन्तिममा मात्र सन्चय कोषलाई अनुमति दिएको श्रोत बताउँछ । किनभने अर्थमन्त्रीले कोषका सन्चालकलाई एफपिओमा लगानी गर्नुभन्दा अन्य भर्जिन क्षेत्रमा लगानी गर्नु भनेर पटक- पटक निर्देशन दिएको सूचना बाहिरिएको थियो ।

हाल बैंकको चुक्ता पूँजी ८ अर्ब ४ करोड रुपैयाँ छ । एफपिओ निष्काशनपछि बैंकको चुक्ता पूँजी ९ अर्ब ८१ करोड ११ लाख रुपैयाँ पुग्नेछ । एफपिओबाट बैंकलाई तीन अर्ब १८ करोड रुपैयाँ प्रिमियम संकलन गर्नेछ भने एक अर्ब ७६ करोड ८४ लाख रुपैयाँ चुक्ता पूँजी बढ्नेछ ।

comments powered by Disqus

माथिल्लो तामाकोशीको आईपिओ कात्तिक १५ गतेदेखि,हजार कित्तासम्म आवेदन दिन पाइने

Oct 15, 2018

माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत आयोजनाले आगामी कात्तिक १५ गतेदेखि सर्वसाधारणका लागि एक अर्ब ५८ करोड ८५ लाख रुपैयाँको साधारण शेयर (आईपिओ) जारी गर्ने भएको छ। कम्पनीले चुक्ता पूँजीको १५ प्रतिशत बराबरको एक सय रुपैयाँ अंकित दरले हुने एक करोड ५८ लाख ८५ हजार कित्ता शेयर निष्काशन गर्न लागेको हो ।