तर आन्तरिक राजश्व बिभागका अधिकृत डोलेन्द्र शर्माले मेरोलगानी डटकमसँग कुरा गर्दै शेयर कारोबारको समग्र रकममा नभई शेयर किनबेच गर्दा शेयर दलालले लिने कमिशन रकममा मात्रभ्याट लाग्ने स्पष्ट पार्नुभयो ।
उहाँले यसलाई ब्याख्या गर्दै भन्नुभयो– शेयर दलालहरुले लिने एक प्रतिशत कमिशनमा भ्याट नलाग्ने कुरा मूल्य अभिबृद्धि करको अनुसुची १ मा उल्लेख भएको छैन, त्यसैले त्यो कमिशन रकममा भ्याट लाग्ने कुरालाई अन्यथा मिल्दैन । तर पुरै कारोबार रकममा १३ प्रतिशत भ्याट लाग्ने भन्ने हल्ला पुरै गलत हो ।
शर्माले शेयर कारोबार गर्दा लगानीकर्ताले तिर्दै आएको एक प्रतिशत रकममा भ्याट लगाउने बारेमा महालेखा परीक्षक लगायतका निकायहरुसँग पनि छलफल हुँदै आएको जानकारी दिनुभयो । उहाँले कमिशन बाहेकका अन्य रकममा भ्याट नलाग्ने भएकाले लगानीकर्ता आत्तिएर गलत हल्लाका पछाडि दौडिनु नहुनेमा जोड दिनुभयो ।
हाल शेयर बजारका लगानीकर्ताहरुले शेयर कारोबार गर्दा एक देखि ०.७ प्रतिशतसम्म दलाल कमिशन, धितोपत्र बोर्ड कमिशन ०.०१५ प्रतिशत, यदि शेयर बेच्दा नाफा भएमा ब्यक्तिगत रुपमा पाँच प्रतिशत र संस्थागत रुपमा १० प्रतिशत तिर्नुपर्ने ब्यवस्था रहेको छ । आय कर तर्फ पाँच प्रतिशत तिर्नु पर्ने ब्यवस्था रहेको छ ।
कति उठ्ला राजश्व ?
नेपाल स्टक एक्सचेन्जमा बार्षिक रुपमा एक खर्ब रुपैयाँको अनुमानित शेयर किनबेच भएमा त्यसको एक प्रतिशत अर्थात एक अर्ब मात्र कमिशन लगानीकर्ताले दलालहरुलाई बुझाउनुपर्छ । कमिशन एक अर्बबाट १३ करोड रुपैयाँ भ्याट वापत सरकारी राजश्व खातामा जानेछ । शेयर दलालहरुलाई भ्याटमा ल्याई राजश्व असुली क्षेत्र फराकिलो पार्ने क्रममा केही रकम आन्तरिक राजश्व कार्यालयले उठाएर आफ्नो उपलब्धि देखाउँनसक्छ ।
तर समग्र शेयर कारोबार रकममा १३ प्रतिशत भ्याट लाग्ने गलत हल्ला लगानीकर्तामा फैलिएर शेयर बजार ५० अंकले तल झरी बजार पूँजीकरण ५० अर्बले घटेको साढे दुई अर्ब पूँजीगत लाभकर सरकारले गुमाउने छ । यसो भएमा भुँईको टिप्न खोज्दा पोल्टाको खस्ने संभावना पनि उत्तिकै भएकाले गलत हल्ला चिर्न सरकारले तत्काल ठोस कदम चाल्नुपर्ने देखिएको छ ।
