सेयर धितोमा बजार पूँजीकरणको जम्मा दुई प्रतिशत कर्जा प्रबाह हुँदा किन कोकोहोलो ?

Jan 17, 2017 Merolagani

तिलक कोइराला

सेयर धितो कर्जा असाध्यै बढ्यो भन्ने हल्ला नियोजित रुपमा चलाईदै गर्दा एउटा रोचक तथ्यांक अगाडि आएको छ । नेपालको सेयर बजारको समग्र पूँजीकरणको जम्मा २ दशमलव ३ प्रतिशत मात्र सेयर धितो कर्जा प्रबाह भएको देखिएको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले सोमबार सार्बजनिक गरेको आँकडा अनुसार सेयर धितो कर्जा( मार्जिन ल्याडिड.) मा ३८ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ मात्र कर्जा प्रबाह भएको छ । २०७३ असारमा यस शीर्षकमा ३७ अर्ब ६६ करोड कर्जा प्रबाह भएकोमा बितेको पाँच महिनामा जम्मा ६८ करोडले मात्र सेयर धितो कर्जा बढेको देखिएको छ ।

बैंकहरुले प्रबाह गरेको जम्मा कर्जामा सेयर धितो कर्जाको मात्रा कति छ भनेर हेर्नु  पनि महत्वपूर्ण छ । कतिपय बाणिज्य बैंकहरुले अहिलेसम्म सेयर धितो कर्जा प्रबाह नै नगरेकाले उनीहरुको भागमा यस्तो कर्जाको अंश नै पर्दैन ।  यस्तो अबस्थामा राष्ट्र बैंकले लगाएको क्याप धेरै संस्थाहरुले पालना गरेको मात्रै हैन, तोकिएको बिन्दु भन्दा धेरै तल छ । 

सोमबारको सेयर बजार पूँजीकरण १६ खर्ब ४९ अर्बसँग सेयर धितोमा प्रबाह भएको कर्जाको तुलना गर्दा २.३ प्रतिशत मात्र हुन आउँछ । सेयर धितो कर्जालाई २०७२ असारलाई २०७३ असारको आंकडासँग तुलना गरेर हेर्ने हो भने पनि जम्मा १३ अर्ब ५८ करोडले मात्र मार्जिन ल्याण्डिड. बढेको स्पष्ट हुन्छ । जबकि अनुत्पादक क्षेत्र गाडी र घरजग्गा कर्जा तर्फ भने डरलाग्दो अबस्था देखिएको छ ।

घरजग्गा कर्जा पाँच महिनामा ११ अर्ब र गाडी कर्जा २६ अर्बले बढेर गएको देखिएको छ । २०७२ असार र २०७३ असारको तथ्यांक भिडाउने हो भने गाडी र घरजग्गा कर्जामा क्रमशः २९ र २२ अर्बले बढेको छ ।

बैंकहरुले घरजग्गा र गाडी कर्जामा ब्याज सस्तो बनाएर सेयर धितो कर्जालाई महंगो बनाएका छन् ।

घरजग्गा र गाडी कर्जाले बैंकिड. क्षेत्रबाट रकम बाहिर्याउन भुमिका खेल्छ भने सेयर धितो कर्जाले पूँजी निर्माण र पूँजी बजारलाई चलायमान बनाउन सहयोग गर्ने गर्दछ । गाडी कर्जाले रकम बिदेश पुर््याउन र देशलाई परनिर्भर बनाउन भुमिका खेल्छ भने घरजग्गा कर्जाले पनि अन्ततः महंगा घर निर्माणमा भारतीय कामदारमार्फत रकम बिदेश लैजान सघाउ पुरउँछ । तर सेयर धितो कर्जा लिने धेरैले कर्जा वापतको रकम फेरि पूँजी बजारमै लगाएको पाईएको छ ।

सेयर धितो कर्जामा औसत मूल्यको ५० प्रतिशत कर्जा दिईने र त्यो भाखा नाघ्ने बित्तिकै सेयर बेचेर असुली गर्न सकिने ब्यवस्था छ ।

गाडी र घरजग्गा घितोमा गएको कर्जा भन्दा सेयर धितो कर्जामा गएको रकम असुल गर्न बैंकहरुलाई निकै सहज हुने गरेको छ । सेयरको मूल्य घटेमा मार्जिन कल गर्ने र त्यसबाट नभए सेयर बेचेर कर्जा असुल गर्नसक्ने सुबिधा बैंकहरुले पाएका छन् तर गाडी र घरजग्गा धितोका कर्जाहरुको असुलीमा बैंकहरुले खेप्नुपर्ने झंझट र ब्यवधान पनि उनीहरुलाई नै थाहा छ ।

राष्ट्र बैंकले आफ्नो तथ्यांकमा देखाएको ओभर ड्राफ्ट कर्जाको बृद्धिले पनि खतरनाक संकेत गरेको छ । त्यो कर्जा घरजग्गा र गाडी आयात जस्ता अनुत्पादक क्षेत्रमा गएको हो भने त्यसले गंभीर परिणाम ल्याउने पक्का छ ।

२०७३ मंसिरसम्ममा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको लगानीमा रहिरहेको कर्जामध्ये ६०.९ प्रतिशत कर्जा घर जग्गाको धितोमा र १४.६ प्रतिशत कर्जा चालू सम्पत्ति (कृषि तथा गैर–कृषिजन्य वस्तु) को धितोमा प्रवाह भएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो धितोमा प्रवाहित कर्जाको अनुपात क्रमशः ६०.१ प्रतिशत र १२.५ प्रतिशत रहेको थियो ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार पाँच महिने समीक्षा अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट निजी क्षेत्रतर्फ प्रवाहित कर्जा ९.६ प्रतिशतले बढेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो कर्जा ३.३ प्रतिशतले बढेको थियो । समीक्षा अवधिमा निजी क्षेत्रतर्पm प्रवाहित कर्जामध्ये वाणिज्य बैंकहरुको ९.८ प्रतिशत र विकास बैंकहरुको १२.१ प्रतिशतले बढेको छ भने वित्त कम्पनीहरुको ७.४ प्रतिशतले घटेको छ । वार्षिक बिन्दुगत आधारमा २०७३ मंसिरमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट निजी क्षेत्रतर्फ प्रवाहित कर्जा (पाकेको ब्याज बाहेकको) ३१.३ प्रतिशतले बढेको छ ।

समीक्षा अवधिमा कृषि क्षेत्रतर्फको कर्जा ७.९ प्रतिशत, औद्योगिक उत्पादन क्षेत्रतर्फको कर्जा ७.१ प्रतिशत, निर्माण क्षेत्रको कर्जा ९.७ प्रतिशत, थोक तथा खुद्रा व्यापारतर्फको कर्जा ८ प्रतिशत, सेवा उद्योगतर्फको कर्जा १०.१ प्रतिशत र यातायात, सञ्चार तथा सार्वजनिक सेवा क्षेत्रतर्फको कर्जा १२.८ प्रतिशतले बढेको जनाईएको छ ।

comments powered by Disqus

दोस्रो त्रैमासको वित्तिय विवरण निकाल्नेमा पनि फर्स्ट माईक्रो बन्यो फर्स्ट

Jan 16, 2018

४१.५३ प्रतिशतले नाफा बढ्यो, ५० प्रतिशत हकप्रद आँउदै
थोक लघुवित्त कर्जा प्रबाह गर्ने फर्स्ट माईक्रोफाईनान्स (FMDBL)  चालु आर्थिक बर्षको दोस्रो त्रैमासिक वित्तिय विवरण प्रकाशित गर्ने कम्पनीहरुमध्ये यस बर्ष पहिलो कम्पनी पनि बनेको छ । लघुवित्तले मंगलबार सार्वजनिक गरेको वित्तिय विवरणमा ४ करोड ७६ लाख ९७ हजार रुपैयाँ खुद नाफा गरेको उल्लेख छ ।