सेयरबजारमा निरन्तर गिरावटको मुख्य कारण हकप्रदमा उचालिँदाको परिणाम

Sep 13, 2017 merolagani

राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुको चुक्तापूँजी बढाउने योजना ल्याएपछि अधिकांस बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले हकप्रदकै बाटो रोजे । सूचीकृत कम्पनीहरुले गएको बर्ष चार सय प्रतिशतसम्म हकप्रद सेयर बिक्रीमा ल्याए । कतिपय कम्पनीले हकप्रद माथि हकप्रद बिक्री गरे । जसको असर अहिले सेयरबजारमा देखिएको छ ।

उदाहरणका लागि,  कृषि विकास बैंकले चुक्तापूँजी बढाउन ५० प्रतिशत हकप्रदको जारी गर्ने घोषणा गर्यो हकप्रदमै उचालिएर बैंकको सेयरमूल्य १०६० रुपैयाँसम्म पुग्यो ।

जतिबेला बैंकको मुल्य आकासीएको थियो त्यत्तीबेला सेयर किन्ने लगानीकर्ताहरु बैंकले दिएको २० प्रतिशत बोनस र ५० प्रतिशत हकप्रद भर्दा आजको दिनमा आईपुग्दा समेत घाटामा छन् । अहिले कृषि विकास बैंकको बजारमूल्य ४२० रुपैयाँको हाराहारीमा छ । 

यो एउटा उदारण मात्र हो । गएको बर्ष ठूलो मात्रामा हकप्रद निष्काशन गर्ने अधिकासं बैंक तथा वित्तीय संस्थाको अवस्था यस्तै छ । गएको बर्ष जतिपनि लगानीकर्ताले हकप्रदको लोभमा बजारमूल्य उचालिएका बेला सेयर किने ती सबै घाटामा छन । जसले बजारमूल्य उचालिएको समयमा बिक्री गरे तिनीहरुले नाफा सुरक्षित गरे होलान् । तर अधिकांस कम्पनीहरुको सेयर भाउ उचालिएकाले कुनै न कुनै कम्पनीको हकप्रदमा लगानीकर्ता लोभिदा उनीहरु अहिले घाटामा रहेका छन ।

सेयरबजारमा हकप्रदको बाढी आउँदा सेयरलगानीकर्ताले थप लगानी गरेको गर्यै गर्दा आज उनीहरुसँग रकम अभाव हुँदा घाटा सहेरै सेयर बेच्न बाध्य हुनुपरेको छ । बजारमा यस्ता हजारौ लगानीकर्ता छन अहिले चाडवाडका लागि रकम जोहो गर्न घाटा सहेरै सेयर बेच्न बाध्य भएका छन ।

धादिङका नविन तामाङले लक्ष्मी बैंकले शतप्रतिशत हकप्रद सेयर निष्कासन गर्ने भनेपछि लक्ष्मी बैंकको १०० कित्ता सेयर ८५० रुपैयाँको हाराहारीमा किने । उनले बैंकको हकप्रद पनि भरे र बैंकले दिएकोे १८.२९ प्रतिशत बोनस पनि लिए । अहिले बैंकको सेयरमूल्य झरेर ३२० रुपैयाँको हाराहारीमा पुगेको छ । उनले किनेको सय कित्ता सेयर बढेर २३६ कित्ता पुगिसकेको छ । तर उनी अझै पनि घाटामा छन् । बैंकले गत आर्थिकबर्षको बोनस दिदा समेत उनी घाटामै रहने देखिन्छ । यद्यपी लक्ष्मी बैंकले बोनस घोषणा गर्न बाँकी छ । यो अर्को उदाहरण हो ।

मेरो लगानीले जब जब हकप्रद सेयर निष्कासन गर्ने सूचनाहरु सार्वजनिक हुन्थ्थे तब तब हेडलाईनमै हकप्रदमा नउचालिनुस् भनेर खबर सम्प्रेषण गर्दे आएको थियो । तर लगानीकर्ताहरु हकप्रदमा उचालिन छाडेनन् । जसको मार अहिले आएर खेप्न बाध्य हुनुपरेको छ । कतिपय नयाँ लगानीकर्ताहरुले हकप्रदलाई बोनस जस्तै ठाने, कतिपयले आईपिओ नै सम्झे । हकप्रद थप लगानी हो भन्ने कुरा नबुझ्दा समेत नयाँ र सोझा लगानीकर्ताहरु बजारमा फसेका छन् ।

अहिले मुलुकको अर्थतन्त्र सामान्य अवस्थामा छ । राष्ट्र बैंकमा अधिक तरलता छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार ७१ अर्ब रुपैयाँ थन्किएको छ । बैंकहरुले धमाधम सेयर कर्जामा लगानी विस्तार गर्दैछन् । लाभांश घोषणा र साधारणसभा गर्ने क्रम बढेको छ । तर बजार निरन्तर घटेको छ । यसको एउटै कारण हो विगतमा बिक्री भएका हकप्रद, एफपिओ जसले बजारमा आपूर्ति ह्वात्तै बढाए । सेयरको माग घट्यो अनि मूल्य घट्यो ।

स्टक ब्रोकर एशोसिएसनका अध्यक्ष प्रियराज रेग्मी भन्छन्, ’बजार घट्ने अन्य कुनै कारण छैन। सेयरको अधिक आपूर्ति नै बजार घट्नुको प्रमुख कारण हो । बजारमा आपर्ति बढाउने हकप्रद नै हो ।

कम्पनीलेहरुले गत आर्थिक बर्षमा पूँजी बढाउने चटारोमा निष्काशन गरेको हकप्रद, एफपिओ र वितरण गरेको बोनस प्राय कम्पनीहरुको सूचिकृत भईसकेको छ । जसले गर्दा बजारमा आपूर्ति बढ्यो र भाऊ घट्न गयो । अर्को कुरा नजिकदो चाडपर्वमा आवश्यक रकम जोहो गर्नका लागि सेयर बिक्रीमा चाप परेकाले बजार निरन्तर ओरालो लागेको छ । यो स्टक ब्रोकर एशोसिएसनका अध्यक्ष प्रियराज रेग्मीको भनाई हो ।

सेयरबजारका विज्ञ, स्टक ब्रोकर तथा ठूला साना लगानीकर्ताको एउटै भनाई छ । सेयर आपूर्ति बढ्यो माग घट्यो अनि बजार घट्यो । सेयरको आपूर्ति बढ्नुको कारण हकप्रद नै हो ।

सिद्धार्थ क्यापिटलका सिईओ धुव्र तिमल्सिनाका अनुसार लगानीकर्ताले सम्भावित लाभांशको आकँलन गरेर लाभांश घोषणा पूर्व नै बढेकै मूल्यमा सेयर खरिद गरिसकेकाले अहिले लाभांश घोषणा भएपछि सेयरमूल्य नबढेको हो । कम्पनीहरुले विगतमा प्रस्तुत गरेका पूँजी योजनामै लाभांशको बिषय उल्लेख गरेको हुँदा अहिले लाभांश घोषणाले बजारमा उत्साह नजागेको हुनसक्छ ।

लगानीकर्ता छोटेलाल रौनियार भन्छन्, ’लगानीकर्तामा आगामी बर्षबाट अनिवार्य गरिने प्यानका बिषयमा अन्योलता रहेको देखिन्छ, बैंकहरुले ब्याजदर घटाउने हल्ला गरेपनि ब्याजदर घटेको छैन। हकप्रद, एफपिओ तथा आइपिओ आउने क्रम जारी रहेको र विगतको हकप्रद बोनस सूचिकृत भएकाले आपूर्ति बढ्दा बजार घटेको हो । ’

आर्यतारा सेक्युरिटजका महाप्रबन्धक गुणनिधि भुषालका अनुसार ’नियमनकारी निकायले नियमित रुपमा गर्ने अनुगमन र निरीक्षणका कामहरुको पनि मिडियाबाजी गर्ने गरेकाले लगानीकर्तामा त्रास पैदा हुँदा उनीहरु बजारमा आउनै कम हुन थालेको छ । अर्काेतर्फ , हकप्रद, बोनसले सेयरको आपूर्ति बढेकाले बिक्रीको चाप परेको देखिन्छ भने यहि समयमा केही कम्पनीहरुले हकप्रद र एफपिओ जारी गरेका छन्। त्यतातर्फ पनि लगानीकर्ताको रकम गएको छ । साथै नजिकदो चाडपर्वले पनि सेयर बिक्रीको चाप पर्दा बजार घट्न पुगेको हो । ’

अहिले पनि विभिन्न कम्पनीहरु हकप्रद सेयर जारी गर्ने क्रममा रहेका छन् । यी सब उदारणहरुले जुनसुकै कम्पनीले हकप्रद जारी गरेको भएपनि त्यसमा उचालिएर लगानी गर्नु जोखिमयुक्त हुनेछ ।

 

सिद्धार्थ बैंकले ल्यायो ‘मेरो सेयर खाता’, वार्षिक ६ प्रतिशत ब्याजदर

१२ मेगावाट क्षमताको दोर्दीखोलाको निमार्ण तीन बर्षमा सक्ने लक्ष्य

comments powered by Disqus

दोस्रो त्रैमासको वित्तिय विवरण निकाल्नेमा पनि फर्स्ट माईक्रो बन्यो फर्स्ट

Jan 16, 2018

४१.५३ प्रतिशतले नाफा बढ्यो, ५० प्रतिशत हकप्रद आँउदै
थोक लघुवित्त कर्जा प्रबाह गर्ने फर्स्ट माईक्रोफाईनान्स (FMDBL)  चालु आर्थिक बर्षको दोस्रो त्रैमासिक वित्तिय विवरण प्रकाशित गर्ने कम्पनीहरुमध्ये यस बर्ष पहिलो कम्पनी पनि बनेको छ । लघुवित्तले मंगलबार सार्वजनिक गरेको वित्तिय विवरणमा ४ करोड ७६ लाख ९७ हजार रुपैयाँ खुद नाफा गरेको उल्लेख छ ।