चिनियाँ मुद्रा युआन १० बर्ष यताकै तल्लो स्तरमा, नियन्त्रणमा राख्ने चुनौती

Nov 04, 2018 Merolagani

अमेरिकाकासँग जारी व्यापार युद्ध र अर्थव्यवस्थाको गति सुस्त भएका कारण चीनको मुद्रा युआन १० बर्षपछि सबैभन्दा तल्लो स्तरमा आइपुगेको छ । गत बुधबार यसको मूल्य घटेर ६.९७ युआन प्रतिडलर कायम भएको थियो । सन् २००८ मे पछिको यो युआनको सबैभन्दा न्यूनतम स्तर हो ।

डिसेम्बर २०१६ मा पनि युआन ६.९५ को स्तरमा पुगेको थियो । तर सन् २०१७ को सुरुवातमा यो फेरी ६.५ को स्तरमा आइपुगेको थियो । जसको आसपासमा यो करिब ९ बर्षसम्म कायम रहेको थियो ।

सन् २०१८ को फेब्रुअरीदेखि अप्रिलबीचको समयमा त यो ६.२६ को स्तरसम्म पुगेको थियो । तर फेरी चीन र अमेरिकाका बीच सुरु भएको व्यापार युद्धको असर देखिन सुरु भएको छ ।

अमेरिकी ट्रम्प प्रशासनका अनुसार, चीनले निर्यातलाई बढावा दिनका लागि जानेर र बुझेर नै आफ्नो मुद्रालाई कम स्तरमा राख्दछ ।

उता चीनले आफूले युआनलाई स्थिर राख्ने प्रयास गरिरहेको बताउँदै आएको छ ।

कसरी काम गर्छ युआनले ? 

सबैभन्दा पहिले यो जान्न जरुरी छ कि, युआनले दुनियाँको अन्य मुद्राको जस्तो काम गर्दैन । 

चीनको केन्द्रीय बैंक ‘पीपुल्स बैंक अफ चाइना’ ले दैनिक रुपमा राष्ट्रिय मुद्रा युआनको मूल्य तय गर्ने गर्दछ ।

बैंकले एउटा आधिकारीक मध्यबिन्दु (मिडपोइन्ट) का माध्यमबाट यस दरमा नियन्त्रण राख्दछ । जसका कारण कुनै पनि निश्चित दिनको कारोबारमा निर्मूल हुन सक्दछ ।

यस्तो गर्नुको पछाडि विनिमयदरलाई बजार अनुसार नै बनाउनु रहेको हुन्छ । युआन कमजोर हुनुको मतलब यसबाट चीनको निर्यात सस्तो हुनु भन्ने बुझिन्छ ।

चीन–अमेरिका बीच चलिरहेको व्यापार युद्ध

चीन अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो ट्रेडिङ्ग पार्टनरका रुपमा रहेको छ । अमेरिकाको कूल व्यापारमा चीनको हिस्सेदारी लगभग १६.४ रहेको छ ।

तर विगत केही समयदेखि यि दुई देश एक अर्काका साथ व्यापारमा रोकावट पैदा गरिरहेका छन् । उक्त अड्चन ट्यारिफ वा कर बढाउनलाई लिएर भइरहेको छ ।

यसमा दुबै देशले एक अर्काको सामानमा कर लगाउने गर्दछन् वा पहिलेदेखि नै चलिआएको करलाई बढावा दिने गर्दछन् । जसबाट अरु देशका सामानहरुको मूल्य बढ्ने गर्दछ ।

जब त्यस्ता बस्तुको मूल्य बढ्दछ, तब त्यसले घरेलु बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्दैन । यसबाट उनीहरुको विक्री घट्ने गर्दछ । अमेरिका र चीनका बीच विगत केही महिनादेखि यही क्रम चलिरहेको छ ।

 युआनको मूल्य कम गर्नुको कारण

कन्सल्टेन्सी क्यापिटल इकोनोमिक्सका विश्लेषकहरुका अनुसार, चिनियाँ मुद्रा आउँदो महिनामा दबाबमा रहनेछ र यो ७ युआन प्रतिडलरको मूल्यसम्म पुग्ने सम्भावना रहेको छ ।

युआन डलरको तुलनामा कमजोर हुनको मुख्य कारण अमेरिकी फेडरल रिजर्भको ब्याजदरमा लगातार वृद्धि हुनु रहेको बताइएको छ ।

यसका साथै चीनको अर्थव्यवस्थाको गति पनि सुस्त भइरहेको छ । वर्तमान आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमासमा यो ६.५ प्रतिशतको स्तरमा रहेको छ । सन् २००९ पछि चिनियाँ अर्थव्यवस्थामा यो वृद्धि आफ्नो न्यूनतम स्तरमा रहेको छ ।

कति बलियो छ त चिनियाँ अर्थव्यवस्था?

हालसम्म चीनले अमेरिकी दबाबका अगाडि झुक्नबाट अस्वीकार गर्दै आइरहेको छ । यसको पछाडि उसको मजबुत आर्थिक ढाँचा र विदेशी मुद्राको विशाल भण्डार जस्ता २ कारण रहँदै आएका छन् ।

विदेशी मुद्रा भण्डारको मामलामा चीन आज दुनियाँको सबैभन्दा शक्तिशाली देशका रुपमा रहेको छ । चीनसँग दुनियाँमा सबैभन्दा बढी विदेशी मुद्रा भण्डार (३ खर्ब १२ अर्ब डलर) रहेको छ । जबकी यो जीडीपी (११ खर्ब डलर) को आकारको तुलनामा दुनियाँको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो देश रहेको छ ।

यसका साथै प्रत्यक्ष विदशी लगानी आकर्षित गर्ने मामलामा पनि यो तेस्रो नम्बरमा रहेको छ ।
तर यति हुदाँहुदै पनि अमेरिकाका साथ चलिरहेको ट्रेड वारका कारण चीनको अर्थव्यवस्थामा असर परेको छ । किनकी यूरोपियन यूनियन पनि चीन अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो ट्रेड पार्टनर रहेको छ ।

अब यदि प्रतिडलर ७ युआन को मनोवैज्ञानिक स्तरभन्दा तल पुग्दछ भने आर्थिक विश्लेषकहरुका अनुसार यसबाट बजारको धारणामा नकारात्मक असर पर्नेछ । जसको दुरगामी असर चीनमा पर्नेछ ।

- बीबीसी हिन्दी

comments powered by Disqus

त्रिशूली थ्री ‘बी’ को आईपिओमा करिब १० गुणा बढीको आवेदन,सोमबार अन्तिम

Mar 25, 2019

सरकारको ‘जनताको जलविद्युत कार्यक्रम’ अन्तर्गत चैत ७ गतेदेखि साधारण शेयर (आईपिओ) निष्काशन गरेको माथिल्लो त्रिशूली थ्री ‘बी’ जलविद्युत आयोजनाको शेयरमा आवेदन दिने चैत ११ गते सोमबार अन्तिम दिन रहेको छ। आइतबारसम्म आईपिओमा करिब १० गुणा बढी आवेदन परेको छ।