टी–२० क्रिकेट विश्वकप २०२६ अन्तर्गत हुन लागेको भारत र पाकिस्तानबिचको बहुप्रतिक्षित भिडन्तले श्रीलङ्काको राजधानी कोलम्बोमा आर्थिक र पर्यटकीय हलचल ल्याएको छ। 

फेब्रुअरी १५ (फागुन ३ गते) कोलम्बोमा हुने यो खेललाई विश्वभरका क्रिकेट प्रेमीहरूले प्रतीक्षा गरिरहेका छन्। तर, यो खेल प्रत्यक्ष हेर्न चाहनेहरूका लागि यात्रा र बसाई अब निकै महँगो साबित हुने भएको छ। भारत र पाकिस्तानबिचको क्रिकेट खेल केवल एउटा खेल मात्र होइन, यो एक विशाल उत्सव र ठुलो व्यापारिक अवसर पनि हो। आगामी फेब्रुअरी १५ मा श्रीलङ्काको कोलम्बोमा बेलुका ७ बजे सुरु हुने टी–२० विश्वकपको यो 'हाइ–भोल्टेज' म्याचले अहिले दक्षिण एसियाली पर्यटन बजारमा हलचल पैदा गरेको छ। खेल हेर्नका लागि अन्तिम समयमा कोलम्बो जाने तयारी गरिरहेका दर्शकहरू अहिले हवाई भाडा र होटेलको दर देखेर चकित परेका छन्। विभिन्न ट्राभल वेबसाइटहरूका अनुसार फेब्रुअरी १४ र १५ मा दिल्ली तथा मुम्बईबाट कोलम्बो जाने उडानको भाडा सामान्य दिनको तुलनामा सम्म महँगो भएको छ।

• दिल्लीदेखि कोलम्बो: दिल्लीबाट कोलम्बो पुग्न सिधा उडानमा करिब ४ घण्टा लाग्छ। सामान्यतया यो उडानको भाडा भारु ३० हजारको हाराहारीमा हुन्थ्यो। तर, अहिले फेब्रुअरी १४ का लागि एयर इन्डियाको उडान दर भारु ९० हजारदेखि १.०९ लाखसम्म पुगेको छ। त्यस्तै, श्रीलंकन एयरलाइन्सले १.४५ लाख भारु (करिब २ लाख ३२ हजार नेपाली रुपैयाँ) सम्म शुल्क लिइरहेको छ।

• मुम्बईदेखि कोलम्बो: मुम्बईबाट ३ घण्टाको उडान दूरीमा रहेको कोलम्बोका लागि पनि भाडा दर ९० हजार भारुको आसपास पुगेको छ। खेल सुरु हुनुभन्दा केही घण्टा अघि पुग्ने उडानका लागि समेत दर्शकहरूले महँगो रकम तिर्न तयार देखिएका छन्।

हवाई टिकट मात्र होइन, कोलम्बोका होटेलहरूले पनि यो अवसरको भरपुर फाइदा उठाइरहेका छन्। कोलम्बोका ३ स्टारदेखि ५ स्टारसम्मका होटेलहरूमा दुई जनाका लागि एक रातको कोठा भाडा भारु १.१४ लाखसम्म पुगेको छ। सामान्य समयमा भारु ४० हजारमा पाइने कोठाहरू अहिले तेब्बर महँगो भएका छन्। यद्यपि, धनी दर्शकहरूका लागि यो समस्या नभए पनि मध्यम वर्गीय फ्यानहरूका लागि कोलम्बो बसाई निकै चुनौतीपूर्ण बनेको छ। साना गेस्ट हाउसहरूले पनि आफ्नो दर बढाएका छन्।

श्रीलङ्का अहिले गम्भीर आर्थिक सङ्कटबाट तङ्ग्रिने प्रयासमा छ।  यसका लागि पर्यटन क्षेत्र सबैभन्दा ठुलो आधार हो। श्रीलङ्काको सेन्ट्रल बैंकको तथ्याङ्क अनुसार, सन् २०२५ को जनवरीमा पर्यटन क्षेत्रबाट ४०० मिलियन अमेरिकी डलर आम्दानी भएको थियो। तर, सन् २०२६ को जनवरीमा पर्यटकको सङ्ख्या बढे पनि आम्दानी घटेर ३७८ मिलियन डलरमा खुम्चिएको छ। अर्थात्, आम्दानीमा ५.६ प्रतिशतको गिरावट आएको छ। यहाँ 'पर्यटन आम्दानी' भन्नाले श्रीलङ्काले विदेशी पर्यटकहरूबाट आर्जन गर्ने 'अमेरिकी डलर' (विदेशी मुद्रा) लाई बुझ्नु पर्छ। जनवरी २०२६ मा आम्दानी घट्नुको अर्थ पर्यटकहरू श्रीलङ्का पुगे पनि उनीहरूले गर्ने खर्चको औसत दर कम भयो। यस्तो अवस्थामा भारत र पाकिस्तानको खेलले श्रीलङ्काली अर्थतन्त्रमा करोडौँ डलर भित्र्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

अनिश्चितता चिर्दै कोलम्बोमा खेल: कसरी सम्भव भयो ? 

धेरैलाई थाहा नहुन सक्छ। भारत र पाकिस्तानबिचको यो खेल हुनेमा सुरुमा ठुलो संशय थियो। यी दुई देशबिचको राजनीतिक तनावका कारण यो म्याच लगभग रद्द हुने अवस्थामा पुगेको थियो। तर, विभिन्न कारणहरूले गर्दा यो सम्भव भयो।

• राजनीतिक खिचातानी र सुरक्षा संशय: भारत र पाकिस्तानबिचको सम्बन्ध चिसिएका कारण भारतीय टिम पाकिस्तान जान र पाकिस्तानी टिम भारत आउन सुरक्षाको कारण देखाउँदै आनाकानी गरिरहेका थिए। सन् २०२६ को विश्वकपको मुख्य आयोजक भारत भए पनि पाकिस्तानका खेलहरू कहाँ राख्ने भन्नेमा लामो विवाद भयो।

• श्रीलङ्काको 'न्युट्रल भेन्यु' को भूमिका: अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (ICC) ले दुवै देशको चित्त बुझाउन श्रीलङ्कालाई 'तटस्थ भूमि'का रूपमा प्रयोग गर्ने 'हाइब्रिड मोडेल' अघि सा-यो। भारत र श्रीलङ्का सह–आयोजक भएकाले यो म्याच भारतबाट हटाएर कोलम्बोमा सार्ने निर्णय गरियो। जसलाई दुवै देशका क्रिकेट बोर्डले स्वीकार गरे।

• आर्थिक अपरिहार्यता: भारत र पाकिस्तानबिचको खेल नहुनु भनेको ICC र विज्ञापनदाताहरूका लागि अर्बौँको घाटा हुनु हो। साथै, श्रीलङ्काले आफ्नो सङ्कटग्रस्त पर्यटन उद्योगलाई उकास्न यो खेल आफ्नो देशमा गराउन ठुलो कूटनीतिक पहल गरेको थियो।

अन्त्यमा, राजनीतिक शत्रुता र आर्थिक सङ्कटका बाबजुद क्रिकेटले यी दुई देशलाई श्रीलङ्काको मैदानमा उतारेको छ। कोलम्बोको यो महँगीले के पुष्टि गर्छ भने, भारत र पाकिस्तानको क्रिकेट खेल केवल खेल मात्र होइन, यो दक्षिण एसियाकै सबैभन्दा ठुलो आर्थिक र सांस्कृतिक 'महोत्सव' पनि हो।