नेपालको पहिलो निजी क्षेत्रको वाणिज्य बैंक, नबिल बैंक लिमिटेडको कर्जा साख (क्रेडिट रेटिङ) लाई इक्रा नेपालले पुनः प्रमाणीकरण गरेको छ। 

इक्रा नेपालले बैंकको वित्तीय स्वास्थ्यमा सुधार आएको संकेत गर्दै यसअघि कायम राखेको ‘नकारात्मक प्रभावसहितको निगरानी’को सूचीबाट समेत नबिल बैंकलाई हटाएको छ।

इक्रा नेपालका अनुसार नबिल बैंक लिमिटेडलाई प्रदान गरिएको वित्तीय सबलता सम्बन्धी संस्थागत साख रेटिङलाई ‘[ICRANP-IR] A’ (pronounce: आईसीआरए एनपी इस्युअर रेटिङ ए) मा पुनः प्रमाणीकरण गरिएको छ। यो रेटिङ प्राप्त गर्ने संस्थाहरूले आफ्ना वित्तीय दायित्वहरू समयमै पूरा गर्न सक्ने सुरक्षित र पर्याप्त क्षमता राख्दछन् र यस्ता संस्थाहरूमा कर्जा जोखिम न्यून रहने मानिन्छ। यसका साथै बैंकले निष्कासन गरेको ४ अर्ब रुपैयाँ बराबरको सहायक ऋणपत्रलाई प्रदान गरिएको ‘[ICRANP] LA’ रेटिङलाई पनि पुनः प्रमाणीकरण गर्दै नकारात्मक निगरानीको सूचीबाट हटाएको  हो।

निगरानी सूचीबाट हट्नुको मुख्य कारण र सबल पूँजीकरण

बैंकको खस्कँदो सम्पत्ति गुणस्तर र पूँजीकोषमा देखिएको दबाबका कारण अघिल्लो रेटिङ मूल्यांकनका क्रममा बैंकलाई नकारात्मक प्रभावसहितको निगरानी सूचीमा राखिएको थियो। तर, पछिल्लो समय बैंकको पूँजीकरण स्थिति र सम्पत्ति गुणस्तरमा सुधार तथा स्थिरताका सकारात्मक संकेतहरू देखिएकाले यस पटक निगरानी सूचीबाट हटाइएको इक्रा नेपालले स्पष्ट पारेको छ।

नबिल बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को  २०८२ चैत मसान्तसम्ममा आफ्नो प्राथमिक पूँजीकोष (Tier-I Capital) लाई बढाएर ९.६९ प्रतिशत पुर्‍याएको छ। यसअघि सन् २०२५ को मध्य-जनवरीमा गरिएको रेटिङको समयमा बैंकको प्राथमिक पूँजीकोष ९.०४ प्रतिशत मात्र रहेको थियो। पूँजीकोषमा देखिएको यो सुधारको मुख्य श्रेय बैंकले निष्कासन गरेको ५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको 'पर्पेचुअल नन्-कम्युलेटिभ प्रिफरेन्स सेयर' लाई जान्छ। जसले बैंकको प्राथमिक पूँजीकोषलाई बलियो आड प्रदान गरेको छ। यस्तै, चालु आर्थिक वर्षको पहिलो अर्धवार्षिक अवधिमा बैंकले ३ अर्ब रुपैयाँ बराबरको ऋणपत्र निष्कासन गरी पूरक पूँजी (Tier-II) लाई पनि सुदृढ बनाएको छ। बैंकको कुल पूँजी पर्याप्तता अनुपात चैत २०८२ सम्ममा १२.५१ प्रतिशत पुगेको छ। जुन अघिल्लो रेटिङको समयमा ११.७८ प्रतिशत मात्र थियो।

सम्पत्ति गुणस्तर र कर्जा असुलीमा देखिएको सुधार

बैंकको निष्क्रिय कर्जा (NPA) र भाखा नाघेका कर्जाहरूको व्यवस्थापनमा आएको सुधारले पनि रेटिङलाई बल पुर्‍याएको छ। प्रतिवेदन अनुसार, शून्य वा सोभन्दा बढी दिन भाखा नाघेको कर्जाको अनुपात अघिल्लो रेटिङ मूल्यांकनका क्रममा करिब २९ प्रतिशत रहेकोमा चैत २०८२ सम्म आइपुग्दा सुधार भएर करिब २२ प्रतिशतमा झरेको छ। त्यस्तै, बैंकको खुद निष्क्रिय कर्जा र खुद सम्पत्ति बीचको अनुपातमा राम्रो सुधार देखिएको छ। अघिल्लो रेटिङको समयमा करिब १२ प्रतिशत रहेको यो अनुपात घटेर चैत २०८२ सम्ममा करिब ७ प्रतिशतमा सीमित भएको छ। जसले बैंकको कर्जा जोखिम वहन गर्न सक्ने वित्तीय रक्षाकवच मजबुत भएको देखाउँछ। बैंकको खराब कर्जाको अनुपात पनि ४.९३ प्रतिशतबाट घटेर ४.३७ प्रतिशतमा झरेको छ। बैंकको समायोजित निष्क्रिय कर्जा (गैर-बैंकिङ सम्पत्ति सहित) ५.१७ प्रतिशत रहेको छ। जबकी बैंकिङ उद्योगको औसत ६.२८ प्रतिशत रहेको छ।

बलियो निक्षेप संरचना र बजार हिस्सा

सन् १९८४ देखि सञ्चालनमा रहेको नेपालकै अग्रणी निजी वाणिज्य बैंक नबिलको बजार हिस्सा र ब्रान्ड भ्यालु निकै बलियो रहेको छ। चैत २०८२ को विवरण अनुसार वाणिज्य बैंकहरूको कुल निक्षेपमा नबिल बैंकको हिस्सा करिब ८.१ प्रतिशत र कुल कर्जा प्रवाहमा करिब ९.० प्रतिशत रहेको छ।

बैंकको निक्षेप संरचनामा पनि महत्वपूर्ण सुधार आएको छ। बैंकको कुल निक्षेपमा चल्ती तथा बचत खाताको हिस्सा ४३ प्रतिशतबाट बढेर करिब ५७ प्रतिशत पुगेको छ। यो औद्योगिक औसत (करिब ५२ प्रतिशत) भन्दा बढी हो। सस्तो निक्षेपको हिस्सा बढेकाले र बैंकको सञ्चालन खर्च नियन्त्रणमा रहेकाले नबिल बैंकको 'बेस रेट' उद्योगमै प्रतिस्पर्धी स्तरमा रहन सफल भएको छ।

तरलताको दृष्टिकोणले पनि नबिल बैंक सुदृढ स्थितिमा छ। कुल निक्षेपको तुलनामा बैंकको तरल सम्पत्ति करिब २९ प्रतिशत रहेको छ भने कर्जा-निक्षेप अनुपात ८० प्रतिशतको हाराहारीमा कायम छ।

चुनौती र आगामी जोखिमका पाटाहरू

सबल पक्षहरूका बाबजुद नबिल बैंकले केही वित्तीय चुनौतीहरूको पनि सामना गरिरहेको इक्रा नेपालले औंल्याएको छ। बैंकिङ उद्योगव्यापी रूपमै संकुचित हुँदै गएको खुद ब्याज आम्दानीको दर र उच्च कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाका कारण नबिलको नाफा कमाउने क्षमतामा दबाब सिर्जना भएको छ। आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ३.१८ प्रतिशत रहेको खुद ब्याज आम्दानी दर घटेर आर्थिक वर्ष २०८१/८२  मा २.८० प्रतिशतमा खुम्चिएको थियो।

बैंकको प्रतिफल सूचकहरूमा सुधारका केही संकेतहरू देखिएका छन्। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो ९ महिनामा बैंकको पूँजीमा प्रतिफल १३ प्रतिशत र कुल सम्पत्तिमा प्रतिफल १.४ प्रतिशत पुगेको छ। जबकी गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा यी सूचकहरू क्रमशः करिब १० प्रतिशत र १.० प्रतिशत मात्र थिए। यद्यपि, यो सुधारको निरन्तरता र दिगोपन कस्तो रहन्छ भन्ने कुरा अझै हेर्न बाँकी नै छ।

पछिल्ला वर्षहरूमा नबिल बैंकको कर्जा प्रवाहको वृद्धि दर निकै उच्च देखिएको छ। सन् २०२४ को मध्य-जुलाई देखि २०२६ को मध्य-अप्रिल सम्मको अवधिमा बैंकको वार्षिक चक्रवृत्ति कर्जा वृद्धि दर  करिब १२ प्रतिशत रहेको छ। जबकी उद्योगको औसत कर्जा वृद्धि दर मात्र ८ प्रतिशत छ। अहिलेको आर्थिक शिथिलता र ब्याजदरको घट्दो चक्रका बीच यसरी आक्रामक रूपमा कर्जा विस्तार गर्दा भविष्यमा ब्याजदर बढ्दा कर्जाको गुणस्तरमा प्रतिकूल असर पर्न सक्ने जोखिमलाई इक्रा नेपालले चिन्ताको रूपमा लिएको छ। यसका साथै, बैंकले विगतमा वितरण गरेको नगद लाभांश नीतिले पूँजीकोषमा पार्ने प्रभावलाई पनि आगामी दिनमा मुख्य निगरानीको विषय बनाइएको छ।

प्रमुख वित्तीय सूचकहरूको अवस्था

बैंकको अपरिष्कृत वित्तीय विवरण अनुसार, आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चैत मसान्त (९ महिनाको अवधि) सम्ममा बैंकको खुद नाफा ६ अर्ब ७६ करोड ५० लाख रुपैयाँ पुगेको छ। जुन आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को वर्षभरिको कुल नाफा (५ अर्ब ९२ करोड २० लाख रुपैयाँ) भन्दा बढी हो। यसै अवधिमा बैंकको कुल सम्पत्ति ६ खर्ब १६ अर्ब ३८ करोड ५० लाखबाट बढेर ६ खर्ब ८४ अर्ब ६९ करोड ५० लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

मुख्य कार्यकारी अधिकृत मनोज कुमार ज्ञवालीको नेतृत्वमा रहेको यस बैंकले देशभरी फैलिएका २६८ शाखाहरू, १८ एक्सटेन्सन काउन्टरहरू र ३१८ वटा एटीएमहरू मार्फत आफ्ना ग्राहकहरूलाई बैंकिङ सेवा प्रदान गर्दै आएको छ।

समग्रमा, इक्रा नेपालको यो रेटिङ प्रतिवेदनले नबिल बैंकको वित्तीय जोखिमहरू व्यवस्थापन गर्ने क्षमता सुदृढ बन्दै गएको र यसले मुलुकको बैंकिङ क्षेत्रमा आफ्नो बलियो बजार हिस्सा र वित्तीय सबलता कायम राख्न सफल भएको देखाउँछ।