सुरञ्जना तिवारी
एशिया व्यापार संवाददाता, बेइजिङ र हेफेई (चीन बीबीसि)

अमेरिकी, युरोपेली र जापानी कार ब्रान्डहरू यतिबेला गम्भीर संकटको सामना गरिरहेका छन्। 

चिनियाँ प्रतिस्पर्धीहरूले विद्युतीय सवारी साधन (EV) मा मात्र नभई ब्याट्री प्रविधि, डिजाइन र सफ्टवेयरमा पनि निकै तीव्र गतिमा प्रगति गरिरहेका छन्।

यसले गर्दा विश्वका स्थापित कार निर्माताहरूले चिनियाँ बजारमा आफ्नो स्थान गुमाउँदै गएका छन्।

चीनको सबैभन्दा ठूलो कार प्रदर्शनी 'अटो चाइना २०२६' को अवसरमा बीबीसीले बेइजिङ र हेफेईका कारखानाहरूको भ्रमण गर्दा त्यहाँ स्वचालन (Automation) र सफ्टवेयर विकासको लोभलाग्दो गति भेटियो। यसले गर्दा कुनै समय चिनियाँ बजारमा एकछत्र राज गरेका विदेशी ब्रान्डहरूलाई अब प्रतिस्पर्धामा टिक्नै गाह्रो परिरहेको छ।

सांघाईमा रहेको एक उच्च स्वचालित कारखानाको भ्रमणपछि होन्डाका प्रमुख कार्यकारी तोशिहिरो मिबेले जापानी मिडियासँग भने, "यसको विरुद्धमा हामीसँग कुनै मौका छैन।"

यस्तै चिन्ता फोर्डका प्रमुख कार्यकारी जिम फार्लीले पनि व्यक्त गरेका छन्। उनले चिनियाँ प्रतिस्पर्धीहरू विश्वव्यापी रूपमा विस्तार भइरहँदा पश्चिमी कार निर्माताहरू 'आफ्नो अस्तित्व बचाउन लडिरहेको' (Fight for our lives) चेतावनी दिएका छन्।

ट्रान्जिसन मात्र होइन, नयाँ पुस्ताको नेतृत्व
दशकौंदेखि चिनियाँ साझेदारहरूसँग मिलेर संयुक्त लगानी (Joint Ventures) गरेका विदेशी कम्पनीहरूले अब आफ्नो रणनीति बदल्न बाध्य भएका छन्। सांघाईका अटो विश्लेषक बिल रुसो भन्छन्, "विकसित विश्वले गरिरहेको सबैभन्दा ठूलो गल्ती भनेको यो संक्रमण केवल विद्युतीय कारमा मात्र सीमित छ भन्ने ठान्नु हो। वास्तवमा यो अर्को पुस्ताको मोबिलिटी (Mobility) प्रविधिको नेतृत्व कसले गर्ने भन्ने लडाइँ हो।"

'पाङ्ग्रामा चल्ने स्मार्टफोन'
चीनको प्रभुत्व कारमा मात्र सीमित छैन। रोडियम ग्रुपका अनुसार, चीनले हाल ३१५ भन्दा बढी उत्पादन वर्गहरूमा निर्यातमा नेतृत्व गरिरहेको छ, जुन सन् २०१६ मा १६३ मात्र थियो। यीमध्ये धेरैजसो ईभी आपूर्ति शृङ्खलासँग जोडिएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (IEA) का अनुसार चीनमा सानो विद्युतीय SUV उत्पादन गर्नु विकसित देशहरूको तुलनामा ३०% सस्तो पर्छ। यसको मुख्य कारण सस्तो ब्याट्री र बलियो आपूर्ति शृङ्खला हो। यसमा चिनियाँ सरकारले विगतका वर्षहरूमा ईभी र ब्याट्री क्षेत्रमा गरेको अर्बौं डलरको लगानी (सब्सिडी) को ठूलो भूमिका छ।

युरोपेली संघ र अमेरिकाले यी अनुदानहरूले बजार बिगारेको भन्दै आलोचना गरे पनि यसैको बलमा चिनियाँ कम्पनीहरूले द्रुत गतिमा मूल्य घटाउन र विस्तार गर्न सकेका छन्।

प्रविधि र नवप्रवर्तनमा तीव्रता
अहिले शाओमी (Xiaomi), हुवावे (Huawei) र अलिबाबा जस्ता टेक कम्पनीहरू पनि ईभी उत्पादनमा होमिएका छन्। उनीहरूले कार उद्योगमा उपभोक्ता प्रविधि (Consumer Tech) भित्र्याएका छन्। शाओमीले सन् २०२४ मा मात्रै आफ्नो पहिलो ईभी सार्वजनिक गरे पनि यो चीनको सबैभन्दा बढी बिक्ने ब्रान्डमध्ये एक भइसकेको छ। उनीहरूको रणनीति कारलाई फोन, एप र स्मार्ट-होम उपकरणहरूसँग जोडेर एउटै इकोसिस्टम बनाउनु हो।

बीवाईडी (BYD) ले यस्तो अल्ट्रा-फास्ट चार्जिङ सिस्टम विकास गरेको छ, जसले मात्र ५ मिनेटमा ४०० किलोमिटरको रेन्ज दिन सक्छ। यस्तै, एक्सपेङ (XPeng) का सीईओ हे सियाओपेङ भन्छन्, "आगामी दशकमा जुनसुकै कार कम्पनी पनि एउटा रोबोटिक्स कम्पनी हुनेछ।"

बदलिँदो सम्बन्ध र विदेशी कम्पनीको रणनीति
चिनियाँ बजारमा विदेशी ब्रान्डको हिस्सा सन् २०२० मा ६४% रहेकोमा अहिले घटेर ३२% मा झरेको छ। यसले जनरल मोटर्स (GM) र जर्मन उत्पादकहरूको आम्दानीमा ठूलो असर पारेको छ।

अहिले विदेशी कम्पनीहरू आफैं चिनियाँ प्रविधि किन्न बाध्य भइरहेका छन्। फक्सवागनले आफ्नो अर्को पुस्ताको ईभी विकास गर्न चिनियाँ कम्पनी एक्सपेङको सफ्टवेयर र स्वायत्त ड्राइभिङ प्रणालीका लागि ७०० मिलियन डलर तिर्दैछ। स्टेलान्टिस (Stellantis) ले चिनियाँ डिजाइनका गाडीहरू युरोपमा उत्पादन गर्ने तयारी गरिरहेको छ।

टोयोटा, हुन्डाई र निसानले पनि चीनमा आफ्नो अनुसन्धान केन्द्रहरू विस्तार गर्दै चिनियाँ प्रतिभा र ज्ञानको उपयोग गर्न थालेका छन्।

निष्कर्ष
विज्ञहरूका अनुसार अब अटोमोबाइल उद्योगको केन्द्रविन्दु चीनतर्फ सरिसकेको छ। परामर्शदाता जेम्स पियर्सनका अनुसार, पश्चिमी देशहरूले लगाएको उच्च भन्सार शुल्क (Tariffs) ले मात्र उनीहरूलाई जोगाउन सक्ने छैन।

विश्लेषक बिल रुसोका अनुसार, "चिनियाँ कम्पनीहरूसँग सहकार्य गर्न इच्छुकहरूका लागि अवसर छ, तर जसले यसको उदयलाई रोक्न खोज्छन्, तिनीहरू पछि पर्ने निश्चित छ।"