एउटा व्यक्तिगत कम्प्युटर र मोडेमबाट सुरु भएको नेपालको ब्रोडब्यान्ड यात्रा
सम्मानित व्यक्तित्वहरूमध्ये नेपालका दीलिप अग्रवालको कथा विशेष चाखलाग्दो र प्रेरणादायी छ। 
सन् १९९५ मा एउटा सामान्य व्यक्तिगत कम्प्युटर र मोडेमका भरमा वर्ल्डलिंकको सुरुआत गरेका अग्रवालले आज कम्पनीलाई नेपालकै सबैभन्दा ठूलो इन्टरनेट सेवा प्रदायकका रूपमा स्थापित गराएका छन्। उनको व्यावसायिक यात्रा केवल सेवा व्यापारमा सीमित रहेन; उनकै नेतृत्वमा सुरुवाती टेलिफोन लाइनमा आधारित इन्टरनेट प्रविधिबाट स्तरोन्नति हुँदै मेट्रो इथरनेट र हाल देशकै विशाल घर-घरमा फाइबर तार पुर्याउने सञ्जाल निर्माण भएको छ।
आज नेपालको कुल इन्टरनेट आवतजावत (ट्राफिक) को करिब आधा हिस्सा वर्ल्डलिंककै सञ्जालबाट प्रवाह हुन्छ। अझ महत्त्वपूर्ण कुरा, भौगोलिक रूपमा अत्यन्त जटिल मानिने कर्णालीका दुर्गम क्षेत्रहरूसम्म उच्चगतिको ब्रोडब्यान्ड पुर्याउन उनको नेतृत्वले खेलेको भूमिका ऐतिहासिक छ। यही योगदानका कारण नेपाललाई दक्षिण एसियामै उच्च ब्रोडब्यान्ड पहुँच हासिल गर्ने देशहरूमध्ये अग्रणी स्थानमा पुर्याउन सहयोग पुगेको मानिन्छ।
छिमेकी देशमा इन्टरनेटको बीजारोपण गर्ने प्रविधि सारथीहरू
क्षेत्रीय स्तरमा इन्टरनेटको जग बसाल्न अन्य देशका अभियन्ताहरूको योगदान पनि उत्तिकै अतुलनीय छ। भारतका नीरज सोनकरले सन् १९९५ मा विदेश सञ्चार निगम लिमिटेडमार्फत देशको पहिलो व्यावसायिक इन्टरनेट सेवा सुरुआत गर्न निर्णायक भूमिका निर्वाह गरेका थिए। त्यसैगरी, भारतकै अर्का अभियन्ता सूचित नन्दाले व्यावसायिक इन्टरनेट भित्रिनुअघि नै बुलेटिन बोर्ड प्रणालीमार्फत हजारौं मानिसलाई अनलाइन सञ्चारको दुनियाँसँग परिचित गराएका थिए।
बंगलादेशका सुमोन अहमद साबिरले प्रसिद्ध बिडिकमको विकाससहित विगत तीन दशकदेखि त्यहाँको प्रविधि क्षेत्रमा निरन्तर योगदान पुर्याउँदै आएका छन्। भुटानका जिचेन थिन्लेले त्यहाँको प्रारम्भिक इन्टरनेट विकास र पहिलो मोबाइल फोन सञ्जाल विस्तारमा दीर्घकालीन योगदान दिएका छन् भने पाकिस्तानका तारिक मुस्तफाले पनि आफ्नो देशमा इन्टरनेटको पहुँच र पूर्वाधार विस्तारमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।
पर्दापछाडिका प्रविधि नायकलाई उजागर गर्ने प्रयास
कोरोना महामारीपछि आयोजना गरिएको पहिलो क्षेत्रीय सम्मेलनका क्रममा यस अभियानको अवधारणा जन्मिएको हो। आज करोडौं मानिस सहज डिजिटल जीवन बिताइरहेका छन्, तर ती सञ्जालको जग बसाल्ने प्राविधिक, सञ्चालक र दूरदर्शीहरूको योगदान प्राविधिक वृत्तबाहिर विरलै चर्चामा आउँछ।
यस्ता अदृश्य नायकहरूलाई सम्मान गर्ने र एसिया प्रशान्त क्षेत्रमा इन्टरनेटको इतिहास संरक्षण गर्ने अभियानअन्तर्गत यो सम्मान प्रदान गरिएको हो। यसअघि सञ्जाल सञ्चालक समूहका संस्थापक गौरवराज उपाध्यायलाई पनि एसिया प्रशान्त क्षेत्रको अग्रणी अभियन्ताका रूपमा सम्मानित गरिसकिएको छ। काठमाडौंमा आयोजित यस सम्मेलनले प्रविधि केवल आधुनिक साधन मात्र नभई यसको पछाडि थुप्रै प्रविधिप्रेमीहरूको दशकौंको मिहिनेत र दूरदर्शिता लुकेको सन्देश दिएको छ।
