नेपाली समाजमा वर्षायामको मध्यतिर पर्ने यो दिनको विशेष सांस्कृतिक र धार्मिक महत्त्व रहेको छ। पहाडदेखि तराईसम्म, गाउँदेखि सहरसम्म आज हरेक नेपालीको भान्सामा दूध, चामल, घिउ, चिनी र विभिन्न मरमसला मिसाएर बनाइएको स्वादिलो खीर पाकिरहेको छ।

एकै दिन १ अर्बको आर्थिक कारोबार

नेपाल डेरी एशोसिएसनका अनुसार साउन १५ को अवसरमा आज देशभर दूधको खपतमा निकै ठूलो वृद्धि भएको छ। एशोसिएसनले आज एकै दिन देशभर करिब १ करोड लिटर दूध खपत हुने र त्यसबाट १ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको आर्थिक कारोबार हुने अनुमान गरेको छ।

साउन १५ लाई सरकारले २०७७ सालदेखि 'राष्ट्रिय खीर दिवस' का रूपमा समेत मनाउन थालेपछि यसको महत्त्व अझ बढेको हो। यस वर्ष 'खीरको परिकार, किसानको सम्मान, डेरी उद्योगको स्वाभिमान, नेपाली संस्कृतिको पहिचान' भन्ने नाराका साथ विभिन्न कार्यक्रम गरी यो दिवस मनाइँदैछ।

सांस्कृतिक विविधता र एकताको प्रतीक

नेपालका विभिन्न समुदायमा खीर खाने तरिका र परम्परा फरक-फरक भए पनि यसले सबैलाई एकताको सूत्रमा गाँसेको छ। कृषकहरूले आजका दिन धान रोपाइँ सकिएको खुसीयालीमा देवीदेवतालाई खीर चढाएर मात्र आफू खाने गर्दछन्। विशेष गरी श्रावण महिना भगवान शिवको महिना मानिने हुनाले धेरैले मन्दिरहरूमा खीर प्रसादको रूपमा वितरण गर्ने चलन पनि छ।

स्वास्थ्यविद्हरूका अनुसार पनि वर्षायाममा शरीरमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम हुने भएकाले दूध र चामलबाट बनेको तातो खीरले स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ। खीरमा प्रयोग गरिने ओखर, बदाम, नरिवल र किसमिस जस्ता सामग्रीले शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा प्रदान गर्छन्।

किसानलाई राहत र डेरी उद्योगलाई प्रोत्साहन

दूधको खपत बढ्दा सिधै ग्रामीण क्षेत्रका पशुपालक किसानहरू लाभान्वित भएका छन्। राष्ट्रिय दूध विकास बोर्डका अनुसार यस्ता पर्वहरूले स्वदेशी दुग्ध उत्पादनको प्रवर्द्धनमा ठूलो सहयोग पुर्‍याएका छन्। राजधानीका विभिन्न स्कुल, कलेज र कार्यालयहरूमा पनि आज सामूहिक रूपमा खीर खुवाउने कार्यक्रमहरू आयोजना गरिएका छन्।

साउन १५ ले नेपालीहरूको रैथाने खानपानको संरक्षण मात्र गरेको छैन, बरु सुस्ताएको बजारलाई चलायमान बनाउँदै राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा समेत सकारात्मक योगदान पुर्‍याएको छ।