सुवास निरौला

नेपाली शेयर बजारमा संस्थागत लगानीकर्ताको रूपमा रहेका म्युचुअल फण्डहरूले आफ्नो लगानीलाई सुरक्षित र प्रतिफलमुखी बनाउन वाणिज्य बैंकहरूलाई प्रमुख प्राथमिकतामा राखेको देखिएको छ। 

जेठ २०८२/८३ सम्मको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार, म्युचुअल फण्डहरूले सबैभन्दा धेरै शेयर स्वामित्व 'ब्लु चिप' मानिने वाणिज्य बैंक र विकास बैंकहरूमा थुपारेका छन्। म्युचुअल फण्डहरूलाई बजारका 'स्मार्ट लगानीकर्ता' मानिन्छ। उनीहरूले गर्ने लगानीको छनोट र पोर्टफोलियो व्यवस्थापनलाई सर्वसाधारण लगानीकर्ताले निकै चासोका साथ हेर्ने गर्छन्। फण्डहरूले विशेषगरी राम्रो नगद प्रवाह भएका, नियमित लाभांश दिने क्षमता राख्ने र बजारमा उच्च तरलता (खरिद-बिक्री गर्न सजिलो) भएका कम्पनीहरूमा बढी लगानी गर्ने गरेको पाइन्छ।

बैंकिङ क्षेत्रमा उच्च आकर्षण
कुल ३५ वटा मुख्य कम्पनीहरूको लगानी विवरण हेर्दा, शीर्ष पाँच स्थानमध्ये चारवटा स्थान वाणिज्य बैंकहरूले ओगटेका छन्। म्युचुअल फण्डहरूको सबैभन्दा बढी रोजाइमा प्राइम कमर्सियल बैंक परेको छ। यस बैंकको कुल ४६ लाख ७८ हजार ५३८ कित्ता शेयर विभिन्न म्युचुअल फण्डहरूले होल्ड गरेका छन्।

त्यसैगरी, दोस्रो स्थानमा सानिमा बैंक रहेको छ, जसको ४२ लाख ३६ हजार १०० कित्ता शेयर फण्डहरूको स्वामित्वमा छ। तेस्रो स्थानमा रहेको ग्लोबल आइएमई बैंकको ४० लाख ३६ हजार ८८० कित्ता शेयर म्युचुअल फण्डहरूले सुरक्षित राखेका छन्। एनएमबी बैंक र सिद्धार्थ बैंक पनि फण्डहरूको मुख्य रोजाइमा देखिएका छन्।

विकास बैंक र बिमा क्षेत्रको उपस्थिति
वाणिज्य बैंकबाहेक विकास बैंक र बिमा कम्पनीहरूमा पनि म्युचुअल फण्डहरूको उल्लेख्य लगानी देखिएको छ। विकास बैंकतर्फ गरिमा विकास बैंक फण्डहरूको पहिलो रोजाइमा छ। यसको ३८ लाख ८७ हजार २१० कित्ता शेयर म्युचुअल फण्डहरूले होल्ड गरेका छन्, जुन समग्र सूचीको पाँचौँ स्थानमा पर्दछ।

बिमा क्षेत्रतर्फ नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्स र नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्समा फण्डहरूको ठूलो लगानी छ। नेशनल लाइफको ३२ लाख १९ हजार भन्दा बढी कित्ता शेयर होल्ड गरिनुले दीर्घकालीन लगानीका लागि फण्डहरूले बिमा क्षेत्रलाई पनि उत्तिकै महत्व दिएको पुष्टि गर्छ।

उत्पादनमूलक र हाइड्रोपावरमा पनि आँखा
उत्पादनमूलक क्षेत्रको शिवम सिमेन्ट्स म्युचुअल फण्डहरूको रोजाइमा परेको एक मात्र ठूलो सिमेन्ट उद्योग बनेको छ। यसको २८ लाख ३८ हजार कित्ता शेयर फण्डहरूले होल्ड गरेका छन्। त्यस्तै, ऊर्जा क्षेत्रमा अपि पावर र माउन्टेन इनर्जी नेपालमा पनि म्युचुअल फण्डहरूको करोडौँको लगानी छ।

किन वाणिज्य बैंकमै बढी लगानी ?
शेयर बजार विश्लेषकहरूका अनुसार म्युचुअल फण्डहरूले जोखिम कम गर्न 'पोर्टफोलियो डाइभर्सिफिकेशन' गर्छन्। वाणिज्य बैंकहरूको शेयर मूल्य तुलनात्मक रूपमा स्थिर रहने र ऐतिहासिक रूपमा यिनले दिने लाभांश दर पनि राम्रो हुनाले फण्डहरूले यसतर्फ बढी झुकाव राखेका हुन्। साथै, ठूलो परिमाणमा शेयर खरिद-बिक्री गर्नुपर्ने हुँदा बजारमा पर्याप्त शेयर संख्या (Supply) भएका कम्पनीहरू नै फण्डहरूको लागि उपयुक्त हुन्छन्।

म्युचुअल फण्डले सबैभन्दा धेरै होल्ड गरेका शीर्ष २० कम्पनीहरू:

(जेठ २०८२/८३ सम्मको विवरण)

म्युचुअल फण्डहरूको यो लगानी प्रवृत्तिले नेपाली शेयर बजारको 'सुरक्षित' क्षेत्र बैंकिङ नै हो भन्ने सङ्केत गर्छ। यद्यपि, पछिल्लो समय फण्डहरूले होटल, हाइड्रोपावर र उत्पादनमूलक क्षेत्रमा पनि बिस्तारै आफ्नो पदचाप बढाउन थालेका छन्। नयाँ लगानीकर्ताहरूका लागि म्युचुअल फण्डको यो पोर्टफोलियो आफ्नो लगानीको रणनीति बनाउन एक महत्वपूर्ण आधार बन्न सक्छ।

म्चुअल  फण्डहरुले नेप्सेमा सूचिकृत सबैजसो कम्पनीमा धेर थोर शेयर होल्ड गरेका छन्। कुन कम्पनीको शेयर कति होल्ड भएको छ हेर्नको लागि यहा कृल्कि गर्नुहोस्।