विश्व शेयर बजारमा सन् २०२६ को तेस्रो त्रैमास (जुलाई–सेप्टेम्बर) मा ऊर्जा र वित्तीय क्षेत्रका कम्पनीका शेयरले राम्रो प्रदर्शन गरेका छन्। तेलको मूल्यमा भएको तीव्र वृद्धि र ब्याजदर बढ्ने अपेक्षाले ऊर्जा तथा बैंकिङ क्षेत्रलाई बल पुर्याउँदा प्रविधि क्षेत्रको प्रदर्शन भने एकरूप रहेन। विशेषगरी एसिया प्रशान्त क्षेत्रमा हार्डवेयर तथा सेमिकन्डक्टर कम्पनीका शेयरमा आएको गिरावटले बजारको समग्र प्रतिफलमा दबाब पारेको छ।
लन्डन स्टक एक्सचेन्ज समूह (एलएसईजी) अन्तर्गतको एफटीएसई रसेलले अक्टोबर ७ मा सार्वजनिक गरेको ‘पर्फर्मेन्स इन्साइट्स–अक्टोबर २०२६’ प्रतिवेदनले यस्तो देखाएको हो। प्रतिवेदनमा सेप्टेम्बर ३० सम्मको तथ्याङ्कका आधारमा विश्वका विभिन्न क्षेत्र, देश र उद्योगको शेयर बजार प्रदर्शन विश्लेषण गरिएको छ। प्रतिवेदनअनुसार स्थानीय मुद्रामा गणना गर्दा तेस्रो त्रैमासमा जापान र उदीयमान बजारको प्रदर्शन तुलनात्मक रूपमा राम्रो रह्यो। अमेरिकी डलरमा रूपान्तरण गर्दा भने जापान सबै प्रमुख क्षेत्रभन्दा अगाडि देखिएको छ।
स्थानीय मुद्रामा जापानी शेयर बजारले तेस्रो त्रैमासमा २.४ प्रतिशत प्रतिफल दिएको छ। उदीयमान बजार र बेलायत दुवैको प्रतिफल २ प्रतिशत रहेको छ। अमेरिकी ठूला कम्पनी समेटिएको रसेल १००० सूचक १.९ प्रतिशत बढेको छ। विश्वका प्रमुख बजार समेटिएको एफटीएसई अल वर्ल्ड सूचक १.३ प्रतिशत र विकसित बजारको सूचक १.२ प्रतिशत बढेको छ। यसको विपरीत विकसित युरोप (बेलायतबाहेक) को बजार १.१ प्रतिशत र विकसित एसिया प्रशान्त (जापानबाहेक) को बजार ९.७ प्रतिशत घटेको छ।
अमेरिकी डलरमा प्रतिफल गणना गर्दा जापान ५.५ प्रतिशतले अगाडि छ। बेलायतको बजार २.४ प्रतिशत, अमेरिकी बजार २ प्रतिशत र विकसित बजार, विश्व बजार तथा उदीयमान बजारको प्रतिफल समान १.७ प्रतिशत रहेको छ। विकसित युरोप (बेलायतबाहेक) २.४ प्रतिशत र विकसित एसिया प्रशान्त (जापानबाहेक) ३.२ प्रतिशत घटेको छ। मुद्राको विनिमय दरले पनि विदेशी लगानीकर्ताले प्राप्त गर्ने प्रतिफलमा प्रभाव पार्ने भएकाले स्थानीय मुद्रा र अमेरिकी डलरमा देखिएको प्रतिफल फरक परेको हो।
देशगत प्रदर्शनमा विकसित बजारमध्ये सिंगापुर सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ। सिंगापुरको शेयर बजारले तेस्रो त्रैमासमा स्थानीय मुद्रामा १०.९ प्रतिशत प्रतिफल दिएको छ। त्यसपछि नर्वेको ८.४ प्रतिशत र हङकङको ८.१ प्रतिशत प्रतिफल रहेको छ। विकसित बजारमध्ये कोरियाको प्रदर्शन सबैभन्दा कमजोर देखिएको छ। कोरियाको शेयर बजार तेस्रो त्रैमासमा २०.९ प्रतिशत घटेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। डेनमार्क ६.२ प्रतिशत, फ्रान्स र बेल्जियम–लक्जेम्बर्ग दुवै ४.६ प्रतिशत तथा नेदरल्यान्ड्स ३.६ प्रतिशत घटेका छन्।
उदीयमान बजारतर्फ ब्राजिल सबैभन्दा अगाडि छ। ब्राजिलको शेयर बजार ९.४ प्रतिशत बढेको छ। संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) को ५.७ प्रतिशत र ताइवानको ४.९ प्रतिशत वृद्धि भएको छ। चीनको बजार २.३ प्रतिशत र मलेसियाको १ प्रतिशत बढेको छ। दक्षिण अफ्रिकाको बजार ०.८ प्रतिशत बढ्दा थाइल्यान्डको प्रतिफल शून्यमा सीमित भएको छ। साउदी अरेबियाको बजार १.२ प्रतिशत, मेक्सिकोको २.५ प्रतिशत र भारतको ४ प्रतिशत घटेको छ। प्रतिवेदनले भारतको बजारमा उच्च तेल मूल्य र भारतीय रुपैयाँमाथिको दबाबले असर पारेको उल्लेख गरेको छ।
क्षेत्रगत प्रदर्शनमा भने ऊर्जा कम्पनीका शेयर सबै प्रमुख क्षेत्रमा बढेका छन्। स्थानीय मुद्रामा ऊर्जा क्षेत्रको प्रतिफल अमेरिकामा १६.५ प्रतिशत, बेलायतमा २१.७ प्रतिशत, विकसित युरोपमा ७.२ प्रतिशत, जापानमा १६.१ प्रतिशत, विकसित एसिया प्रशान्तमा ९.३ प्रतिशत र उदीयमान बजारमा ८.३ प्रतिशत रहेको छ। तेलको मूल्यमा भएको तीव्र वृद्धिले ऊर्जा कम्पनीका शेयरलाई टेवा दिएको प्रतिवेदनको विश्लेषण छ। तेस्रो त्रैमासमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य ६४.५ प्रतिशत बढेको थियो। जुलाईदेखि सेप्टेम्बरसम्म अमेरिकी–इरान तनाव पुनः चर्किएपछि तेल आपूर्तिमा अवरोध आउन सक्ने चिन्ताले मूल्य बढाएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
वित्तीय क्षेत्र पनि अधिकांश बजारमा बलियो देखिएको छ। स्थानीय मुद्रामा वित्तीय क्षेत्रको प्रतिफल अमेरिकाबाहेकका प्रमुख बजारमा सकारात्मक रहेको छ। जापानमा वित्तीय क्षेत्र १४.३ प्रतिशत, बेलायतमा २.४ प्रतिशत, विकसित युरोपमा ४.८ प्रतिशत, विकसित एसिया प्रशान्तमा ४.९ प्रतिशत र उदीयमान बजारमा ५ प्रतिशत बढेको छ। अमेरिकामा भने वित्तीय क्षेत्र १ प्रतिशत घटेको छ। जापानमा बैंकहरूले उच्च ब्याजदर र ब्याज आम्दानी बढ्ने अपेक्षाबाट लाभ लिएको प्रतिवेदनले उल्लेख गरेको छ।
स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रको प्रदर्शन पनि केही बजारमा उल्लेखनीय छ। विकसित एसिया प्रशान्त क्षेत्रमा स्वास्थ्य सेवा कम्पनीको शेयर १७.९ प्रतिशत र उदीयमान बजारमा १३.३ प्रतिशत बढेको छ। तर बेलायतमा यो क्षेत्र ९.८ प्रतिशत घटेको छ। प्रविधि क्षेत्रको प्रदर्शन भने बजारअनुसार फरक छ। अमेरिकामा प्रविधि क्षेत्र ७ प्रतिशत र बेलायतमा ७ प्रतिशत बढ्दा विकसित युरोपमा ३.१ प्रतिशत, जापानमा १५.३ प्रतिशत र विकसित एसिया प्रशान्तमा २९.४ प्रतिशत घटेको छ। उदीयमान बजारमा भने प्रविधि क्षेत्रको प्रतिफल ०.७ प्रतिशत सकारात्मक छ।
प्रतिवेदनले प्रविधि क्षेत्रभित्र पनि सफ्टवेयर र हार्डवेयर कम्पनीको प्रदर्शन फरक रहेको देखाएको छ। अगस्टमा प्रविधि तथा चक्रीय क्षेत्रका कम्पनीको शेयरमा सुधार देखिए पनि सेप्टेम्बरमा बजारको नेतृत्व पुनः ठूला प्रविधि कम्पनीतर्फ केन्द्रित भएको थियो। सेमिकन्डक्टर कम्पनीका शेयरमा केही सुधार आए पनि अघिल्लो गिरावटको सबै हिस्सा पूर्ति हुन सकेन। एसिया प्रशान्त क्षेत्रमा हार्डवेयर कम्पनीको तीव्र गिरावटले बजारलाई कमजोर बनाएको थियो। यसको विपरीत सफ्टवेयर कम्पनीको शेयरमा आएको सुधारले अमेरिकी बजारलाई टेवा दिएको छ।
तेस्रो त्रैमासमा विश्व शेयर बजारमा उतारचढाव देखिनुको अर्को कारण ब्याजदर र मुद्रास्फीतिको चिन्ता पनि थियो। उच्च ऊर्जा मूल्यले मुद्रास्फीतिको दबाब बढाएपछि प्रमुख विकसित अर्थतन्त्रका केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर बढाउन सक्ने अपेक्षा बलियो बनेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। अमेरिकाको १० वर्षे सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल ५.३ प्रतिशत पुगेको थियो, जुन सन् २००२ यताकै उच्च हो। जर्मनीको १० वर्षे ऋणपत्रको प्रतिफल ३.६ प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको थियो भने बेलायतको १० वर्षे सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल ५.४ प्रतिशत पुगेको थियो। जापानको १० वर्षे ऋणपत्रको प्रतिफल पनि ३ प्रतिशत नाघेर ३० वर्षयताकै उच्च तहमा पुगेको थियो।
उच्च ब्याजदरले लामो अवधिका सरकारी ऋणपत्रमा दबाब सिर्जना गरे पनि शेयर बजारमा त्यसको प्रभाव सबै क्षेत्रमा समान देखिएन। उच्च आम्दानी र आर्थिक गतिविधि विस्तारले शेयर बजारलाई केही टेवा दिँदा ऊर्जा मूल्य, मुद्रास्फीति र वित्तीय लागत बढ्ने चिन्ताले लगानीकर्ताको छनोट बदलिएको प्रतिवेदनको विश्लेषण छ। जुलाईमा लगानीकर्ताको आकर्षण ऊर्जा र वित्तीय क्षेत्रतर्फ सरेको थियो। अगस्टमा चक्रीय र प्रविधि क्षेत्रसम्म फैलिएको सुधार सेप्टेम्बरमा भने ठूला प्रविधि कम्पनी र केही एसियाली बजारमा सीमित भएको थियो।
समग्रमा तेस्रो त्रैमासको प्रदर्शनले विश्व शेयर बजारमा एउटै क्षेत्र वा देशको निरन्तर वर्चस्व नरहेको देखाएको छ। ऊर्जा र वित्तीय क्षेत्रले अधिकांश बजारमा सकारात्मक योगदान दिए पनि प्रविधि क्षेत्रको उतारचढाव, उच्च ब्याजदर र भूराजनीतिक तनावले क्षेत्रगत प्रतिफलमा ठूलो अन्तर सिर्जना गरेको छ। प्रतिवेदनले प्रस्तुत गरेका प्रतिफल विगतको प्रदर्शनमा आधारित भएकाले त्यसलाई भविष्यको प्रतिफलको प्रत्याभूति भने मान्न नसकिने उल्लेख गरेको छ।
मूल स्रोत: एलएसईजी/एफटीएसई रसेल, Performance Insights – October 2026। प्रतिवेदनको तथ्याङ्क ३० सेप्टेम्बर २०२६ सम्मको हो; त्यसैले यहाँ उल्लेखित प्रतिफल अक्टोबर महिनाको होइन, जुलाई–सेप्टेम्बर अर्थात् तेस्रो त्रैमासको हो।
