काली हेज र लौरा (बीबीसी)
अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीका उम्मेदवारहरूलाई जिताउन विश्वकै सर्वाधिक धनाढ्य एलन मस्कले खन्याएको झन्डै ४५ करोड अमेरिकी डलर (करिब ६० अर्ब नेपाली रुपैयाँ) निष्प्रभावी साबित भएको छ। 

अमेरिकी चुनावी इतिहासमै कुनै एक व्यक्तिले गरेको यो अहिलेसम्मकै ठूलो व्यक्तिगत लगानी भए पनि डेमोक्र्याटहरूको भारी जितलाई रोक्न यो रकम पर्याप्त हुन सकेन।

मध्यावधि निर्वाचनको नतिजा सार्वजनिक भएसँगै रिपब्लिकनहरूले व्यहोरेको यो अनपेक्षित पराजयले मस्कका मुख्य व्यावसायिक प्रतिष्ठानहरू— टेस्ला, स्पेसएक्स र उनको महत्त्वाकांक्षी एआई परियोजनाहरूमाथि कडा नियामकीय जोखिम निम्त्याउने संकेत देखिएको छ।

टेक्सासमा मस्कलाई ठूलो धक्का

यस पटकको निर्वाचनमा सबैभन्दा कडा र बहुप्रतीक्षित मानिएको टेक्सास राज्यको अमेरिकी सिनेट सिटमा मस्कलाई ठूलो धक्का लागेको छ। मस्कको समर्थन पाएका रिपब्लिकन उम्मेदवार केन प्याक्सटनलाई डेमोक्र्याटका जेम्स तालारिकोले पराजित गरेका छन्। अभियान वित्त (क्याम्पेन फाइनान्स) डेटाको बीबीसी विश्लेषण अनुसार, मस्कले प्याक्सटनको चुनावी प्रचारमा मात्रै कम्तीमा ४ करोड ५० लाख डलर खर्चिएका थिए।

टेक्सासबाहेक मस्कले एरिजोना, मिशिगन, विस्कन्सिन र मिनेसोटा जस्ता कडा प्रतिस्पर्धा भएका राज्यहरूमा पनि लाखौँ डलर लगानी गरेका थिए। मतदानको अघिल्लो दिन सोमबारसम्म पनि उनको खर्च जारी थियो।

तर, नतिजा उल्टो आएपछि मंगलबार राति मस्कले हार स्वीकार गरेको संकेत दिएका छन्। उनले सामाजिक सञ्जाल 'एक्स' (X) मा ठट्टा गर्दै लेखेका छन्, "मेरो चुनाव प्रभावित पार्ने अन्तरिक्ष लेजरहरूले काम गरेनन्।"

मस्कको व्यवसायमा पर्ने सम्भावित धक्का

कंग्रेसमा डेमोक्र्याटहरूको पुनरागमनले मस्कका व्यवसायहरूमा ठूलो नीतिगत संकट निम्त्याउन सक्छ।

• सरकारी सम्झौतामाथि छानबिन : डोनाल्ड ट्रम्प दोस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित भएयता मस्कको कम्पनी 'स्पेसएक्स'ले मात्रै करिब १० अर्ब डलर बराबरका नयाँ सरकारी ठेक्काहरू पाएको छ। डेमोक्र्याटिक सांसदहरूले अब संघीय सरकार र राष्ट्रिय सुरक्षा संयन्त्रमा स्पेसएक्सको बढ्दो एकाधिकार र प्रभावमाथि कडा संसदीय अनुसन्धान हुनुपर्ने माग गरिरहेका छन्। डेमोक्र्याटिक सिनेटर एड मार्कीले सामाजिक सञ्जालमा व्यङ्ग्य गर्दै भनेका छन्, "हामीले उनीहरूमाथि जारी गर्ने समन (अदालती आदेश) छाप्नकै लागि नयाँ वनजंगल नै रोप्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।"

• डेटा सेन्टर र एआईमा कडाइ : मस्कका कम्पनीहरू 'एक्स' र 'एक्सएआई' (xAI) सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने विशाल डेटा सेन्टरहरूमाथि पनि राज्य सरकारहरूले कडाइ थालेका छन्। उदाहरणका लागि, स्पेसएक्सको डेटा सेन्टर रहेको जर्जिया राज्यमा नवनिर्वाचित डेमोक्र्याटिक गभर्नरले यस्ता पूर्वाधारहरूको अनियन्त्रित विस्तार रोक्ने र प्रविधि कम्पनीहरूलाई दिइने कर छुट कटौती गर्ने नीति लिएका छन्। मंगलबार पारित भएका कयौँ राज्यस्तरीय कानुनहरूले पनि डेटा सेन्टर निर्माणमा सीमा तोकेका छन्।

शेयर बजारमा मस्कका कम्पनी ओरालो

लगानी व्यवस्थापन कम्पनी 'एजे बेल'का लगानी समाधान प्रमुख जेम्स फ्लिन्टोफ्टका अनुसार मस्कको असफल राजनीतिक लगानी र डेमोक्र्याटहरूको जितले प्रविधि कम्पनीहरू थप कडा सरकारी नियमनको दायरामा आउने निश्चित भएको छ, जसले गर्दा लगानीकर्ताहरूमाझ अनिश्चितता बढाएको छ।

बुधबार वालस्ट्रिटमा समग्र प्रविधि कम्पनीहरूको शेयर मूल्य उकालो लागे पनि मस्कका कम्पनीहरूको शेयर भने घटेको छ। मस्कको विद्युतीय गाडी निर्माता कम्पनी टेस्लाको शेयर ४.९ प्रतिशत र स्पेसएक्सको शेयर ३.४ प्रतिशत ले गिरावट आएको छ।

सामाजिक सञ्जालबाट 'राजनीतिक युटर्न'

निर्वाचनको परिणाम प्रतिकूल आएसँगै मस्कले सामाजिक सञ्जाल एक्समा राजनीतिबारे आफ्ना पुराना गतिविधिहरू मेटाउन थालेका छन्। उनले आफ्ना २४ करोडभन्दा बढी फलोअर्सलाई "आज रातो (रिपब्लिकन) लाई भोट दिनुहोस्" भनी गरेको पोस्ट हटाएका छन् भने डेमोक्र्याटप्रति आशंका व्यक्त गर्दै 'पिन' गरेर राखिएको पोस्ट पनि अनपिन गरेका छन्। हाल उनी राजनीति छोडेर आफ्नो कम्पनीको एआई च्याटबोट 'ग्रोक' (GrokBot) को प्रवर्द्धनमा मात्र केन्द्रित देखिन्छन्।

यता, सिलिकन भ्यालीका अर्का अर्बपति तथा लिंक्डइनका संस्थापक रीड हफम्यान (जो डेमोक्र्याटका प्रमुख दाता हुन्) ले चुनावी नतिजालाई स्वागत गरेका छन्। हफम्यानले लेखेका छन्, "यो निर्वाचन ट्रम्प र उनका सहयोगीहरूविरुद्धको जनलहर हो। एलन मस्क जस्ता व्यक्तिहरूले अधिनायकवादीहरूलाई सत्तामा टिकाइराख्न असीमित धन खर्च गरे पनि अमेरिकी लोकतन्त्रमा विश्वास गर्ने जनता धनको अगाडि झुक्दैनन् भन्ने यो प्रमाण हो।"