सुवास निरौला 

नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मा आज साताको दोस्रो कारोबार दिन सूचकमा सामान्य गिरावट देखियो। 

तर लगानीकर्ताको मनोबलले भने नयाँ उत्साह थपेको छ। किनकि आज एकै दिन १६ अर्ब ३५ करोड ५७ लाख ३० हजार ४६६ रुपैयाँको कीर्तिमानी कारोबार भयो। भलै दिनभरिको उतारचढावपूर्ण कारोबारपछि नेप्से सूचक ३.०७ अंक (०.११ प्रतिशत) ले घटेर २७६९.०९ को बिन्दुमा ओर्लियो।

सोमबार बजार २७८८.०९ को उच्च बिन्दुसम्म पुगेको थियो भने न्यूनतम २७४६.८७ को बिन्दुसम्म झरेको थियो। सूचकमा देखिएको यो झिनो रातो रङ्ग केवल प्राविधिक व्यवस्थापन मात्र हो भन्ने कुरालाई आजको कारोबार रकम (टर्न ओभर) ले बलियोसँग प्रमाणित गरिदिएको छ। आज एकै दिन १६ अर्ब ३५ करोड ५७ लाख रुपैयाँको कीर्तिमानी कारोबार भएको छ। केवल तीन कारोबार दिन अघि अर्थात् जनवरी २२ मा ९ अर्ब ७ करोडको कारोबार भएको बजारमा आज १६ अर्ब नाघ्नुले बजारमा पैसाको बाढी नै आएको प्रस्ट पार्दछ।

नेप्सेको दैनिक चार्टलाई गहिरिएर हेर्दा बजारले सन् २०२५ को मध्यतिर ३०२८.७९ को ' हाई' नजिक पुगेर एउटा ठुलो गिरावट व्यहोरेको देखिन्छ। चार्टमा २४६९.३७ को न्यून बिन्दु (लो) बनाएपछि बजारले 'डबल बटम' जस्तो आकृति बनाएर निकै बलियो 'रिकभरी' गरेको छ। चार्टको अन्तिम खण्डमा देखिएका लामा हरिया क्यान्डलहरू र पछिल्लो दुई दिनको भोल्युम बारलाई तुलना गर्दा बजारमा मागको चाप अत्यधिक बढेको देखिन्छ। आज सूचक सामान्य रातो हुँदा पनि भोल्युम बार निकै अग्लो देखिनुको अर्थ हो— बजारमा नाफा सुरक्षित गर्न शेयर बेच्नेहरू जति सक्रिय थिए, त्योभन्दा बढी आक्रामक रूपमा शेयर उठाउनेहरू बजारमा हाबी भए।  यसले बजार अब छिट्टै ३००२ को अघिल्लो ५२ हप्ताको उच्च बिन्दुलाई चुनौती दिने तयारीमा रहेको प्राविधिक सङ्केत गर्दछ।

कारोबार विवरणको तालिकालाई तथ्यपरक ढङ्गले केलाउँदा अर्को एउटा रोचक पक्ष भेटिन्छ। जनवरी १८ मा जम्मा ९५ हजार ४४५ वटा कारोबार भएकोमा आज जनवरी २६ सम्म आइपुग्दा कारोबारको सङ्ख्या बढेर १ लाख ४७ हजार ६७६ पुगेको छ। केवल एक साताको अवधिमा कारोबार सङ्ख्यामा करिब ५५ प्रतिशतको वृद्धि हुनुले साना र मध्यम लगानीकर्ताको बजारमा उल्लेख्य प्रवेश भएको पुष्टि गर्दछ। त्यसैगरी, कारोबार भएको शेयर कित्तालाई हेर्दा जनवरी १८ मा १ करोड ६६ लाख कित्ता मात्र कारोबार भएकोमा आज ३ करोड ६२ लाख ६४ हजार ८७३ कित्ता शेयरको हात बदल(स्क्रिप्ट चेन्जिङ) भएको छ। यो तथ्याङ्कले बजारमा शेयरको 'सर्कुलेसन' निकै बढेको देखाउँछ।

ब्रोकर कम्पनीका सञ्चालकहरूका अनुसार अहिले लगानीकर्ताहरूले 'स्क्रिप्ट चेन्जिङ' लाई तीव्रता दिएका छन्। अर्थात्, एउटा कम्पनीमा भएको नाफा बुक गरेर अर्को सम्भावना भएको कम्पनीमा तत्कालै प्रवेश गर्ने प्रवृत्तिले कारोबारको सङ्ख्या र कित्ता दुवै बढाएको हो। यसले बजारलाई गतिशीलता मात्र दिएको छैन, बरु एकै ठाउँमा पैसा होल्ड भएर बस्ने जोखिमलाई पनि कम गरिदिएको बताइएको छ।

बजार पूँजीकरणको तालिकाले लगानीकर्ताको सम्पत्तिमा भइरहेको वृद्धिदरलाई झनै स्पष्ट पार्दछ। जनवरी ५ मा कुल बजार पूँजीकरण ४४ खर्ब ३१ अर्ब ५६ करोड ८३ लाख रुपैयाँ रहेकोमा जनवरी २६ सम्म आइपुग्दा यो बढेर ४६ खर्ब ४९ अर्ब ३८ करोड २२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। यसको सीधा हिसाब गर्दा केवल २१ दिनको अन्तरालमा लगानीकर्ताको कुल सम्पत्तिमा २ खर्ब १७ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँले वृद्धि भएको छ। त्यसैगरी, 'फ्लोट मार्केट क्यापिटलाइजेसन' पनि १५ खर्ब ४ अर्बबाट बढेर १५ खर्ब ८४ अर्ब पुग्नुले बजारमा सर्वसाधारणको हिस्सा र कारोबार योग्य शेयरको मूल्यमा ठुलो सुधार आएको देखिन्छ। जब बजार पूँजीकरण यसरी लगातार बढ्छ, त्यसले आम लगानीकर्तामा 'वेल्थ इफेक्ट' सिर्जना गर्छ, जसले उनीहरूको खर्च गर्ने र पुनः लगानी गर्ने क्षमतामा वृद्धि ल्याउँछ। यो नै अहिलेको बजारको मुख्य इन्जिन बनेको छ।

बजारको यो उत्साहजनक वृद्धिका पछाडि केही ठोस आधारभूत कारणहरू छन्। पहिलो र मुख्य कारण आगामी फागुन २१ गते हुन गइरहेको प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन हो। निर्वाचनको समयमा बजारमा तरलता बढ्ने र राजनीतिक नेतृत्वबाट पूँजी बजार सुधारका नयाँ प्रतिबद्धताहरू आउने अपेक्षामा ठुला र संस्थागत लगानीकर्ताहरूले आक्रामक रूपमा पोर्टफोलियो बढाएका छन्। निर्वाचनको उत्साहले गर्दा बजारमा लुकेर रहेको पूँजी बाहिर निस्कन थालेको छ। दोस्रो, बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा रहेको तरलता र ब्याजदरको न्यून बिन्दुले लगानीकर्तालाई प्रोत्साहित गरेको छ। हाल बैंकहरूले शेयर धितो कर्जामा निकै सस्तो दरमा ऋण उपलब्ध गराइरहेका छन्। ब्याजदर कम हुँदा लगानीको लागत घट्ने र प्रतिफलको सम्भावना बढ्ने हुनाले धेरैले बैंकबाट ऋण लिएर समेत लगानी विस्तार गरेका छन्। तथ्यले के देखाउँछ भने, बैंकबाट लिएको ऋण अहिले मुख्य रूपमा शेयर बजारमा परिचालन भइरहेको छ।

यसका साथै, संस्थागत लगानीकर्ताहरूको सक्रियताले बजारलाई थप बलियो बनाएको छ। म्युचुअल फन्ड, बिमा कम्पनी र ठुला इन्भेस्टमेन्ट कम्पनीहरूले आफ्नो नगद मौज्दातलाई अहिले शेयर बजारमा केन्द्रित गरिरहेका छन्। उनीहरूले नाफा भएका स्क्रिप्टहरू बेचेर अझै अण्डरभ्यालुड रहेका बैंक र अन्य क्षेत्रका कम्पनीहरूमा लगानी सिफ्ट गरेका छन्, जसले गर्दा बजारमा 'सेक्टर रोटेसन' भइरहेको छ। आज सूचक सामान्य रातो हुनुको एउटा कारण केही सेक्टरमा भएको नाफा सुरक्षित गर्ने होडबाजी पनि हो। तर, कारोबार रकम १६ अर्ब माथि रहनुले के सङ्केत गर्छ भने, बजारमा बिक्री भएको शेयरलाई नयाँ पूँजीले तुरुन्तै 'एब्जर्भ' वा खपत गरिरहेको छ। यो बजार बढ्ने बलियो लक्षण हो।

तथ्याङ्कमा आधारित भएर निष्कर्ष निकाल्दा, नेप्से अहिले एउटा निकै ठुलो बुलिस रनको मध्य चरणमा छ। चार्टमा देखिएको 'यु-शेप रिकभरी', कारोबार रकममा आएको ७ अर्बभन्दा बढीको उछाल र २ खर्बभन्दा बढीले बढेको बजार पूँजीकरणले बजारको दिशा स्पष्ट रूपमा माथि तिरै रहेको पुष्टि गर्दछ। आजको ३ अङ्कको गिरावट केवल एउटा प्राविधिक विश्राम मात्र हो। तालिकाअनुसार ५२ हप्ताको उच्च बिन्दु ३००२.०७ पुग्न अब बजारलाई धेरै टाढा छैन। बजारमा पैसाको चक्र जसरी घुमिरहेको छ र १ लाख ४७ हजारभन्दा बढी कारोबार सङ्ख्याले जुन व्यापकता देखाएको छ, यसले नेपाली पूँजी बजारमा एउटा नयाँ आयामको थालनी भएको सङ्केत गर्दछ। लगानीकर्ताहरूले अहिलेको 'स्क्रिप्ट चेन्जिङ'को मौकालाई सही ढङ्गले सदुपयोग गर्दै बलियो वित्तीय आधार भएका कम्पनीहरूमा केन्द्रित हुने हो भने निर्वाचन पछिको बजारले अझै ठुला सुखद आश्चर्यहरू प्रदान गर्ने प्रक्षेपण बजारका जानकारहरूले गरिरहेका छन्।