सुवास निरौला

नेपालको पूँजी बजारमा लगानीकर्ताहरूको लामो समयदेखिको एउटा प्रमुख माग सम्बोधन हुने संघारमा पुगेको छ। नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन)ले लगानीकर्ताहरूलाई जति पनि डिम्याट खाता खोल्न पाउने व्यवस्था कार्यान्वयनमा ल्याउन अन्तिम तयारी गरिरहेको छ। 

बोर्डका एक उच्च अधिकारीले नाम नखुलाउने सर्तमा यस विषयमा जानकारी दिए। बोर्डका ती अधिकारीकाअनुसार, यस विषयमा आवश्यक नीतिगत र प्राविधिक पक्षहरूलाई अन्तिम रूप दिने कार्य भइरहेको छ। चाँडै नै बोर्डले यस सम्बन्धमा औपचारिक निर्देशन जारी गर्ने  छ। यस कदमले नेपालको पूँजी बजारलाई थप आधुनिक, प्रतिस्पर्धी र लगानीकर्तामैत्री बनाउन मद्दत पुग्नेछ। 

यस अघि 'पूँजी बजार सुधार कार्यदल'ले यस सीमालाई हटाएर लगानीकर्ताको चाहनाअनुसार जति पनि डिम्याट खाता खोल्न पाउने व्यवस्था गर्न सुझाव दिएको थियो। यद्यपि, बोर्डले  कार्यदलले दिएका सुझाव अनुसार समय सीमा नै तोकेर यति दिन भित्र गर्ने भन्ने तालिका नै सार्वजनिक गरेको थियो। जसमा  'तत्काल' गर्नुपर्ने भनिएका अन्य कामहरू जस्तै आईएसआईएनमा एकरूपता कायम गर्ने र गुनासो व्यवस्थापन संयन्त्र स्थापना गर्ने जस्ता कार्यहरूमा पनि उत्तिकै तत्परता देखाउनुपर्ने आवश्यकता छ।

हालको व्यवस्थाअनुसार एक लगानीकर्ताले बढीमा दुई वटा मात्र डिम्याट खाता खोल्न पाउँछन्। 'पूँजी बजार सुधार कार्यदल'ले यस सीमालाई हटाएर लगानीकर्ताको चाहनाअनुसार जति पनि डिम्याट खाता खोल्न पाउने व्यवस्था गर्न सुझाव दिएको थियो। कार्यदलले दिएको सुझाव अनुसार राष्ट्र बैंकले आफ्ना भागका कामहरू सम्पन्न गरिसक्दा धितोपत्र बोर्डले ढिलासुस्ती गरेको भन्दै आलोचना हुँदै आएको थियो। यद्यपि, पछिल्लो समयमा बोर्ड यस विषयलाई गम्भीरताका साथ लिएर अगाडि बढेको देखिन्छ।

धितोपत्र दलाल व्यवसायी (ब्रोकर)हरूले यस विषयलाई तत्काल कार्यान्वयनमा ल्याउन निरन्तर दबाब दिँदै आएका छन्। स्टक ब्रोकर एसोसिएसन अफ नेपालका अध्यक्ष सागर ढकालले यस व्यवस्थाको कार्यान्वयनले बजारमा तरलता वृद्धि भई कारोबार थप सहज हुने बताए। लगानीकर्ताहरूलाई आफ्नो पोर्टफोलियो व्यवस्थापनमा थप लचकता प्रदान गर्ने उनको भनाइ छ। उनकाअनुसार, धेरै लगानीकर्ताहरूका लागि दुई वटा डिम्याट खाता अपर्याप्त भएको र यसले विभिन्न ब्रोकरमार्फत कारोबार गर्न चाहने लगानीकर्ताहरूलाई समस्या सिर्जना गरिरहेको थियो। "हामीले लामो समयदेखि यो माग राख्दै आएका थियौँ, अब यसको कार्यान्वयन हुने खबरले हामी उत्साहित छौँ," ढकालले भने।

यता, केन्द्रीय निक्षेप प्रणाली तथा राफसाफ कम्पनी लिमिटेड (सीडीएससी)ले पनि धितोपत्र बोर्डले निर्देशन दिएको खण्डमा जति पनि डिम्याट खाता खोल्न पाउने व्यवस्था कार्यान्वयन गर्न आफूहरू पूर्ण रूपमा सक्षम रहेको जनाउ पत्र मार्फत जानकारी गराइसकेको छ। सीडीएससीले आफ्नो प्रणालीलाई यस नयाँ व्यवस्थाअनुरूप परिमार्जन गर्न आवश्यक प्राविधिक तयारी गरिसकेको पत्रमा बताएको छ।  'पूँजी बजार सुधार कार्यदल'को प्रतिवेदन कार्यान्वयनको दिशामा धितोपत्र बोर्डले चालेको कदमको रुपमा यसलाई हेर्नु पर्ने हुन्छ। 

जति पनि डिम्याट खाता खोल्न पाउने व्यवस्थाले लगानीकर्ताहरूलाई फाइदाहरू पुग्ने  छ। लगानीकर्ताहरूले विभिन्न उद्देश्यका लागि फरक-फरक डिम्याट खाताहरू खोल्न सक्नेछन्। जसले पोर्टफोलियो व्यवस्थापनलाई थप व्यवस्थित बनाउनेछ। लगानीकर्ताहरूले आफूलाई उपयुक्त लाग्ने जति पनि ब्रोकरमार्फत कारोबार गर्न सक्नेछन्। जसले ब्रोकरहरूबीच स्वस्थ प्रतिस्पर्धालाई बढवा दिनेछ। यस व्यवस्थाले बजारमा शेयरको कारोबारलाई थप प्रोत्साहित गर्ने र तरलता वृद्धिमा सहयोग पुर्‍याउने छ। यो लगानीकर्ताको लामो समयदेखिको माग भएकाले यसको कार्यान्वयनले लगानीकर्ताहरूलाई थप सुविधा र सन्तुष्टि प्रदान गर्नेछ।