नेपालको निर्जीवन बीमा बजारमा तीव्र प्रतिस्पर्धा देखिएको छ, जहाँ चालू आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चैत मसान्तसम्मको तथ्यांकले बजारको नेतृत्व लिने होडबाजीमा शिखर इन्स्योरेन्स सबैभन्दा बलियो देखिएको छ।

नेपाल बीमा प्राधिकरणको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार मुलुकभर सञ्चालित १४ वटा निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले नौ महिनाको अवधिमा कुल ३६ अर्ब ५८ करोड २० लाख १४ हजार रुपैयाँ बराबरको कुल बीमाशुल्क आर्जन गरेका छन्। यो अवधिमा कम्पनीहरूले कुल २२ लाख ९ हजार ९ सय ८६ वटा बीमालेख जारी गरेका छन्, जसले नेपाली बीमा बजारको विस्तार र पहुँचमा क्रमिक सुधार भइरहेको संकेत गर्छ।

मर्जरपछि विस्तारै निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुको कारोबार रकम बढ्दै गएको छ । नौ महिनामा ६ कम्पनीले ३ अर्बको व्यापार कटाउँदै १ अर्ब भन्दा मुनि कारोबार गर्ने नेसनल इन्स्योरेन्स मात्रै देखिएको छ । सरकारी लगानीको राष्ट्रिय बीमा कम्पनीले नै १ अर्ब १४ करोडको व्यापार गरेको छ । कारोबार रकम बढ्नुलाई मर्जरको सिनर्जीको रुपमा हेरिएको छ ।

बजारको कुल हिस्सालाई केलाउँदा शिखर इन्स्योरेन्स एक्लैले ४ अर्ब ८० करोड १२ लाख ९८ हजार रुपैयाँको व्यापार गर्दै आफूलाई शीर्ष स्थानमा उभ्याएको छ। शिखरले २ लाख ३८ हजार ६ सय ६७ वटा बीमालेख जारी गरी यो सफलता प्राप्त गरेको हो। शिखरको पछाडि सगरमाथा लुम्बिनी इन्स्योरेन्सले ३ अर्ब ८३ करोड २३ लाख ६७ हजार रुपैयाँको व्यवसाय गर्दै बलियो चुनौती पेश गरिरहेको छ। सगरमाथा लुम्बिनीको बीमालेख संख्या २ लाख १ हजार ८ सय ३८ रहेको छ।

व्यापारको आयतनका हिसाबले हिमालयन एभरेष्ट इन्स्योरेन्स तेस्रो स्थानमा छ, जसले ३ अर्ब ७४ करोड ३० लाख ५२ हजार रुपैयाँ बीमाशुल्क संकलन गरेको छ। रोचक कुरा के छ भने, बीमालेख संख्याका आधारमा भने युनाइटेड अजोड इन्स्योरेन्स सबैभन्दा आक्रामक देखिएको छ। युनाइटेड अजोडले सबैभन्दा धेरै ३ लाख ५३ हजार ७ सय ३८ वटा पोलिसी बिक्री गरे पनि कुल बीमाशुल्क आर्जनमा भने २ अर्ब ५६ करोड ४६ लाख ६७ हजार रुपैयाँ मात्र संकलन गर्दै तुलनात्मक रूपमा पछाडि परेको छ। यसले युनाइटेड अजोडले साना र खुद्रा प्रकृतिका बीमा पोलिसीहरूमा बढी केन्द्रित भएको देखाउँछ।

अर्कातर्फ, सिद्धार्थ प्रिमियर इन्स्योरेन्स र आइजीआई प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्सबीच पनि कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको छ। सिद्धार्थ प्रिमियरले ३ अर्ब १२ करोड ९ लाख २८ हजार रुपैयाँ आर्जन गर्दा आइजीआई प्रुडेन्सियलले ३ अर्ब १० करोड ३३ लाख ६७ हजार रुपैयाँ संकलन गरेको छ। यी दुई कम्पनीबीचको अन्तर निकै कम रहेको छ। त्यस्तै एनएलजी इन्स्योरेन्सले पनि ३ अर्बको सीमा कटाउँदै ३ अर्ब १ करोड ५ लाख ८७ हजार रुपैयाँको व्यवसाय गरेको छ।

मर्जरपछिका ठूला कम्पनीहरूको दबदबा कायम रहँदा पुराना र विदेशी लगानी रहेका कम्पनीहरू भने तुलनात्मक रूपमा सुस्त देखिएका छन्। नेको इन्स्योरेन्सले २ अर्ब ७२ करोड ९१ लाख रुपैयाँ संकलन गर्दा सानिमा जीआईसीले २ अर्ब ८ करोड १९ लाख ८५ हजार रुपैयाँको व्यापार गरेको छ। नेपाल इन्स्योरेन्स कम्पनीले १ अर्ब ६६ करोड ८६ लाख रुपैयाँ आर्जन गर्दा दि ओरिएन्टल इन्स्योरेन्सले २ अर्ब ४२ करोड ६८ लाख रुपैयाँ संकलन गरेको छ।

सरकारी स्वामित्वको राष्ट्रिय बीमा कम्पनी र नेशनल इन्स्योरेन्स भने व्यवसायिक आकारमा केही पछाडि देखिएका छन्। राष्ट्रिय बीमा कम्पनीले २३ हजार ४ सय ४५ वटा मात्र बीमालेख जारी गरी १ अर्ब १४ करोड ९७ लाख रुपैयाँ संकलन गरेको छ भने नेशनल इन्स्योरेन्सले १ अर्बको आँकडा छुन सकेको छैन। नेशनलले १९ हजार ५ सय ९३ बीमालेख मार्फत ९८ करोड १२ लाख ९३ हजार रुपैयाँ संकलन गरेको छ। समग्रमा, चैत मसान्तसम्मको यो तथ्यांकले निर्जीवन बीमा क्षेत्रमा व्यवसाय विस्तारका लागि कम्पनीहरूबीच पोलिसी संख्या र बीमाशुल्क दुवैमा तीव्र प्रतिस्पर्धा भइरहेको पुष्टि गर्दछ।