समीक्षा अवधिमा रिलायबल नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स नाफा र प्रतिशेयर आम्दानी दुवै सूचकमा बजारकै 'टप' कम्पनी बन्न सफल भएको छ। रिलायबलले ४७ करोड ४ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गर्दै प्रतिशेयर आम्दानीलाई १२.०७ रुपैयाँको उच्च विन्दुमा पुर्याएको छ, जुन गत वर्षको तुलनामा करिब १ प्रतिशतको सुधार हो। यो तथ्यांकले बजारमा नयाँ कम्पनीहरूले प्रविधि र चुस्त व्यवस्थापनका कारण पुराना कम्पनीलाई कडा चुनौती दिइरहेको संकेत गर्दछ।
पछिल्लो समय मर्जरमा गएर ठूलो पूँजी बनाएका कम्पनीहरूको प्रतिफल भने लगानीकर्ताका लागि चिन्ताको विषय बनेको छ। विशेषगरी हिमालयन लाइफ इन्स्योरेन्सको नाफामा देखिएको ४४.६६ प्रतिशतको पहिरो र नेपाल लाइफको नाफामा आएको ३०.२५ प्रतिशतको संकुचनले बीमा क्षेत्रको वास्तविक चुनौतीलाई सतहमा ल्याइदिएको छ। गत वर्ष ६५ करोड २२ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको नेपाल लाइफ यस वर्ष ४५ करोड ४८ लाखमा झरेको छ। झन् हिमालयन लाइफको प्रतिशेयर आम्दानी ३.८१ रुपैयाँमा खुम्चिनुले मर्जरपछि खर्च व्यवस्थापन र व्यावसायिक विस्तारको सन्तुलन मिलाउन कम्पनीलाई कठिन भइरहेको बुझ्न सकिन्छ। यद्यपि, नेपाल लाइफले आफ्नो जगेडा कोष र जीवन बीमा कोषलाई २ खर्ब ६५ अर्ब पुर्याएर दीर्घकालीन सुरक्षाको प्रत्याभूति भने गराएको छ, तर तत्कालको प्रतिफल (ईपीएस) मा भने उल्लेख्य गिरावट आएको छ।
वृद्धिदरका आधारमा लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेशन (एलआइसी) नेपालले ३५.७८ प्रतिशतको छलाङ मार्दै सबैलाई आश्चर्यमा पारेको छ। गत वर्ष २३ करोड ६० लाख नाफा कमाएको यस कम्पनीले यस वर्ष ३२ करोड ४ लाख रुपैयाँ नाफा पुर्याएको छ, जसले यसको आन्तरिक व्यवस्थापनमा आएको सुधारलाई पुष्टि गर्दछ। त्यस्तै सूर्यज्योति लाइफले पनि ११.६९ प्रतिशतको दोहोरो अंकको नाफा वृद्धि गरी ३३ करोड ३ लाख रुपैयाँ आर्जन गरेको छ। आईएमई लाइफ, नेशनल लाइफ र सिटीजन लाइफ जस्ता कम्पनीहरूले भने आफ्नो नाफा र ईपीएसमा सामान्य अंकको फेरबदलका साथ स्थिरता कायम राख्ने प्रयास गरेका छन्। आईएमई लाइफ ९.८१ रुपैयाँ र नेशनल लाइफ ९.७६ रुपैयाँ ईपीएसका साथ दोस्रो र तेस्रो स्थानमा रहनुले उनीहरूको व्यवसाय सन्तुलित रहेको देखिन्छ।
समग्रमा, १२ वटा कम्पनीको तथ्यांक विश्लेषण गर्दा बीमा शुल्क संकलन र कोषको आकार बढ्दै गएपनि खुद नाफामा भने ठूला कम्पनीहरूलाई दाबी भुक्तानी र व्यवस्थापकीय खर्चले थिचेको देखिन्छ। लगानीकर्ताका लागि रिलायबल नेपाल र आईएमई लाइफ जस्ता कम्पनीहरूले आकर्षक प्रतिफल दिने क्षमता देखाएका छन् भने नेपाल लाइफ र हिमालयन लाइफ जस्ता 'ब्लुचिप' कम्पनीहरूले आफ्नो लागत घटाएर नाफा बढाउन थप मेहनत गर्नुपर्ने अवस्था छ। सानिमा रिलायन्स, प्रभु महालक्ष्मी र सन नेपाल लाइफको ईपीएसमा आएको गिरावटले पनि बोनस शेयरमार्फत बढ्दो चुक्ता पूँजी र व्यावसायिक मुनाफाको अनुपात नमिल्दा प्रतिशेयर आम्दानीमा चाप परेको स्पष्ट हुन्छ। बीमा क्षेत्रमा देखिएको यो उतारचढावले आगामी दिनमा कम्पनीहरूले परम्परागत व्यवसायलाई भन्दा पनि डिजिटल पहुँच र दक्ष लगानी व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकतालाई औंल्याएको छ।
