नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को ११ महिनाको (जेठ मसान्तसम्मको) वर्तमान आर्थिक तथा वित्तीय स्थिति प्रतिवेदनअनुसार जेठ महिनामा वार्षिक बिन्दुगत उपभोक्ता मुद्रास्फीति ५.०४ प्रतिशत कायम भएको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो महँगी २.७७ प्रतिशत मात्रै थियो। गत वर्षको तुलनामा यो अङ्क केही बढेको देखिए पनि राष्ट्र बैंकले चालु आवको मौद्रिक नीतिमार्फत राखेको ५.५ प्रतिशतको सीमाभित्रै रहन सफल भएको छ।

खाद्य भन्दा गैर-खाद्य समूह महँगो

समीक्षा अवधिमा खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहको मुद्रास्फीति ४.६३ प्रतिशत र गैर-खाद्य तथा सेवा समूहको मुद्रास्फीति ५.२६ प्रतिशत रहेको छ। गत वर्ष जेठ महिनामा यी समूहहरूको मूल्यवृद्धि क्रमशः १.५२ प्रतिशत र ३.४५ प्रतिशत मात्रै थियो।

भान्सामा के सस्तियो, के महँगियो?

खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहअन्तर्गत चालू आवको ११ महिनामा सबैभन्दा धेरै फलफूल र घिउ तथा तेलको मूल्य बढेको छ। तथ्याङ्कअनुसार फलफूल उपसमूहको मूल्य सूचकाङ्क १८.६० प्रतिशत र घिउ तथा तेलको मूल्य १३.९९ प्रतिशतले उकालो लागेको छ। त्यसैगरी तरकारीको मूल्य ५.४० प्रतिशत र मासु तथा माछाको मूल्यवृद्धि ४.१६ प्रतिशत रहेको छ। उपभोक्ताका लागि राहतको कुरा भने दाल तथा गेडागुडीको मूल्य १.६७ प्रतिशत र मरमसलाको मूल्य ०.६५ प्रतिशतले घट्नु हो।

गैर-खाद्य क्षेत्रमा यातायात र विविध वस्तुको मार

गैर-खाद्य तथा सेवा समूहअन्तर्गत यस वर्ष विविध वस्तु तथा सेवा उपसमूहको मूल्य सबैभन्दा बढी १९.९० प्रतिशतले बढेको छ। त्यसैगरी इन्धन र ढुवानी खर्चको असरका कारण यातायात उपसमूहको मूल्य पनि १५.३० प्रतिशतले बढेको छ, जसले सर्वसाधारणको यात्रा र ढुवानी लागत निकै बढाएको देखाउँछ। यता शिक्षा क्षेत्रको महँगी ५.५४ प्रतिशत र कपडा तथा जुत्ताचप्पलको मूल्यवृद्धि ४.७३ प्रतिशत रेकर्ड गरिएको छ।

क्षेत्रगत र प्रादेशिक अवस्था: कोशी सबैभन्दा महँगो

भौगोलिक आधारमा हेर्दा ग्रामीण क्षेत्रभन्दा सहरी क्षेत्रमा बजार महँगीको चाप बढी देखिएको छ। जेठ मसान्तसम्ममा ग्रामीण क्षेत्रको मुद्रास्फीति ४.३५ प्रतिशत रहँदा सहरी क्षेत्रको मुद्रास्फीति ५.२९ प्रतिशत पुगेको छ। क्षेत्रीय आधारमा काठमाडौँ उपत्यकामा ४.९० प्रतिशत, तराईमा ५.५९ प्रतिशत, पहाडमा ४.७३ प्रतिशत र हिमालमा ३.७३ प्रतिशत मुद्रास्फीति रहेको छ।

प्रादेशिक रूपमा हेर्दा कोशी प्रदेशमा महँगीको दर सबैभन्दा बढी ५.६४ प्रतिशत देखिएको छ। यसैगरी मधेश प्रदेशमा ५.४७ प्रतिशत, लुम्बिनीमा ५.३१ प्रतिशत, कर्णालीमा ४.८८ प्रतिशत, गण्डकीमा ४.८६ प्रतिशत, सुदूरपश्चिममा ४.६५ प्रतिशत र बागमती प्रदेशमा ४.५५ प्रतिशत मुद्रास्फीति रहेको राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

औसत महँगी नियन्त्रणमै

जेठ महिनासम्मको समग्र ११ महिनाको औसत उपभोक्ता मुद्रास्फीति भने २.६६ प्रतिशत मात्रै रहेको छ, जुन गत वर्षको सोही अवधिको औसत ४.३९ प्रतिशतको तुलनामा निकै कम हो। यसले समग्र वर्षभरिको बजार मूल्य सन्तुलित रहे पनि पछिल्ला महिनाहरूमा विशेष गरी फलफूल, यातायात र विविध वस्तुको मूल्य बढेका कारण जेठ महिनाको वार्षिक बिन्दुगत सूचकाङ्क केही माथि पुगेको विश्लेषण गर्न सकिन्छ।