काली हेज(बीबीसी)

गुगलको मातृ कम्पनी अल्फाबेटले बिहीबार सार्वजनिक गरेको त्रैमासिक वित्तीय विवरणपछि वाल स्ट्रिटमा तीव्र हलचल मच्चिएको छ। विवरण सार्वजनिक भएसँगै कम्पनीको कुल बजार पुँजीकरण (मार्केट भ्यालु) एकै दिन ५०० अर्ब डलरभन्दा बढीले घटेको छ।

गुगल सर्चमा प्रयोग गरिएको कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) सारांशका कारण कम्पनीको मुख्य आम्दानीको स्रोत मानिएको विज्ञापन राजस्वमा असर परेको खुलासा भएपछि लगानीकर्ताहरू त्रसित बनेका हुन्। यसको प्रत्यक्ष प्रभावस्वरूप कम्पनीको सेयर मूल्य पछिल्लो ६ महिनाकै न्यून विन्दुमा झरेको छ।

यसै हप्ता अमेजन र माइक्रोसफ्टले पनि आफ्ना वित्तीय विवरणहरू सार्वजनिक गरेका छन्। दुवै कम्पनीले एआईको होडबाजीमा खगोलीय रकम खर्च गर्ने योजनामा आफूहरू पछि नहट्ने स्पष्ट पारेका छन्। तर, यस्तो अनियन्त्रित खर्चले कम्पनीहरूको वास्तविक मुनाफा (बटम लाइन) बढाउन सक्ने क्षमतामै असर पार्ने डरले लगानीकर्ताहरू निराश देखिएका छन्।

आफ्नै मुख्य व्यवसाय 'सर्च'मा गुगल एआईको धक्का

सतही रूपमा हेर्दा अल्फाबेटको त्रैमासिक वित्तीय नतिजा कमजोर देखिँदैन।

गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा कम्पनीको कुल राजस्व २५ प्रतिशतले वृद्धि भई १२७.६ अर्ब डलर पुगेको छ। यसमा गुगल क्लाउड व्यवसायको राजस्व १०३ प्रतिशतले वृद्धि भई करिब ३१ अर्ब डलर पुग्नु मुख्य कारण रह्यो।

तर, यही त्रैमासिक अवधिमा कम्पनीको शुद्ध नाफा भने २५ प्रतिशतले घटेको छ। सार्वजनिक कम्पनी बनेयताको इतिहासमा दोस्रो पटक अल्फाबेटको ‘फ्री क्यास फ्लो’ (स्वतन्त्र नगद प्रवाह) ऋणात्मक देखिएको छ, जुन यस पटक ९ अर्ब डलरभन्दा बढी ऋणात्मक रह्यो। यो घाटा तीन महिनाअघिको तुलनामा झन्डै दोब्बर हो।

‘फ्री क्यास फ्लो’ भन्नाले कम्पनीले दैनिक सञ्चालन र पुँजीगत लगानी गरेपछि बाँकी रहने खुद रकमलाई बुझाउँछ। यसको अर्थ, अल्फाबेटले हाल आफ्नो आम्दानीभन्दा बढी रकम खर्च गरिरहेको छ, जसको ठूलो हिस्सा एआई पूर्वाधारको लगानीमा केन्द्रित छ।

यसै निराशाका कारण बिहीबार कारोबार बन्द हुँदासम्म कम्पनीको कुल बजार पुँजीकरण अघिल्लो दिनको ३.९७ ट्रिलियन डलरबाट घटेर ३.४६ ट्रिलियन डलरमा झरेको थियो। कम्पनीको सेयर मूल्य एकै दिन करिब १३ प्रतिशतले घट्यो, जुन चालु वर्षकै दोस्रो ठूलो गिरावट हो।

हाल गुगलको सर्च इन्जिनले प्रयोगकर्ताको खोजी नतिजामा स्वतः ‘एआई सारांश’ (AI Overviews) प्रस्तुत गर्न थालेको छ, जसले गर्दा पहिलेजस्तो धेरै विज्ञापनहरू प्रदर्शन गर्न र बेच्न कठिन भइरहेको छ। गुगलको कुल आम्दानीको सबैभन्दा ठूलो हिस्सा यही खोज विज्ञापनबाट आउने गर्दछ।

अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धान संस्था 'फोरेस्टर'की प्रमुख विश्लेषक ट्रेसी वुका अनुसार, अल्फाबेटको यो नतिजाले "आफ्नो स्थापित व्यवसायको पकड नगुमाई ठूलो परिमाणको एआई लगानी जुटाउनु कति चुनौतीपूर्ण छ भन्ने स्पष्ट पारेको छ।"

अमेजनको ट्रिलियन डलरको दाबीमा लगानीकर्ताको अविश्वास

बिहीबार अमेजनको सेयरमा पनि तीव्र गिरावट आएको छ। नियमित बजार बन्द भएपछिको कारोबार (आफ्टर-आउअर्स ट्रेडिङ) मा कम्पनीको सेयर ६ प्रतिशतले घटेको थियो।

कम्पनीको त्रैमासिक बिक्री ११ प्रतिशतले वृद्धि भई २०१ अर्ब डलर पुगे पनि नगद प्रवाह (क्यास फ्लो) भने ४२ अर्ब डलर ऋणात्मक देखिएको छ। यसले अमेजनले कमाइभन्दा बढी खर्च गरिरहेको मात्र नभई, पछिल्लो तीन महिनामा उसको खर्च ६ गुणाले बढेको देखाउँछ।

कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) एन्डी ज्यासीले भविष्यमा अमेजनलाई थप १ ट्रिलियन डलर आम्दानी गराउन सक्ने दुईवटा नयाँ व्यावसायिक सम्भावना भएकाले खर्च बढाइएको दाबी गरे। ज्यासीले ती व्यवसायहरू कुन हुन् भनेर प्रस्ट नखुलाए पनि वित्तीय विश्लेषकहरूसँगको कुराकानीमा उनले आफ्नै कम्प्युटर चिप उत्पादन र एआई विकासकर्ता प्लेटफर्म 'बेडरोक' (Bedrock) को सम्भावनाबारे बारम्बार चर्चा गरेका थिए।

लगानीकर्ताहरूले खर्चबारे बारम्बार प्रश्न उठाएपछि ज्यासीले यो खर्च आगामी २५ वर्षमा विस्तार गर्न पाए "अझ सहज हुने" भए पनि बजारको गतिले गर्दा अहिले नै लगानी गर्नुपरेको बाध्यता सुनाए। उनले थपे, "हामी यो योजनालाई लगानी गर्न सक्षम छौँ। मलाई विश्वास छ, यसले अमेजनको आकार, राजस्व र नगद प्रवाहलाई सधैँका लागि नयाँ उचाइमा पुर्‍याउनेछ।"

माइक्रोसफ्टको खर्च नियन्त्रण, तर एआईको वास्तविक मूल्यमाथि प्रश्न कायमै

वाल स्ट्रिटले माइक्रोसफ्टको वित्तीय प्रतिवेदनप्रति पनि खासै उत्साह देखाएन। बिहीबार यसको सेयर १ प्रतिशतभन्दा कमले घट्यो।

ओपनएआई (OpenAI) को प्रमुख साझेदार रहेको माइक्रोसफ्टले एआई पूर्वाधारतर्फको लगानी खर्चमा करिब ५ अर्ब डलर कटौती गरेको छ। कम्पनीको लागत थप घटाउन यसै हप्ता उसले हजारौँ कर्मचारी कटौती गर्ने योजनासमेत सार्वजनिक गरेको छ।

यसैबीच, माइक्रोसफ्टको राजस्व गत वर्षको तुलनामा १९ प्रतिशतले बढेर ९२.३ अर्ब डलर पुगेको छ भने यसको महत्त्वपूर्ण क्लाउड व्यवसाय ३० प्रतिशतले वृद्धि भई ६३ अर्ब डलर पुगेको छ।

सीईओ सत्य नडेलाले माइक्रोसफ्टको एआई च्याटबट र उपकरण ‘कोपाइलट’ को दैनिक प्रयोगकर्ता अघिल्लो वर्षको तुलनामा ५०० प्रतिशतले बढेको जानकारी दिए।

सामान्यतया, कम खर्च र बढ्दो आम्दानीलाई लगानीकर्ताहरूले सकारात्मक रूपमा लिने गर्दछन्। तर विश्लेषक वुका अनुसार, वाल स्ट्रिट अहिले एआई कम्पनीहरूले देखाएका ठूला सपनाहरूले वास्तविक आर्थिक नतिजा कहिले दिन्छन् भन्ने खोजीमा छ।

"माइक्रोसफ्टको नतिजाले कर्पोरेट क्षेत्रमा एआईको माग उच्च रहेको देखाउँछ," वुले भनिन्, "तर यसले समग्र प्रविधि उद्योगले सामना गरिरहेको अर्को ठूलो प्रश्नलाई पनि सतहमा ल्याएको छ— एआईबाट वास्तविक आर्थिक मूल्य वा नाफा कसले र कहिले हासिल गर्नेछ?"