नेपालको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य चन्द्रागिरि हिल्स लिमिटेडको वित्तीय साख र साख मूल्याङ्कन (क्रेडिट रेटिङ) मा महत्वपूर्ण सुधार आएको छ। 

रेटिङ एजेन्सी इक्रा नेपालले चन्द्रागिरि हिल्सलाई यसअघि राखेको 'नेगेटिभ वाच लिस्ट' बाट हटाएको छ। यद्यपि, विगतको बन्द र अवरोधका कारण कम्पनीको वित्तीय सूचकहरूमा भने गम्भीर धक्का लागेको छ। गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा चालु आर्थिक वर्षको पहिलो नौ महिनामा कम्पनीको आम्दानी २८ प्रतिशतले घटेको छ।

इक्रा नेपालका अनुसार चन्द्रागिरि हिल्सको इस्युअर रेटिङलाई [ICRANP-IR] BB+ मा र दीर्घकालीन कर्जा सीमाका लागि [ICRANP] LBB+ रेटिङ पुनः पुष्टि गरिएको छ। यो रेटिङले कम्पनीसँग मध्यम स्तरको वित्तीय सुरक्षा र समयमै वित्तीय दायित्वहरू पूरा गर्न सक्ने मध्यम क्षमता रहेको देखाउँछ।

नेगेटिभ वाच लिस्टबाट हट्नुको पृष्ठभूमि

सेप्टेम्बर २०२५ मा भएको स्थानीय विरोध प्रदर्शन र केबलकार क्षेत्रमा भएको भौतिक क्षतिका कारण चन्द्रागिरि हिल्सको केबलकार सेवा करिब तीन महिनासम्म पूर्ण रूपमा बन्द भएको थियो। व्यवसाय ठप्प भएपछि कम्पनीको नगद प्रवाहमा गम्भीर संकुचन आउने भन्दै इक्रा नेपालले कम्पनीलाई 'नेगेटिभ वाच' सूचीमा राखेको थियो।

तर, १ डिसेम्बर २०२५ देखि केबलकार सेवा पुनः सुचारु हुनु, पर्यटकीय गतिविधिहरू पूर्ववत् अवस्थामा फर्किनु र कम्पनीले बैंकहरूसँग कर्जा भुक्तानीको तालिका परिमार्जन गर्न सफल हुनु नै कम्पनी नेगेटिभ वाच लिस्टबाट हट्नुको मुख्य कारण बनेको छ। कर्जा पुनर्तालिकीकरणले कम्पनीलाई तत्कालको तरलता संकट व्यवस्थापन गर्न ठूलो राहत दिएको छ।

२८ प्रतिशतले घट्यो आम्दानी, कम्पनी नोक्सानीमा

केबलकार सेवा तीन महिनासम्म बन्द रहँदा कम्पनीको समग्र आम्दानी र नाफामा भने ठूलो असर परेको छ। आर्थिक वर्ष २०२६ को पहिलो नौ महिनामा कम्पनीको सञ्चालन आम्दानी ४५६ मिलियन (४५ करोड ६० लाख) रुपैयाँमा सीमित भएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा करिब २८ प्रतिशतले न्यून हो। आम्दानी खुम्चिएकै कारण यस अवधिमा कम्पनीले ९ मिलियन (९० लाख) रुपैयाँ खुद नोक्सानी बेहोर्नुपरेको छ। जबकि आर्थिक वर्ष २०२५ मा कम्पनीले १८७ मिलियन रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको थियो।

यसैगरी, कम्पनीको सञ्चालन नाफा मार्जिन पनि अघिल्लो वर्षको ५२ प्रतिशतबाट घटेर ३९ प्रतिशतमा खुम्चिएको छ। केबलकार बन्द हुँदा चन्द्रागिरि हिल्स रिसोर्टको व्यवसायमा पनि व्यापक असर परेको थियो। अघिल्लो वर्ष ३६ प्रतिशत रहेको कोठा उपयोग दर (Occupancy) यस वर्षको प्रभावित महिनाहरूमा केवल २२ प्रतिशतमा झरेको थियो।

१०० प्रतिशत हकप्रद शेयर निष्कासनको तयारी

चन्द्रागिरि हिल्सले आफ्नो पूँजीगत संरचनालाई थप मजबुत बनाउन र बैंकको ऋण घटाउनका लागि शतप्रतिशत हकप्रद शेयर निष्कासन गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ। हकप्रद शेयर निष्कासनबाट प्राप्त हुने रकम पूर्ण रूपमा बैंकको कर्जा चुक्ता गर्न प्रयोग गरिने कम्पनीले जनाएको छ। यस कदमले कम्पनीको ब्याज खर्च घटाउनुका साथै आगामी दिनमा वित्तीय लचकता प्रदान गर्ने इक्रा नेपालको विश्लेषण छ।

हाल कम्पनीको वित्तीय सूचकहरू सन्तोषजनक अवस्थामै रहेका छन्। कम्पनीको ऋण र स्वपूँजीको अनुपात  करिब १.२ गुणा छ भने बाह्य दायित्व र खुद सम्पत्तिको अनुपात करिब १.५ गुणा रहेको छ, जसले कर्जा तिर्न सक्ने क्षमतालाई टेवा पुर्‍याउँछ।

आगामी चुनौती

चन्द्रागिरि हिल्स आइएमई  ग्रुपका स्थापित उद्यमी हेमराज ढकालको अध्यक्षतामा सञ्चालित छ, जसमा पर्यटन र वित्तीय क्षेत्रका स्थापित प्रवर्द्धकहरूको संलग्नता रहेको छ। यद्यपि, कम्पनीका सामु आगामी दिनमा केही संरचनात्मक चुनौतीहरू विद्यमान छन्।

काठमाडौँ आसपासका क्षेत्रहरूमा पछिल्लो समय नयाँ-नयाँ र अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डसँग आबद्ध होटल तथा रिसोर्टहरू खुल्ने क्रम तीव्र भएको छ। चन्द्रागिरिको १०० कोठाको बुटिक रिसोर्ट हाल कुनै स्थापित अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डसँग आबद्ध नभएका कारण नयाँ होटलहरूसँग मूल्य र गुणस्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने चुनौती थपिएको छ। यसका साथै, नेपालको पर्यटन क्षेत्र मौसमी प्रकृतिको हुने भएकाले अफ-सिजन (वर्षायाम तथा हिउँदको केही समय) मा नगद प्रवाह व्यवस्थापन गर्नु कम्पनीका लागि सधैँ चुनौतीपूर्ण रहँदै आएको छ।

समग्रमा, चन्द्रागिरि हिल्सले आफ्नो तत्कालको वित्तीय संकट टार्न सफल भए पनि गुमेको आम्दानीलाई पुरानै लयमा फर्काउन र बढ्दो बजार प्रतिस्पर्धामा आफ्नो साख जोगाइराख्न आक्रामक व्यावसायिक रणनीति अपनाउनुपर्ने देखिन्छ।