चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो महिना (साउन) मा मुलुकबाट बाहिरिने वैदेशिक मुद्राको ठूलो हिस्सा इन्धन, खाद्य तेल र रासायनिक मलको आयातमा खर्च भएको छ ।

भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार साउन महिनामा मात्रै सबैभन्दा धेरै रकम खनिज इन्धनको आयातमा ३५ अर्ब ९ करोड रुपैयाँ बाहिरिएको छ । यसै क्रममा सरकारले यस्ता वस्तुहरूको आयातबाट अर्बौं रुपैयाँ राजस्वसमेत संकलन गरेको छ ।

समीक्षा अवधिमा कुल आयात ३१.०४ प्रतिशतले बढेर १ खर्ब ८७ अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ । मुलुकमा सबैभन्दा धेरै रकम बाहिरिने शीर्ष १० वस्तुहरूको सूचीमा पेट्रोलियम पदार्थ पहिलो स्थानमा छ भने यसबाट सरकारले ठूलो मात्रामा भन्सार राजस्व पनि उठाएको छ । यसैगरी, खानेतेलको कच्चा पदार्थ आयातका लागि २३ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ देश बाहिर गएको छ ।

कृषि प्रधान देशमा बाली लगाउने मुख्य सिजनमा रासायनिक मलको माग अत्यधिक हुँदा साउन महिनामा मात्रै १२ अर्ब ३७ करोड रुपैयाँको मल आयात भएको छ । यद्यपि, मल जस्ता अत्यावश्यक कृषि सामग्रीमा सरकारले न्यून राजस्व लिने नीति लिएको देखिन्छ । यसपछि यातायातका साधन, औद्योगिक मेसिनरी, फलाम तथा स्टिल र विद्युतीय उपकरणको आयातमा पनि अर्बौं रुपैयाँ बाहिरिएको छ ।

साउन महिनामा सर्वाधिक आयात भएका दश वस्तु र तिनबाट प्राप्त राजस्वको विवरण निम्नानुसार छ:

औद्योगिक कच्चा पदार्थ, ऊर्जा र खाद्यान्न उपभोगका लागि ठूलो रकम विदेशिनुले मुलुकको व्यापार घाटा अझै तीव्र गतिमा बढाएको छ । साउन महिनामा मात्रै वैदेशिक व्यापार घाटा २४.८८ प्रतिशतले बढेर १ खर्ब ४८ अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ । आयातबाट सरकारलाई राजस्व प्राप्ति भइरहे पनि, स्वदेशी उत्पादन र निर्यात क्षमतामा सुधार नआएसम्म यस्तो उच्च आयातले विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा निरन्तर दबाब सिर्जना गर्ने अर्थशास्त्रीहरूको निष्कर्ष छ । मुलुकको अर्थतन्त्रको यो संरचनागत परनिर्भरताले व्यापार घाटाको दुष्चक्रलाई अझै फराकिलो बनाउँदै लगेको देखिन्छ ।