यो परिमाण सन् २०२५ मा कायम भएको ७ खर्ब ९ अर्ब ३० करोड डलरको वार्षिक निर्यातलाई नौ महिना नपुग्दै पार गर्दै बनेको नयाँ रेकर्ड हो। विश्वव्यापी आर्थिक सुस्तता, भूराजनीतिक तनाव र आपूर्ति शृंखलाको अवरोध जारी रहे तापनि कोरियाको वैदेशिक व्यापारले अभूतपूर्व फड्को मारेको छ।
खासगरी आर्टिफिसियल इन्टेलिजन्स अर्थात् कृत्रिम बौद्धिकताको प्रविधि विकासमा विश्वव्यापी रूपमा आएको व्यापक लहर र डाटा सेन्टर निर्माणको होडबाजीका कारण कोरियाली सेमिकन्डक्टर चिप्सको माग बजारमा अकासिएको छ। मेमोरी चिप्स र उच्च क्षमताका कम्प्युटर पार्टपुर्जाको बजारमा कोरियाली एकाधिकार जस्तै रहेकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा यसको मूल्य र खपत दुवै ह्वात्तै बढेको छ। यस वर्षको पहिलो आठ महिनामा मात्रै सेमिकन्डक्टरको निर्यात साढे एक सय प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि भएर समग्र निर्यातलाई कीर्तिमानी उचाइमा पुर्याउन मुख्य भूमिका खेलेको छ।
दक्षिण कोरिया मुख्यतया उच्च प्रविधियुक्त औद्योगिक सामान र प्रशोधित वस्तु उत्पादन गरी विश्वबजारमा पठाउने निर्यातमुखी अर्थतन्त्र हो। देशको कुल निर्यात तालिकालाई नियाल्दा सेमिकन्डक्टर, इलेक्ट्रिक र परम्परागत सवारी साधन, पेट्रोकेमिकल्स, आधुनिक पानीजहाज, दूरसञ्चार उपकरण, फ्ल्याट प्यानल डिस्प्ले, कम्प्युटरका पार्टपुर्जा र विद्युतीय ब्याट्रीको वर्चस्व रहने गरेको छ। सँगसँगै पछिल्लो समयमा कोरियाली कस्मेटिक्स अर्थात् सौन्दर्य प्रसाधन, प्रशोधित खाद्य पदार्थ र कोरियाली पप संस्कृतिसँग जोडिएका जीवनशैलीजन्य सामग्रीको निर्यात पनि तीव्र गतिमा बढिरहेको छ।
औद्योगिक कच्चा पदार्थ तथा खनिज इन्धन आयात गरी त्यसलाई आधुनिक प्रविधि र उच्च कौशलका माध्यमबाट बहुमूल्य अन्तिम उपभोग्य वस्तुमा रूपान्तरण गरेर निर्यात गर्नु कोरियाली उत्पादन प्रणालीको मुख्य सामर्थ्य हो। कोरियाली औद्योगिक उत्पादनको गुणस्तर, भरपर्दो प्रविधि र निरन्तरको अनुसन्धान तथा विकासमा गरिने ठूलो लगानीका कारण विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धामा कोरियाली ब्रान्डहरू अग्रस्थानमा रहन सफल भएका हुन्।
निर्यातको यो विशाल आकार दक्षिण कोरियाली अर्थतन्त्रको मुख्य मेरुदण्ड हो। कोरियाको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा वस्तु तथा सेवाको निर्यातको प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष योगदान करिब ४५ देखि ५० प्रतिशतसम्म रहने गरेको छ। यसले देशभित्र लाखौँ रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्नुका साथै वैदेशिक मुद्राको भण्डारणलाई बलियो बनाएको छ। वैदेशिक व्यापारमा आएको यो उछालकै कारण कोरियाली केन्द्रीय बैंकले मुलुकको चालू आर्थिक वृद्धिदरको अनुमानलाई संशोधन गर्दै थप माथि उकासेको छ। यदि विद्यमान व्यापारिक रफ्तार र मागको निरन्तरता वर्षको अन्त्यसम्म कायम रहेमा चालू वर्ष कोरियाको कुल वार्षिक निर्यात १० खर्ब डलरको ऐतिहासिक माइलस्टोन नजिक पुग्ने प्रक्षेपण विश्लेषकहरूले गरेका छन्।
यद्यपि यो कीर्तिमानी निर्यात पछाडि केही चुनौती र जोखिमहरू पनि विद्यमान छन्। कोरियाली निर्यात व्यापार सीमित प्रविधिजन्य वस्तु र थोरै संख्याका ठूला बहुराष्ट्रिय औद्योगिक समूहमा बढी निर्भर रहेको छ। अमेरिका र चीनबीचको बढ्दो व्यापारिक प्रतिद्वन्द्विता, विश्वव्यापी संरक्षणवादी व्यापार नीति र कच्चा पदार्थको मूल्यमा आउने उतारचढावले कोरियाको निर्यात अर्थतन्त्रमा जुनसुकै बेला धक्का पुर्याउन सक्ने जोखिम रहन्छ। यसका अलावा ऊर्जा आयातमा अन्य मुलुकमाथि रहनुपर्ने निर्भरता र प्रविधि क्षेत्रमा तीव्र रूपमा भइरहेको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धालाई सम्बोधन गर्नु कोरियाली अर्थतन्त्रका लागि आगामी दिनका मुख्य परीक्षा हुन्।
दक्षिण काेरियाबाट के आयात गर्छ नेपालले ?
नेपाल र दक्षिण कोरियाबीचको द्विपक्षीय व्यापारिक सम्बन्ध परिमाणका हिसाबले सानो भए पनि प्रविधि र औद्योगिक सामग्रीको आपूर्तिमा नेपाल कोरियाली उत्पादनमा निर्भर रहँदै आएको छ। नेपालले दक्षिण कोरियाबाट मुख्यगरी सवारी साधन, प्लास्टिक तथा यसका कच्चा पदार्थ, मेसिनरी तथा यान्त्रिक उपकरण, औषधि तथा मेडिकल सामग्री, विद्युतीय र दूरसञ्चारका सामग्रीका साथै सौन्दर्यवर्धक वस्तु आयात गर्दै आएको छ।
भन्सार विभागको वार्षिक व्यापारिक तथ्यांकअनुसार नेपालले कोरियाबाट वर्षमा करिब ५ देखि ७ अर्ब रुपैयाँ बराबरका सामान आयात गर्ने गरेको देखिन्छ। नेपालको कुल वार्षिक आयात व्यापारको तुलना गर्दा दक्षिण कोरियाको हिस्सा निकै न्यून अर्थात् करिब ०.५ प्रतिशतको हाराहारीमा मात्र सीमित छ। नेपालको वैदेशिक व्यापार मुख्य रूपमा छिमेकी मुलुक भारत र चीनमा केन्द्रित रहेको छ। कुल आयातको ८० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा यी दुई छिमेकी देशले नै ओगट्ने भएकाले दक्षिण कोरिया जस्ता सुदूर पूर्वी एसियाली मुलुकहरूसँगको व्यापारिक परिमाण र अनुपात नेपालको कुल आयातको सन्दर्भमा सानो देखिने गरेको हो।
नेपालमा अत्यधिक लोकप्रिय र ठूलो बजार हिस्सा ओगटेको सामसुङ ब्रान्ड दक्षिण कोरियाली बहुराष्ट्रिय कम्पनी नै भए तापनि यसका अधिकांश मोबाइल फोन लगायतका विद्युतीय सामाग्रीहरु सिधै कोरियाबाट आयात हुँदैनन्। सामसुङले आफ्ना अधिकांश स्मार्टफोनहरू भियतनाम र भारत जस्ता अन्य देशहरूमा रहेका आफ्नै विशाल प्लान्टहरूमा निर्माण गर्ने गर्छ। भन्सार नियमअनुसार सामान उत्पादन वा अन्तिम रूपमा एसेम्बल भएको मुलुकको नाममा नै आयात दर्ता हुने भएकाले नेपालमा भित्रिने अधिकांश सामसुङ मोबाइलको व्यापारिक परिमाण नेपाल-कोरिया द्विपक्षीय व्यापारको तथ्यांकमा समावेश नभई भियतनाम वा भारतसँगको आयात खातामा गणना हुने गर्छ।
नेपालले कोरियाबाट उच्च प्रविधियुक्त र औद्योगिक उपभोगका सामान आयात गरे तापनि कोरियातर्फ नेपालको निर्यात भने नगण्य प्रायः छ। नेपालबाट हस्तकलाका सामग्री, चाउचाउ, चिया र जडीबुटी जस्ता केही सीमित वस्तुहरू न्यून परिमाणमा कोरिया जाने गरेका छन्। यसले गर्दा कोरियासँगको व्यापार सन्तुलन नेपालको पक्षमा अत्यधिक प्रतिकूल रहँदै आएको छ। वैदेशिक रोजगारका माध्यमबाट कोरियासँग नेपालको श्रम सम्बन्ध अत्यन्त प्रगाढ र लाभदायक रहे तापनि प्रत्यक्ष वस्तु व्यापारका क्षेत्रमा व्यापार घाटा कम गर्न नेपालले आफ्ना उच्च मूल्यका कृषि तथा हस्तकलाजन्य वस्तुको निर्यात बढाउनुपर्ने देखिन्छ।
