नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको २०८३ असार मसान्तसम्मको अपरिष्कृत वित्तीय तथ्याङ्कअनुसार सञ्चालनमा रहेका १६ वटा विकास बैंकहरूको औसत खराब कर्जा बढेर ५.३७ प्रतिशत पुगेको छ। राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको खराब कर्जा ५ प्रतिशतभन्दा तल हुनुपर्ने सामान्य मानक तोकेको भए पनि समग्र विकास बैंक क्षेत्रको खराब कर्जा जोखिमको तहमा पुगेको देखिएको हो। यस अवधिमा विकास बैंकहरूले कुल ६ खर्ब ६१ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरी ५ खर्ब ५१ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह गरेका छन्।
खराब कर्जाको डरलाग्दो अवस्था : नारायणीको आधा कर्जा जोखिममा
सञ्चालनमा रहेका १६ विकास बैंकहरूमध्ये राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय स्तरका धेरैजसो बैंकको खराब कर्जा निकै उच्च देखिएको छ:
-
नारायणी डेभलपमेन्ट बैंक : यस बैंकको खराब कर्जा सर्वाधिक ४८.५१ प्रतिशत पुगेको छ। बैंकले प्रवाह गरेको कुल २८ करोड ६२ लाख रुपैयाँ कर्जामध्ये झण्डै आधा रकम खराब कर्जामा परिणत भएको छ।
-
सप्तकोशी विकास बैंक : खराब कर्जा ७.६८ प्रतिशत।
-
सिन्धु विकास बैंक : खराब कर्जा ७.६६ प्रतिशत।
-
लुम्बिनी विकास बैंक : खराब कर्जा ६.९४ प्रतिशत।
-
ज्योति विकास बैंक : खराब कर्जा ६.५५ प्रतिशत।
-
महालक्ष्मी विकास बैंक : खराब कर्जा ६.३२ प्रतिशत।
-
कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंक : खराब कर्जा ६.२४ प्रतिशत।
राष्ट्रिय स्तरका ठूला विकास बैंकहरू मुक्तिनाथ विकास बैंक (४.७७%), गरिमा विकास बैंक (४.७६%) र शाइन रेसुङ्गा विकास बैंक (४.९३%) को खराब कर्जा भने ५ प्रतिशतको सीमाभित्रै रहे पनि ५ प्रतिशतको नजिक पुगेको छ। यसविपरीत मितेरी डेभलपमेन्ट बैंकले भने आफ्नो खराब कर्जालाई चमत्कारिक रूपमा ०.२६ प्रतिशतमा सीमित राख्न सफल भएको छ। त्यस्तै साल्पा विकास बैंकको खराब कर्जा ०.७९ प्रतिशत मात्र छ।
समस्याग्रस्त कर्णाली विकास बैंक : ९७.४५% कर्जा खराब, पूँजी कोष १४२% ऋणात्मक
राष्ट्र बैंकले समस्याग्रस्त घोषणा गरेको कर्णाली डेभलपमेन्ट बैंकको वित्तीय अवस्था चरम संकटमा देखिएको छ।
-
बैंकको खराब कर्जा ९७.४५ प्रतिशत पुगेको छ, अर्थात् बैंकले प्रवाह गरेको कुल २ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ कर्जामध्ये अधिकांश रकम असुल हुन नसक्ने अवस्थामा पुगेको छ।
-
बैंकको प्राथमिक पूँजी (Core Capital) र कुल पूँजी कोष ३ अर्ब ८५ करोड रुपैयाँ ऋणात्मक छ।
-
पूँजी पर्याप्तता अनुपात (CAR) -१४२.६३ प्रतिशत ऋणात्मक छ भने खुद तरलता (Net Liquidity) घटेर ०.८२ प्रतिशतमा झरेको छ।
व्यापारको आकार : मुक्तिनाथ एक्लैको १ खर्ब २४ अर्ब निक्षेप
विकास बैंकहरूको कुल ६ खर्ब ६१ अर्ब निक्षेपमध्ये मुक्तिनाथ विकास बैंक शीर्ष स्थानमा रहेको छ।
-
मुक्तिनाथ विकास बैंक : निक्षेप १ खर्ब २४ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ, कर्जा १ खर्ब २ अर्ब ९९ करोड रुपैयाँ।
-
गरिमा विकास बैंक : निक्षेप ९९ अर्ब ८६ करोड रुपैयाँ, कर्जा ८४ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ।
-
शाइन रेसुङ्गा विकास बैंक : निक्षेप ७८ अर्ब ११ करोड रुपैयाँ, कर्जा ६५ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ।
-
ज्योति विकास बैंक : निक्षेप ६७ अर्ब ७९ करोड रुपैयाँ, कर्जा ५४ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ।
-
कामना सेवा विकास बैंक : निक्षेप ६६ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ, कर्जा ५७ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ।
अन्य मुख्य वित्तीय सूचकहरूको अवस्था :
-
कर्जा-निक्षेप अनुपात (CD Ratio) : बैंकहरूको औसत सीडी रेसियो ८४.१० प्रतिशत रहेको छ, जुन राष्ट्र बैंकले तोकेको ९० प्रतिशतको अधिकतम सीमाभित्रै सुरक्षित छ।
-
पूँजी पर्याप्तता अनुपात (CAR) : औसत पूँजी कोष १४.५७ प्रतिशत रहेको छ।
-
औसत आधार दर (Base Rate) : विकास बैंकहरूको औसत बेस रेट ६.१२ प्रतिशत र स्प्रेड दर ४.१५ प्रतिशत कायम भएको छ। सबैभन्दा कम बेस रेट एक्सेल डेभलपमेन्ट बैंक (४.८७%) को छ भने सबैभन्दा बढी नारायणी (१८.८७%) को छ।
विकास बैंकहरूको मुख्य सूचक सारांश तालिका :
