ओसमन्ड चिया(बीबीसी)
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ह्वाइट हाउसमा विश्वका शीर्ष प्रविधि कम्पनीका कार्यकारी प्रमुखहरूसँग उच्चस्तरीय बैठक आयोजना गरेका छन्। ट्रम्पले यस बैठकलाई "अमेरिकाको स्वर्ण युग निर्माण गर्ने असाधारण दिमागहरूको ऐतिहासिक भेला" को संज्ञा दिएका छन्।

उक्त बैठकमा विश्व चर्चित प्रविधि कम्पनीहरू— ओपनएआई (OpenAI), एन्थ्रोपिक (Anthropic), एनभिडिया (Nvidia), स्पेसएक्स (SpaceX), मेटा (Meta) र गुगल (Google) का शीर्ष नेतृत्व सहभागी थिए।

विश्वभर एआई (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) को कडा नियमन र यसले मानव सभ्यतामा निम्त्याउन सक्ने सम्भावित जोखिमबारे बहस चलिरहेका बेला ह्वाइट हाउसमा यो बैठक भएको हो। बैठकबाट मुख्यतया तीनवटा प्रमुख विषयहरू बाहिर आएका छन्:

 एआई कम्पनीहरूद्वारा ‘स्व-नियमन’ सम्झौतामा हस्ताक्षर

बन्द कोठाभित्र भएको छलफलपछि राष्ट्रपति ट्रम्पले प्रविधि प्रमुखहरूसँगै पत्रकार सम्मेलन गरेका थिए। त्यस क्रममा उनले एआईको सम्भावित जोखिम न्यूनीकरण गर्न कम्पनीहरूले एक "नैतिक रूपमा बाध्यकारी" (Morally Binding) दस्तावेजमा हस्ताक्षर गरेको जानकारी दिए।

सम्झौता अनुसार:

• कम्पनीहरू आफ्ना प्रविधि र मोडलहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न आफैं जिम्मेवार हुनेछन्।

• प्रणालीहरूले अनावश्यक रूपमा अन्य प्राविधिक नेटवर्कहरू ह्याक वा अनधिकृत पहुँच नगरून् भनी सुनिश्चित गर्न "स्वतन्त्र लेखा परीक्षक" (Independent Auditors) सँग सहकार्य गरिनेछ।

• कुनै पनि प्राविधिक त्रुटि वा जोखिम देखिए कम्पनीहरूले तत्काल सुरक्षा उपाय लागू गर्नेछन्।

सम्झौतामा राष्ट्रपति ट्रम्पका साथै गुगलका सुन्दर पिचाई, मेटाका मार्क जुकरबर्ग, स्पेसएक्सका एलन मस्क, एनभिडियाका जेन्सेन हुआङ, एन्थ्रोपिकका डारियो अमोदेई र ओपनएआईका ग्रेग ब्रोकम्यानले हस्ताक्षर गरेका छन्। ट्रम्पले यस सम्झौतालाई ‘प्रविधिको संविधान’ सरह भएको दाबी गरे।

विज्ञहरूको संशय र आलोचना:
यद्यपि, प्रविधि विज्ञहरूले यो सम्झौतालाई "कमजोर र आँखामा छारो हाल्ने कदम" भनेका छन्। सिड्नी विश्वविद्यालयका कानून प्राध्यापक किम्बर्ली वेदरलका अनुसार कम्पनीहरूलाई आफैं नियम बनाउन दिँदा कुनै गम्भीर दुर्घटना भएमा उनीहरूलाई कानुनी रूपमा जवाफदेही बनाउने आधार रहँदैन।

यसैबीच, सुरक्षा जोखिमकै कारण देखाउँदै ओपनएआईले आफ्नो बहुप्रतीक्षित पछिल्लो मोडल GPT-6.1 Astra को रिलिज रद्द गरेको छ।

डाटा सेन्टरहरूको संख्या दोब्बर बनाउने घोषणा

राष्ट्रपति ट्रम्पले एआई प्रविधिलाई धान्न आवश्यक पर्ने कम्प्युटिङ पूर्वाधार अर्थात् डाटा सेन्टर (Data Centers) को द्रुत विस्तारमा पूर्ण समर्थन रहने बताए।

अमेरिकामा अत्यधिक बिजुली खपत र वातावरणीय प्रभावका कारण स्थानीय समुदायहरूले डाटा सेन्टर निर्माणको विरोध गर्दै आएका छन्। हालैको एक सर्वेक्षण अनुसार ६५ प्रतिशत अमेरिकी मतदाता आफ्नो क्षेत्रमा डाटा सेन्टर बनाउने पक्षमा छैनन्।

तर ट्रम्पले स्थानीय समुदायलाई फाइदा पुग्ने गरी काम गरिने र डाटा सेन्टरको विरोध गर्नेहरू पछि पर्ने बताए। एनभिडियाका प्रमुख जेन्सेन हुआङले यी सुविधाहरूलाई "सुपर इन्टेलिजेन्स कारखाना" को संज्ञा दिँदै यसले अमेरिकामा ठूलो संख्यामा रोजगारी र पुनर्औद्योगीकरण ल्याउने दाबी गरे।

 ‘एआई’ होइन, अब आधिकारिक रूपमा ‘सुपर इन्टेलिजेन्स’

राष्ट्रपति ट्रम्पले मंगलबार नै एक कार्यकारी आदेश जारी गर्दै अमेरिकी सरकारी निकायहरूमा अब उप्रान्त 'आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स' (AI) शब्दको सट्टा 'सुपर इन्टेलिजेन्स' (SI) शब्द प्रयोग गर्न निर्देशन दिएका छन्।

आदेश अनुसार सरकारी दस्तावेज, वेबसाइट, प्रतिवेदन तथा आधिकारिक पत्राचारमा AI को स्थान SI ले लिनेछ। ट्रम्पका अनुसार 'आर्टिफिसियल' (कृत्रिम) भन्दा नक्कली वा बनावटी सुनिने भएकाले प्रविधिको उच्चतम क्षमता दर्शाउन 'सुपर इन्टेलिजेन्स' उपयुक्त नाम हो। मार्क जुकरबर्ग र एलन मस्कलगायत केही प्रविधि प्रमुखहरूले पनि यो नाम प्रयोग गर्न थालिसकेका छन्।