सभापतिमा गगनकुमार थापा बलियो अवस्थामा देखिएका छन् भने उपसभापति र महामन्त्रीमा आकांक्षीहरूको संख्या बढ्दै गएको छ। सहमहामन्त्री र केन्द्रीय सदस्यमा पनि नेताहरूले आफ्नो दाबी सार्वजनिक गरिरहेका छन्।
महाधिवेशनको बन्दसत्र आजबाट सुरु भएको छ। निर्वाचन समितिले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो कार्यतालिकाअनुसार असोज २० गते बिहान १० बजेदेखि दिउँसो ३ बजेसम्म उम्मेदवारी मनोनयन गर्ने कार्यक्रम छ। त्यसैले अहिले सार्वजनिक भएका नामहरूलाई औपचारिक उम्मेदवारभन्दा उम्मेदवारी घोषणा गरेका वा दाबी प्रस्तुत गरेका नेताका रूपमा बुझ्नुपर्ने हुन्छ।
सभापति : गगन थापा र किशोरसिंह राठोर
सभापति पदमा वर्तमान सभापति गगनकुमार थापा नै सबैभन्दा बलियो अवस्थामा देखिएका छन्। विशेष महाधिवेशनबाट सभापति बनेका थापाले नियमित महाधिवेशनमा पनि नेतृत्व निरन्तरता दिने तयारी गरेका छन्।
थापालाई चुनौती दिने भन्दै पूर्वसहमहामन्त्री राठोरले सभापतिमा उम्मेदवारी घोषणा गरिसकेका छन्। तर, तर, उम्मेदवारी दर्ताको अन्तिम समयमा उनी पछि हट्ने र थापा निर्विरोध हुने सम्भावना रहेको कांग्रेसका नेता कार्यकर्ताहरु दावी गर्छन् ।
उपसभापति : चार पद, आकांक्षी धेरै
यसपटक कांग्रेसले विधान संशोधनमार्फत उपसभापतिको संख्या दुईबाट चार पुर्याउने तयारी गरेको छ। प्रस्तावित संरचनामा एक वरिष्ठ उपसभापति र एक महिला उपसभापतिसहित चार उपसभापति हुने व्यवस्था छ।
अहिलेसम्म उपसभापतिमा उम्मेदवारी घोषणा वा स्पष्ट दाबी गरेका प्रमुख नेताहरू:
-
विश्वप्रकाश शर्मा — वरिष्ठ उपसभापति
-
पुष्पा भुसाल — महिला उपसभापति
-
सुरेन्द्रराज पाण्डे — उपसभापति
-
भीष्मराज आङ्देम्बे — उपसभापति
-
गोविन्द भट्टराई — उपसभापति
-
दीपक गिरी — उपसभापति
-
जीवन परियार — उपसभापति
-
विनोद चौधरी— उपसभापति
- सुरेन्द्रराज पाण्डे— उपसभापति
- जीवन परियार — उपसभापति
- गोविन्द भट्टराई— उपसभापति
- दीपक गिरीले पनि उपसभापतिमा आफ्नो दाबी सार्वजनिक गरिसकेका छन्।
संसदीय दलका नेता भीष्मराज आङ्देम्बेले भने विधानमा तीन उपसभापतिको व्यवस्था भए उपसभापतिमा उम्मेदवारी दिने बताएका थिए। पछिल्लो संरचना चार उपसभापतिको बनाउने दिशामा गएपछि उनको उम्मेदवारीको बाटो खुल्ने देखिएको छ।
महामन्त्री : सबैभन्दा ठूलो प्रतिस्पर्धा
कांग्रेसमा अहिले सबैभन्दा धेरै चर्चा महामन्त्री पदलाई लिएर छ। दुई महामन्त्रीका लागि दर्जन हाराहारी नेताहरूले दाबी प्रस्तुत गरेका छन्।
अहिलेसम्म घोषणा वा स्पष्ट रूपमा उम्मेदवारीको तयारी गरेका प्रमुख नामहरू:
यसअघि महामन्त्रीका आकांक्षीका रूपमा चर्चा भएका जीवन परियारले भने अहिले उपसभापतिमा उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन्।
सहमहामन्त्री : समावेशी क्लस्टरमा पनि चहलपहल
सहमहामन्त्रीका विभिन्न क्लस्टरमा पनि उम्मेदवारी घोषणा गर्ने क्रम तीव्र छ। अहिलेसम्म सार्वजनिक भएका प्रमुख नामहरूमा:
-
मीनबहादुर विश्वकर्मा
-
जीवनबहादुर शाही
-
रामहरि खतिवडा
-
प्रतिमा गौतम
-
मनोजमणि आचार्य
-
योगेश गौचन
-
डिला संग्रौला
-
प्रकाश रसाइली ‘स्नेही’
-
फरमुल्लाह मन्सुर
-
सीता गुरुङ
-
ओमबहादुर घर्ती
-
अजयबाबु शिवाकोटी
-
योगेन्द्र चौधरी
-
विकास कोइराला
-
मुक्ताकुमारी यादव
-
अभिषेकप्रताप शाह
-
अब्दुल सत्तार
-
ईश्वरीदेवी न्यौपाने
लगायतले दाबी गरेका छन्।
यसपटक सहमहामन्त्रीको संरचनामा पनि केही परिवर्तन प्रस्ताव गरिएको छ। विभिन्न समावेशी समूहलाई प्रतिनिधित्व गराउने गरी संख्या बढाउने तयारी भएकाले आकांक्षीहरूको संख्या पनि बढेको हो।
कोषाध्यक्ष पदमा भने सभापति, उपसभापति र महामन्त्रीमा जस्तो व्यापक रूपमा सार्वजनिक उम्मेदवारी घोषणा भएको देखिएको छैन। विशेष महाधिवेशनपछि उमेश श्रेष्ठलाई कांग्रेसले केन्द्रीय कोषाध्यक्षमा मनोनयन गरेको थियो। त्यसैले कोषाध्यक्षमा अन्तिम प्रतिस्पर्धाको तस्वीर मनोनयन दर्तापछि मात्रै स्पष्ट हुने देखिन्छ।
प्यानल होइन, ‘फ्रि भोट’को सम्भावना
यसपटक कांग्रेस महाधिवेशनको अर्को रोचक पक्ष भनेको प्यानल नबनाउने तयारी हो। नेताहरूले आ–आफ्नो पदमा उम्मेदवारी दिने र महाधिवेशन प्रतिनिधिले आफूलाई मन लागेको उम्मेदवारलाई मतदान गर्ने अवस्था बन्ने कांग्रेस नेताहरूले बताएका छन्। यसले सभापतिका उम्मेदवारले उपसभापति, महामन्त्री तथा सहमहामन्त्रीमा आफूअनुकूलको ‘टिम’ निर्माण गर्ने परम्परागत अभ्यासलाई केही कमजोर पार्न सक्छ। परिणामतः एकै नेताको पक्षमा रहेका भनिएका उम्मेदवारहरूबीच पनि प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धा हुन सक्ने देखिन्छ।
८०० भन्दा धेरै उम्मेदवार ...
अहिलेसम्मको अवस्था हेर्दा सभापतिदेखि केन्द्रिय सदस्यसम्मका उम्मेदवारहरुको संख्या सयभन्दा धेरै पुग्न सक्ने देखिएको बताइन्छ । २३२ सदस्यिय केन्द्रिय समितिमा ६१ जना निर्वाचित सभापतिले मनोनयन गर्ने र बाँकी महाधिवेशनबाट निर्वाचित हुने व्यवस्था गरिएको छ ।
नयाँ संरचनाले बढायो आकांक्षीको संख्या
महाधिवेशनमा पदाधिकारीको संख्या बढाउनुको एउटा प्रमुख कारण पार्टीभित्र बढेको नेतृत्व आकांक्षा व्यवस्थापन पनि भएको देखिन्छ। प्रस्तावित संरचनामा एक सभापति, चार उपसभापति, दुई महामन्त्री, १३ सहमहामन्त्री र एक कोषाध्यक्ष रहने गरी संरचना अघि बढाइएको छ।
यस्तै, केन्द्रीय कार्यसमितिको आकारसमेत बढाउने तयारी छ। ३५ वर्षमुनिका युवालाई केन्द्रीय समितिमा प्रतिनिधित्व गराउने नयाँ व्यवस्था पनि महाधिवेशनबाट अघि बढाइँदैछ।
उम्मेदवारी घोषणा गर्ने क्रम चलिरहे पनि औपचारिक तस्वीर भने मनोनयन दर्तापछि मात्रै स्पष्ट हुनेछ। निर्वाचन समितिको कार्यतालिकाअनुसार असोज २० गते उम्मेदवारी मनोनयन, त्यसपछि दाबी–विरोध तथा नाम फिर्ता/सच्याउने प्रक्रिया र अन्तिम नामावली प्रकाशन हुनेछ। नेतृत्व चयनका लागि मतदान असोज २२ गते हुने कार्यतालिका छ।
यस अर्थमा कांग्रेस महाधिवेशनमा अहिले देखिएको प्रतिस्पर्धा ‘घोषणाको चरण’बाट ‘औपचारिक चुनावी प्रतिस्पर्धा’तर्फ प्रवेश गर्ने निर्णायक मोडमा पुगेको छ। सभापतिमा थापाको सम्भावित सहज यात्रा देखिए पनि उपसभापति र विशेषगरी महामन्त्रीमा भने उम्मेदवारको भीडले महाधिवेशनको चुनावी रोमाञ्चकता बढाएको छ।
