बाढीपछि ट्रेकिङ रुटको अवस्था : कहाँको बाटो खुला, कहाँ पुग्न अझै कठिन?

Oct 19, 2026 05:17 PM Merolagani



शरद् ऋतुको पदयात्रा सिजन सुरु भएसँगै नेपालका अधिकांश प्रमुख ट्रेकिङ रुट सञ्चालनमा आएका छन् । ट्रेकिङ एजेन्सिज एसोसिएसन अफ नेपाल (टान) ले अक्टोबर ८ मा सार्वजनिक गरेको सुरक्षा सूचनाअनुसार अन्नपूर्ण, सगरमाथा, कञ्चनजङ्घा, मकालु, डोल्पो र अन्य धेरै क्षेत्रमा पदयात्रा गर्न सकिने अवस्था छ । 

तर, केही क्षेत्रमा सडक तथा पुलमा भएको क्षति र प्राकृतिक विपद्का कारण पदयात्रा सुरु गर्ने स्थानसम्म पुग्न कठिनाइ छ ।

विशेषगरी मनास्लु क्षेत्रमा अक्टोबर ११ मा बूढीगण्डकी नदीको करिडोरमा आएको आकस्मिक बाढीले पदमार्ग, पुल र पहुँचमार्गमा क्षति पुर्‍याएको छ । त्यसैले टानको अक्टोबर ८ को सूचनामा मनास्लु क्षेत्र खुला रहेको उल्लेख भए पनि त्यसपछिको बाढीसम्बन्धी सूचनाले अवस्था परिवर्तन भएको देखाएको छ । मनास्लु सर्किट यात्रा सुरु गर्न लागेका पदयात्रीलाई मार्गको अवस्था मूल्याङ्कन नभएसम्म यात्रा केही समय रोक्न र सम्बन्धित ट्रेकिङ कम्पनीसँग सम्पर्क गर्न आग्रह गरिएको छ ।

मनास्लु र चुम उपत्यका : पदयात्रा सुरु गर्नुअघि नयाँ सूचना अनिवार्य

मनास्लु सर्किट र चुम उपत्यकाका पदमार्गमा बाढीले पुर्‍याएको क्षतिको मूल्याङ्कन भइरहेको छ । बूढीगण्डकी नदी आसपासका क्षेत्रमा पुल तथा पदमार्ग प्रभावित भएपछि केही स्थानमा आवतजावतमा समस्या देखिएको छ । यसअघि टानले जगतसम्म जिपबाट पुगेर पदयात्रा सुरु गर्न सकिने जनाएको थियो । तर, अक्टोबर ११ को बाढीपछि मनास्लु क्षेत्रका लागि जारी पछिल्लो सूचनालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने भएको छ ।

मनास्लु सर्किट वा चुम उपत्यका जाने योजना बनाएका पदयात्रीले पुरानो सूचना हेरेर मात्रै यात्रा सुरु गर्नु उचित हुँदैन । ट्रेकिङ कम्पनी, स्थानीय गाइड र सम्बन्धित निकायबाट पदमार्ग, पुल तथा पहुँचमार्गको पछिल्लो अवस्था पुष्टि गरेर मात्र प्रस्थान गर्नुपर्छ ।

लाङटाङ र गोसाइँकुण्ड : पदमार्ग खुला, सडक पहुँचमा समस्या

रसुवामा बाढीले सडक र पुलमा क्षति पुर्‍याएपछि लाङटाङ, क्यान्जिन गुम्बा र गोसाइँकुण्ड क्षेत्र पुग्ने यात्रामा कठिनाइ छ । टानको अक्टोबर ८ को सूचनाअनुसार यी क्षेत्रका पदमार्ग पदयात्राका लागि खुला छन् । तर, काठमाडौं–स्याफ्रुबेंसी सडक बेत्रावती र स्याफ्रुबेंसी आसपासका पुलमा भएको क्षतिका कारण अवरुद्ध रहेको उल्लेख छ । बेत्रावतीमा बेलिब्रिज निर्माणको काम अघि बढिरहेको सूचनामा जनाइएको छ ।

टानले लाङटाङ र गोसाइँकुण्ड पुग्न वैकल्पिक मार्गसमेत सुझाएको छ । एउटा विकल्प सुन्दरीजल, चिसापानी र हेलम्बु हुँदै थारेपति तथा गोसाइँकुण्डतर्फ जाने हो । अर्को विकल्प बेत्रावतीसम्म सवारीसाधनमा पुगेर अस्थायी काठको पुल पैदल पार गर्ने, त्यसपछि स्थानीय जिपबाट धुन्चे वा ठुलो स्याफ्रु पुगेर पदयात्रा सुरु गर्ने हो । यी विकल्प प्रयोग गर्नुअघि स्थानीय अवस्था, सवारी उपलब्धता र पुलको वर्तमान स्थिति पुष्टि गर्न आवश्यक छ ।

गणेश हिमाल र रुबी भ्याली : वैकल्पिक पहुँचमार्ग प्रयोग गर्नुपर्ने

टानका अनुसार गणेश हिमाल र रुबी भ्याली क्षेत्रका पदमार्गमा ठूलो क्षति नभए पनि धुन्चे र स्याफ्रुबेंसी हुँदै जाने पहुँचमार्ग अवरुद्ध छन् । त्यसैले यी क्षेत्रमा जाने यात्रुका लागि धादिङबेँसी वा गोरखाको आरुघाट हुँदै जाने वैकल्पिक मार्ग सुझाइएको छ । पदमार्ग खुला हुनु र त्यहाँसम्म पुग्ने सडक सहज हुनु फरक कुरा भएकाले यात्रा सुरु गर्नुअघि यातायातको अवस्था बुझ्नुपर्ने हुन्छ ।

अन्नपूर्ण क्षेत्र : अधिकांश प्रमुख पदमार्ग सञ्चालनमा

अन्नपूर्ण क्षेत्रमा घान्द्रुक–घोरेपानी अर्थात् पुनहिल, अन्नपूर्ण आधार शिविर (एबीसी), मर्दी हिमाल र सिक्लेसका पदयात्रा मार्ग सामान्य रूपमा सञ्चालनमा रहेको टानले जनाएको छ । यसअघि किम्रोङ खोला तथा आसपासका क्षेत्रमा पहिरो र पुलसम्बन्धी समस्या देखिएको भए पनि अक्टोबर ८ को सूचनाले यी प्रमुख पदमार्ग खुला रहेको उल्लेख गरेको छ । यद्यपि, यात्रा सुरु गर्ने दिन सडक, पुल र स्थानीय बाटोको अवस्था पुनः पुष्टि गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।

अन्नपूर्ण सर्किटमा पनि पदयात्रा सञ्चालनमा रहेको टानको सूचनामा उल्लेख छ । मनाङतर्फ चामेसम्म सडक पहुँच रहेको र भ्राताङदेखि माथिल्लो मनाङसम्म स्थानीय जिप चलिरहेको जनाइएको छ । मुस्ताङतर्फ कागबेनी र जोमसोम हुँदै मुक्तिनाथबाट दानासम्म सडक खुला रहेको सूचनामा उल्लेख छ । पदयात्रीलाई अनुकूलनका लागि पर्याप्त समय दिन र पदयात्राको अनुभव पूरा गर्न धारापानीबाट यात्रा सुरु गर्न सुझाव दिइएको छ ।

मनाङबाट तिलिचो ताल जाने पदमार्ग पनि हिउँ हटाएपछि पुनः सञ्चालनमा आएको टानले जनाएको छ । नार–फू क्षेत्रमा रतोडाँडानजिक अस्थायी काठको पुल निर्माण गरिएपछि पदयात्रा सुरु भएको छ। यद्यपि, उच्च भेगका पास पार गर्ने योजनामा मौसम, हिउँ र स्थानीय अवस्थाको जानकारी लिएर मात्र अघि बढ्नुपर्छ ।

माथिल्लो मुस्ताङ : सडक र हवाई दुवै विकल्प

माथिल्लो मुस्ताङ पदयात्राका लागि पैदल तथा सवारीसाधनबाट पहुँचयोग्य रहेको टानको सूचनामा उल्लेख छ । दाना, जोमसोम वा कागबेनीबाट निजी जिप भाडामा लिन सकिने तथा जोमसोमसम्म हवाई यात्रा गरेर पनि पदयात्रा वा सवारी यात्रा सुरु गर्न सकिने जनाइएको छ । यात्रुले उडान, सडक अवस्था र आवश्यक अनुमतिबारे प्रस्थानअघि जानकारी लिनुपर्छ ।

सगरमाथा र अन्य हिमाली क्षेत्र : पदयात्रा खुला, मौसममा ध्यान दिनुपर्ने

टानको अक्टोबर ८ को सूचनाअनुसार सगरमाथा आधार शिविरसहित माथिल्लो सगरमाथा क्षेत्र र दुधकुण्ड, पिकी पीक, माप्य तथा मीरा उपत्यकाजस्ता तल्लो सगरमाथाका पदमार्ग खुला छन् । लुक्ला विमानस्थलमा उडान सञ्चालन सामान्य अवस्थामा फर्किएको र सुरकेसम्म सडक यातायात उपलब्ध रहेको सूचनामा उल्लेख छ । तर, हिमाली क्षेत्रमा मौसम परिवर्तनले उडान र यात्राको तालिका प्रभावित गर्न सक्ने भएकाले अतिरिक्त समय छुट्याउनु उपयुक्त हुन्छ ।

कञ्चनजङ्घा, मकालु, रोल्वालिङ र हेलम्बु क्षेत्रका पदमार्ग पनि सञ्चालनमा रहेको टानले जनाएको छ। त्यस्तै, डोल्पो, जुम्ला, रारा, हुम्ला, खप्तड, सैपाल, बडिमालिका र अपि क्षेत्रका प्रमुख पदयात्रा मार्ग खुला रहेको सूचनामा उल्लेख छ ।

ट्रेकिङ जानुअघि पहुँचमार्गको अवस्था कसरी बुझ्ने?

दशैंमा पदयात्रा गर्नेले सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन, टान, नेपाल पर्यटन बोर्ड वा स्थानीय ट्रेकिङ सञ्चालकसँग प्रस्थान गर्ने दिनको अवस्था बुझ्नुपर्छ । विशेषगरी सडक खुला छ कि छैन, पुल सञ्चालनमा छन् कि छैनन्, वैकल्पिक मार्ग उपलब्ध छ कि छैन र स्थानीय यातायात तथा बासको व्यवस्था कस्तो छ भन्ने जानकारी लिनुपर्छ ।

नेपाल पर्यटन बोर्डको पछिल्लो यात्रा सुरक्षा सूचना तथा स्थानीय प्रशासनका सूचनालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । बाढी प्रभावित नदी किनार वा क्षतिग्रस्त पुलबाट जोखिम मोलेर पार गर्ने प्रयास गर्नु हुँदैन ।

C7#

यस वर्षको दशैंमा ट्रेकिङको योजना बनाउँदा मनास्लु र चुम उपत्यकामा बाढीले पदमार्ग तथा पुलमा पुर्‍याएको क्षति, रसुवातर्फ लाङटाङ र गोसाइँकुण्ड जाने सडकको अवस्था तथा अन्नपूर्ण क्षेत्रका पहुँचमार्गमा भएका अवरोधलाई ध्यान दिनुपर्छ । एबीसी, पुनहिल र मर्दी हिमालका पदमार्ग सञ्चालनमा आएको विवरण भए पनि यात्रा सुरु गर्ने दिनको सडक र पुलको अवस्था छुट्टै पुष्टि गर्नु आवश्यक छ ।

गन्तव्यसम्म पुग्ने बाटो खुला छ कि छैन भन्ने जानकारीले नै दशैंको पदयात्रा सहज हुन्छ कि हुँदैन भन्ने निर्धारण गर्छ। त्यसैले यात्रा सुरु गर्नुअघि पछिल्लो सूचना लिनु, आवश्यक परे वैकल्पिक मार्ग रोज्नु र मौसमअनुसार योजना परिवर्तन गर्न तयार हुनु नै उपयुक्त हुन्छ ।