दशैंपछि शेयर बजारमा देखिएको लगातारको सुधारसँगै कम मूल्यका शेयरमा लगानीकर्ताको ध्यान केन्द्रित हुन थालेको छ। केही समयअघिसम्म २०० रुपैयाँभन्दा कम मूल्यमा कारोबार भइरहेका जलविद्युत् तथा वाणिज्य बैंकका अधिकांश शेयर अहिले २०० रुपैयाँभन्दा माथि उक्लिएका छन्।

पछिल्लो बजार अवस्थाअनुसार २०० रुपैयाँभन्दा कम मूल्यमा कारोबार भइरहेका कम्पनी तीनवटामा सीमित भएका छन् भने ३०० रुपैयाँभन्दा कम मूल्य भएका कम्पनीको संख्या ४१ रहेको छ।

दशैंपछिका पाँच कारोबार दिनमा नेप्से परिसूचकले सकारात्मक गति समातेको छ। यस अवधिमा दुई दिन सामान्य अंकले बढेको बजार दुई दिन ३० अंकभन्दा बढीले उकालो लागेको थियो। अर्को एक कारोबार दिन पनि सामान्य वृद्धि भएपछि शुक्रबार कारोबार बन्द हुँदा नेप्से परिसूचक २६९०.१५ विन्दुमा पुगेको छ। बजारमा देखिएको यो सुधारले लगानीकर्ताको मनोबल बढाउनुका साथै न्यून मूल्यका शेयरमा समेत खरिद चाप बढ्न सक्ने संकेत गरेको छ।

पछिल्लो समय बजारमा आएको वृद्धिको प्रभाव २०० रुपैयाँमुनिका शेयरमा स्पष्ट देखिएको छ। यसअघि उक्त मूल्यभन्दा तल रहेका धेरै जलविद्युत् कम्पनी तथा वाणिज्य बैंकका शेयर अहिले २०० रुपैयाँको सीमाभन्दा माथि पुगेका छन्। हाल २०० रुपैयाँभन्दा कम मूल्यमा कारोबार भइरहेका कम्पनीमा रसुवागढी हाइड्रोपावर, प्रभु बैंक र अप्पर तामाकोशी हाइड्रोपावर मात्रै छन्।

रसुवा भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको बाढीको असर भोगिरहेको रसुवागढी हाइड्रोपावरको शेयर मूल्य १७३ रुपैयाँमा झरेको छ। त्यस्तै, खराब कर्जाको दबाबमा रहेको प्रभु बैंकको शेयर १९४.३० रुपैयाँ र अप्पर तामाकोशी हाइड्रोपावरको १९५ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। यी तीन कम्पनीबाहेक अन्य सबै कम्पनीको शेयर मूल्य २०० रुपैयाँभन्दा माथि पुगेको उपलब्ध विवरणले देखाउँछ।

३०० रुपैयाँमुनिका ४१ कम्पनी

३०० रुपैयाँभन्दा कम मूल्यमा कारोबार भइरहेका ४१ कम्पनीमध्ये जलविद्युत् कम्पनीको संख्या सबैभन्दा धेरै छ। वाणिज्य बैंक, लगानी समूह, वित्त कम्पनी तथा उत्पादनमूलक क्षेत्रका कम्पनी पनि यस सूचीमा समेटिएका छन्। यसले बजारमा अझै पनि तुलनात्मक रूपमा कम मूल्यमा उपलब्ध विभिन्न क्षेत्रका कम्पनी रहेको देखाउँछ।

२०० देखि २५० रुपैयाँको मूल्य समूहमा हिमालयन बैंक २०८.४० रुपैयाँ, शिवश्री हाइड्रोपावर २०८.६० रुपैयाँ र नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैंक २११.५० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेका छन्। त्यस्तै, मोदी इनर्जी २१४ रुपैयाँ, हिमाल दोलखा हाइड्रोपावर २२०.१० रुपैयाँ, बलेफी हाइड्रोपावर २२७.७० रुपैयाँ र सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनल २२९ रुपैयाँमा छन्।

यसै समूहमा कुमारी बैंकको शेयर २३९ रुपैयाँ, लिबर्टी इनर्जी २४० रुपैयाँ, मनकामना इन्जिनियरिङ हाइड्रोपावर २४६ रुपैयाँ र सञ्जेन जलविद्युत् कम्पनी २५२ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंकको शेयर २५२.५० रुपैयाँमा रहेको छ।

२५० देखि ३०० रुपैयाँको मूल्य समूहमा मेन्छियाम हाइड्रोपावर २५६ रुपैयाँ, हाइड्रोइलेक्ट्रिसिटी इन्भेस्टमेन्ट एन्ड डेभलपमेन्ट कम्पनी २५७.२० रुपैयाँ र माया खोला हाइड्रोपावर २५९ रुपैयाँमा छन्। नेसनल हाइड्रोपावर २६१ रुपैयाँ, अरुण काबेली पावर २६२.४० रुपैयाँ, जोशी हाइड्रोपावर २६३.१० रुपैयाँ र अरुण भ्याली हाइड्रोपावर २६३.७० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेका छन्।

यस्तै, राप्ती हाइड्रो एन्ड जनरल कन्स्ट्रक्सन २६४.२० रुपैयाँ, ग्लोबल आइएमई बैंक २६४.९० रुपैयाँ, माउन्टेन हाइड्रो नेपाल २६५ रुपैयाँ र हिमालया ऊर्जा विकास कम्पनी २६६.९० रुपैयाँमा छन्। छ्याङ्दी हाइड्रोपावर २६७ रुपैयाँ, खानीखोला हाइड्रोपावर २६८ रुपैयाँ र ग्रीनलाइफ हाइड्रोपावर २७०.५० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ।

दिव्यश्वरी हाइड्रोपावर र दोर्दी खोला जलविद्युत् कम्पनीको शेयर मूल्य समान २७७ रुपैयाँ छ। नेपाल ल्युब आयल २७९.४० रुपैयाँ, माछापुच्छ्रे बैंक २८०.२० रुपैयाँ, जानकी फाइनान्स २८०.५० रुपैयाँ र लक्ष्मी सनराइज बैंक २८१ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेका छन्।

त्यस्तै, एनएमबी बैंक २८१.५० रुपैयाँ, बुद्धभूमि नेपाल हाइड्रोपावर २८२.५० रुपैयाँ, प्राइम कमर्सियल बैंक २८३ रुपैयाँ र मोलुङ हाइड्रोपावर २९०.६० रुपैयाँमा छन्। त्रिशूली जलविद्युत् कम्पनी २९२ रुपैयाँमा कारोबार हुँदा भूगोल इनर्जी डेभलपमेन्ट कम्पनी २९७ रुपैयाँसहित ३०० रुपैयाँको सीमाभित्र रहेका कम्पनीमध्ये सबैभन्दा माथिल्लो मूल्यमा छ।

बजार बढ्न सक्ने आधार थपिँदै

पछिल्लो समय शेयर बजारमा लगानी विस्तार हुन सक्ने केही आधार पनि देखिएका छन्। दर्जनभन्दा बढी ब्रोकर कम्पनीले मार्जिन कारोबार सुविधा विस्तार गर्न थालेका छन्। मार्जिन कारोबारले लगानीकर्तालाई उपलब्ध हुने खरिद क्षमतामा वृद्धि गर्न सक्ने भएकाले बजारमा थप माग सिर्जना हुन सक्छ।

त्यस्तै, वाणिज्य बैंकहरूले शेयर बजारमा आफ्नो लगानी बढाउने तयारी गरिरहेको बताइएको छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट बजारमा थप पुँजी प्रवेश हुने सम्भावनाले पनि लगानीकर्ताको अपेक्षा बढाएको छ।

अर्कोतर्फ, मुद्दती निक्षेपको ब्याजदर न्यून रहेको अवस्थामा बीमा कम्पनीहरूको लगानी शेयर बजारतर्फ आकर्षित हुन सक्ने सम्भावना छ। उपलब्ध विवरणअनुसार बीमा कम्पनीहरूसँग ५५ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको लगानी रहेको छ। नेपाल बीमा प्राधिकरणको निर्देशिकाले बीमा कम्पनीहरूलाई आफ्नो कुल लगानीको १५ प्रतिशतसम्म शेयर बजारमा लगानी गर्न सक्ने व्यवस्था गरेको छ। यस्तो व्यवस्थाअन्तर्गत लगानी विस्तार भएमा बजारमा थप पुँजी भित्रिन सक्ने देखिन्छ।

बजार बढ्दा सस्ता शेयरको पालो आउला?

नेपाली शेयर बजारमा बजार बढ्न थालेपछि कम मूल्यका शेयरमा लगानीकर्ताको आकर्षण बढ्ने प्रवृत्ति देखिँदै आएको छ। बजारमा खरिद चाप बढ्दा २०० रुपैयाँमुनिका शेयर २०० रुपैयाँमाथि पुग्ने र २५० रुपैयाँ आसपासका शेयर ३०० रुपैयाँ नाघ्ने प्रवृत्ति फेरि दोहोरिन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

यद्यपि, कम मूल्यमा कारोबार भइरहेको भन्दै कुनै कम्पनीको शेयर सस्तो वा आकर्षक लगानीको अवसर हो भन्ने निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। कम्पनीको वित्तीय अवस्था, आम्दानी, नाफा, ऋणको भार, लाभांश क्षमता र व्यवसायको सम्भावना हेर्नु आवश्यक हुन्छ। विशेषगरी जलविद्युत् कम्पनीमा आयोजनाको निर्माण अवस्था, उत्पादन, प्रसारण लाइन तथा ऋण भुक्तानीको अवस्थाले शेयर मूल्यमा प्रभाव पार्न सक्छ।

त्यसैले बजारको पछिल्लो सुधारसँगै ३०० रुपैयाँमुनिका ४१ कम्पनी लगानीकर्ताको निगरानीमा रहन सक्ने भए पनि लगानी निर्णय गर्दा मूल्यलाई मात्रै आधार बनाउनु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ।