ब्याजदर नियन्त्रणमा राष्ट्र बैंकको प्रयास, बैकर्स र व्यवसायी दुबै असन्तुष्ट

Feb 19, 2019 Merolagani

राष्ट्र बैकले गएराती सार्वजनिक गरेको मौद्रिक नीति समिक्षाले बैकर्स र उद्योगी व्यवसायी दुबैले चित्त नबुझाएको पाईएको छ । कर्जाको ब्याजदर घटाउन स्प्रेडदर गणना विधिमा बैंकरहरु र मौद्रिक समिक्षा सार्वजनिक गरिएको प्रक्रियाप्रति उद्योगी व्यवसायी असन्तुष्ट्र देखिएका छन् ।

मौद्रिक नीतिको सबै पक्षमा भन्दा पनि कल डिपोजिटको सीमामा गरिएको नयाँ व्यवस्थाले बिशेष गरी मध्यमस्तरका बैकहरु प्रभावित हुने देखिएको छ । कल डिपोजिटको नया व्यवस्थाले बित्तिय बजार असन्तुलित हुने संभावना छ ।

पौष मसान्तसम्मको आँकडामा २८ बटा बाणिज्य बैंकमध्ये १४ वटाको १० प्रतिशत माथि छ भने १४ वटाको १० प्रतिशतभन्दा तल नै छ । औसत कल डिपोजिटलाई गणना गर्ने हो भने अहिलेपनि दश प्रतिशत पुग्ने स्थिति हुँदैन ।

प्राइम बैकको करीब २५ प्रतिशत कल डिपोजिट हुँदा कृषि बिकास बैकको १ प्रतिशत पनि छैन । बाणिज्य बैकहरुमा सबैभन्दा कम कल डिपोजिट करीव अढाई प्रतिशत रहेको छ । पहिले नै दश प्रतिशतभन्दा तल कल डिपोजिट अनुपात राखेका बैकहरुलाई राष्ट्र बैकको पछिल्लो निर्देशनले खासै फरक पर्दैन तर २५ प्रतिशतमा रहेकाहरुले दश प्रतिशतमा झार्नुपर्ने हुन्छ ।

यसो गर्दा बजारमा लगानीयोग्य पूँजी निस्कन सक्ने तर्क केन्द्रिय बैकले गरेको छ । यसको असर के हुनसक्छ भने कल निक्षेपमा कडाई गर्दा फेरि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले व्यक्तिगत निक्षेपकर्तासँग चर्को ब्याज दिएर निक्षेप तान्न थाल्छन् ।

तर बिश्लेषक अनलराज भटराईको शव्दमा यो नियम राष्ट्र बैकले दीर्घकालीन लगानीलाई प्रोत्साहित गर्न ल्याएको हुनाले बैकहरुले नकारात्मक रुपमा लिनु हुँदैन । उनी भन्छन्, छोटो अबधिको ऋण लिएर जसरी बैकहरुले लामो अवधिको कर्जा दिन्छन, यसले बित्तिय बजार फेयर हुँदैन । बैकहरुले कल डिपोजिटमा आश्रित बन्नु राम्रो होइन ।

राष्ट्र बैंकले ब्याजदर अन्तर गणना गर्ने विद्यमान विधिमा परिमार्जन गरी कर्जा र निक्षेपको भारित औसत ब्याजदरका आधारमा ब्याजदर अन्तर गणना गर्ने व्यवस्था गर्ने भएको छ । कर्जाको ब्याजदर घटाउनको लागि बैंकले स्प्रेडदर गणना गर्ने विधिमा परिवर्तन गरेको हो ।

बिद्यमान व्यवस्थामा स्प्रेड दर ४.२ प्रतिशतमा सिमित थियो । अव नयाँ फर्मूला प्रयोग हुँदा स्प्रेड करीब ३ प्रतिशतको हाराहारीमा सिमित हुने बिश्लेषण बैंकरहरुको छ । स्प्रेड घटेसँगै सबै बैकहरुको बित्तिय बिवरण खस्कने हुन्छ । नाफा, लाभाँश सबै घटेपछि पूँजी बजारको अवस्था के होला ? मौद्रिक नीतिको अर्धबार्षिक समीक्षा आउनु अघि नै लगभग सात बर्ष अघिको अवस्थामा पुगेको नेप्से परिसूचक अवस्था के होला ? एक बैकंर प्रश्न गर्छन ।

तर बिश्लेषक भट्टराई भन्छन् राष्ट्बैकले एक दुई दिनमा जारी गर्ने निर्देशिक हेरेरमात्र प्रतिकृया दिन सजिलो हुन्छ । बैकहरुले आधारदरमा प्रिमियमा थपेर गरेको गल्ती अव सुध्रनसक्छ जसले व्याजदर अलिकति भएपनि घट्न सक्छ । उनका अनुसार केन्द्रिय बैकले व्याजदर नियन्त्रणमा भएका बिकल्प मध्ये उपयुक्त बिकल्प प्रयोग गरेको छ । पूँजीबजार प्रभावित हुने कारण छैन ।

कल डिपोजिट र स्प्रेडमा बैकरहरुले चिन्ता गरिरहँदा उद्योगी व्यवसायीहरुको गुनासो आफनै छ । अर्थमन्त्रालयको वाल नाघेर बालुवाटारलाई आफना माग सुन्न बाध्यपारे पनि उनीहरु राती प्रकाशित मौद्रिक नीति समीक्षाप्रति सकारात्मक देखिएनन् । सकारात्मक सन्देशसहित हिजै बिराटनगर पुगिसकेका मोरगं उद्योग बाणिज्य संघका अध्यक्ष भीम घिमिरको आक्रोश पुनरकर्जामा एक प्रतिशत घटाइएको प्रति थियो ।

बैकहरुले राष्ट्रबैकबाट ४ प्रतिशतमा त्रऋण लिने अनि हामीलाई ९ प्रतिशतमा दिने । अहिले त्यो पुर्नकर्जा एक प्रतिशतमा झारेर ८ प्रतिशतमा झार्दा हामी खुशी हुनु पर्ने ? पुर्नकर्जा कोषको आयतन बढेकोमा भने उद्योगीहरुले सकारात्मक प्रतिकृया दिएका छन् ।

बिराटनगरका व्यवसायीले शुरु गरेको व्याजदर आन्दोलनमा उद्योग बाणिज्य महासंघले साथ दिएपछि सरकारले सुनुवाइ गरेको थियो । पटक पटक अर्थमन्त्रीलाई भेटेर पनि समस्या समाधान नभएपछि उद्योगीहरुले सिधै प्रधानमन्त्रीलाई भेटेका थिए । बैक व्याजदर घटाउन आवश्यक पहल गर्नु भन्ने प्रधानमन्त्रीको निर्देशनपछि राष्ट्र बैकले हिजो राती मौद्रिक नीतिको अर्धबार्षिक समीक्षामार्फत केही परिमार्जन गरेको हो ।

मौद्रिक समीक्षा आउनु अघि अर्थ मन्त्रालयमा अर्थमन्त्रीको उपस्थितिमा राष्टबैक, बैकर्स, उद्योगी व्यवसायीहरुको सघन छलफल भएको थियो ।


comments powered by Disqus

अर्थमन्त्रीको अभिव्यक्तिको असर नेप्सेमा देखिएन, सातामा कारोबार भने २१% ले बढ्यो

Sep 20, 2019 05:43 PM

अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाको शेयर बजारप्रति सकारात्मक अभिब्यक्तिले पनि सातामा नेप्से परिसूचक सुधार हुन सकेन। पाँचै दिन खुलेको शेयर बजार दुई दिन उच्च अंकको वृद्धि देखिएपनि तीन दिन दोहोरो अंकले बजार घट्दा समग्र बजार परिसूचक नेप्से २.५८ अंकले घटेर ११५५.३० बिन्दुमा झरेको हो।