अनलाइनमा आकर्षण बढाउन लगानीकर्तालाई सहुलियत प्याकेज वा डिस्काउन्टेट अफर दिनुपर्छ

Feb 10, 2020 06:27 PM merolagani

देव गुरागाँई

सेयरबजार कारोवारमा पनि सूचना प्रबिधिको प्रयोगलाई नबढाई सुखै छैन । भौतिक समानको कारोवार त अनलाईनबाट हुन्छ भने सेयर त झन अभौतिकीकरण भई सकेको छ । यो त झन् सजिलैसँग पूर्ण अनलाईनमार्फत कारोवार हुन सक्नु पर्ने हो ।

यसको कारोवार पद्धति साधारण,सरल र सजिलो छ । जस्तो कि सेयर किन्ने लगानीकर्ताले अनलाईन सिष्टम मार्फत खरिद अर्डर दिने,सिष्टमले अर्डर बमोजिम पुग्ने रकम लगानीकर्ताको बैंक खातामा छ कि छैन चेक गर्ने, यदि पुग्ने रकम छ भने अर्डर सफल हुने, छैन भने रकम अपुग भएको जानकारी लगानीकर्तालाई दिने ।

त्यस्तै सेयर बिक्री गर्ने लगानीकर्ताले अनलाईन सिष्टम मार्फत बिक्री अर्डर दिने, अर्डर बमोजिमको सेयर लगानीकर्ताको डिम्याट खातामा छ कि छैन सिष्टमले चेक गर्ने, यदि छ भने अर्डर सफल हुने, छैन भने सेयर संख्या अपुगको जानकारी लगानीकर्तालाई दिने ।

कारोवार सफल भइसके पछि किनेको सेयर स्वतः किन्ने लगानीकर्ताको डिम्याट खातामा राखिदिने र बिक्री भएको सेयर बिक्रीकर्ताको डिम्याट खाताबाट घटाउने र सेयर बिक्री भए वापत बिक्रीकर्ताले पाउनु पर्ने रकम बैंक खातामा राखिदिने ।

यहाँ केवल डिजिटल संख्याहरुलाई थप घट गरे पुग्छ,भौतिक बस्तु वा साधन हस्तान्तरण गरिराख्नु पर्दैन । त्यसैले सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा यस्तो कारोवार प्रकृयालाई साधारण र सरल भनिएको हो । तर धितोपत्र बोर्ड वा नेप्सेलाई सूचना प्रविधि बिषयमा कम ज्ञान भएर भनौं वा अवको युग कता तिर जाँदैछ भन्ने कुरा बुझ्न सक्ने ब्यवस्थापकीय क्षमता नभएर हो । आम लगानीकर्ताले पूर्णस्वचालित अनलाईन सिष्टम पाउन सकेका छैनन् । अहिले संचालनमा आएको नेप्सेको टिएमएस लागयतका सूचना प्रविधिमा वारम्वार समस्या आईरहेको पाईन्छ । लगानीकर्ताहरु यो सिष्टमबाट सन्तुष्ट हुन सकेका छैनन् ।

जुनसुकै सिष्टम होस त्यो अहिलेको युग सुहाउँदो हुनु पर्दछ, बढदो प्रयोगकर्तालाई धान्न सक्ने,सरल, सहज र सजिलो महसुस हुने खालको भए मात्र त्यस्तो सिष्टमले  पूर्णता पाउँछ । पूर्ण स्वचालित अनलाईन सिष्टम सर्वसुलभ, सजिलो, बिश्वासनीय र समस्या रहीत भएमात्र धितोपत्र बजार पारदर्शी, स्वस्थ्य एवं प्रभावकारी भई बजारको दिगो बिकास गर्ने लक्ष्य पुरा हुनेछ ।

अवको दिनमा अनलाइन सेयर कारोवारलाई प्राथमिकता दिनै पर्दछ नत्र भने हामी अझ धेरै पछि पर्नेछौं । धितोपत्र बोर्डले अनलाइन मार्फत कारोवार गर्ने लगानीकर्ताहरुलाई आकर्षण गर्न केही सहुलियत प्याकेजहरु वा डिस्काउटेट अफरहरु घोषण गर्नु पर्दछ ताकी त्यसैको लोभले भएपनि लगानीकर्ताको ध्यान खिच्न सकिन्छ र अनलाईन प्रयोगकर्ताहरुको संख्या ह्वातै बढाउन सकिन्छ।

अनलाईन कारोवारलाई सर्वसुलभ,सजिलो,सवैको पहुँचसम्म पुर्याउन सकेको खण्डमा राज्यलाई पनि भौतिक रुपमा बिभिन्न संस्थाहरु खडा गरिराख्नु पर्दैन र ती संस्थाहरु पाल्ने खर्च पनि कटौती हुनेछ । नयाँ स्टक एक्स्चेन्ज खोल्ने कुराको पनि समय समय चर्चा चलिरहेको सुनिन्छ, अहिलेको ब्रोकरको संख्या कमी भयो भनेर बैंकलाई पनि ब्रोकर लाईसेन्स दिनु पर्दछ भन्ने आवाज पनि सुनिन्छ । यी सवै भौतिक संरचना खडा गर्ने र लगानीकर्तालाई अनावश्यक ब्ययभार र झन्झट थोपार्ने भन्दा अनलाईन कारोवारलाई बढवा दिने खालको कार्यक्रम ल्याउनु उपयुक्त हुन्छ ।

अनलाइन कारोवार एउटा यस्तो संरचना हो जहाँ धैरैवटा भौतिक संरचनाको आवश्यकता पर्दैन र जहाँ लगानीकर्ता भौतिक रुपमा बारम्वार कुनै संस्थामा उपस्थित भइराख्नु पर्दैन । ईन्टरनेट भएको जुनसुकै स्थानबाट संसारको जुनसुकै कुनामा बसेर सेयर कारोवार गर्न सकिन्छ । पूर्ण स्वचालित अनलाईन मार्फत सेयर कारोवार हुन थालेपछि अहिले भईरहेको संरचनाको आवश्यकता कम महशुस हुन थाल्नेछ । धितोपत्र बोर्डको कुनै एउटा शाखा वा ईकाइलेनै धितोपत्र बजार ब्यवस्थापन गर्न सक्ने क्षमता राख्नेछ । त्यसैले मुख्यतः तीन बटा संस्था भए पुग्नेछ, एउटा पैसा कारोवार गर्ने बैंक, अर्को सेयरको रेकर्ड  ब्यवस्थापन गर्ने CDSC र धितोपत्रको ब्यवस्थापन गुनासो र उजुरी सम्बोधन गर्ने नियमाक निकाय धितोपत्र बोर्ड मात्र भए पुग्नेछ । यसाे भए सेयर कारोवारमा लागत पनि कम हुनेछ र यसप्रतिको आकर्षण पनि बढ्दछ । सरकारलाई पनि एउटै क्षेत्रका धेरै संस्थाहरु पाल्ने खर्च कटौती हुनेछ भने त्यस्ता संघ,संस्थाबाट उब्जिने समस्याहरुको हल गर्न टाउको दुखाई राख्नुपर्ने छैन । 

हाल पूँजीबजार सम्बन्धी अर्थमन्त्री डा.युवराज खतिवडाको युटर्न धारणा सुनेर लगानीकर्ताहरु आश्चर्य मानिरहेका छन् । हिजो मन्त्री हुँदै गर्दा जुन क्षेत्रलाई अनुत्पादक भन्दै लगानीकर्तालाई तर्साएका मन्त्रीले आज कार्यकालको संघारमा पुग्दै गर्दा त्यही क्षेत्रमा पैसा हाल्नुस भन्दै हिड्दा आम लगानीकर्ताहरु अलमलमा परेको पनि देखिन्छ । लगानीकर्ताकोे नजरमा नराम्रो बनेका मन्त्रीले अहिले आएर त्यो दृष्टिकोणलाई परिवर्तन गर्न खोजेका त होईनन् ? र कतै मन्त्रीज्यूको कार्यकाल लम्ब्याउने जुक्ति त होईन भन्ने शंका धेरैले गरेको पाईन्छ । त्यसैगरी, धितोपत्र बोर्डका नवनियुक्त अध्यक्ष भीष्मराज ढुंगानाले पदवहाली गर्दै गर्दा प्रविधिमैत्री पूँजी बजार, बजारमा संस्थागत सुशासन र बोर्डको नियमन क्षमतामा बिकास गर्ने बिषयमा जोड दिनु स्वागतयोग्य कुरा हो ।

दोश्रो बजारमा कारोवार गर्ने स्थानको संख्या एक हजार माथि पुर्याउने कुराले बजारलाई केही तताएकै हो । एक हजार स्थानबाट मात्र हैन कि धितोपत्रको कारोवार ३ करोड जनताको पहुँचमा पुग्नु पर्दछ र त्यो कुराको सम्भव अनलाइन कारोवारबाट मात्रै हुनेछ । सुखद कुरा उहाँको पदवहाली देखिनै उकालो लागेको बजार सोही गतिमा माथि लागिरहोस् भन्ने आम लगानीकर्ताको चाहना हो । धितोपत्र बजारको बिकास,बिस्तार हुन सक्ने ठाँउ प्रशस्तै छन् त्यसैले चाहे अर्थमन्त्री हुन् वा धितोपत्र बोर्डका अध्यक्ष आफ्नो कार्यकाललाई त्यसतर्फ केन्द्रीत गरेर जस लिन सक्ने अवसर पनि प्रशस्तै रहेका छन् ।


comments powered by Disqus

माथिल्लो दोर्दी ‘ए’ जलविद्युत आयोजनाकाे निमार्ण कार्य अन्तिम चरणमा, बैशाखदेखि बिजुली बाल्ने तयारी

Feb 18, 2020 01:14 PM

लिवर्टी ईनर्जी कम्पनी (LECL) ले निर्माण गरिरहेको माथिल्लो दोर्दी ‘ए’ जलविद्युत आयोजनाको निमार्ण कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ। सर्वसाधारणलाई प्राथमिक शेयर निष्काशनको तयारीमा रहेको कम्पनीको आयोजनाले बैशाखदेखि बिजुली बाल्ने गरी काम गरेको हो।