नेपालका वाणिज्य बैंकहरूले चालु आर्थिक वर्षको जेठ मसान्तसम्ममा आफ्नो खुद नाफामा उल्लेखनीय सुधार गरेका छन्। 

नेपाल राष्ट्र बैंकको पछिल्लो वित्तीय विवरण अनुसार सञ्चालनमा रहेका २० वटा वाणिज्य बैंकहरूले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को ११ महिनाको अवधिमा कुल ६४ अर्ब ५६ करोड ३७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गर्न सफल भएका छन्। यो नाफा गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को सोही अवधिको तुलनामा १९ दशमलव ६२ प्रतिशतले बढी हो। गत वर्षको जेठ मसान्तसम्ममा बैंकहरूले कुल ५३ अर्ब ९७ करोड ३४ लाख रुपैयाँ मात्र खुद नाफा कमाएका थिए। समग्र बैंकिङ क्षेत्रको नाफामा सुधार देखिए पनि सबै बैंकहरूको व्यवसायिक अवस्था भने एकनासको छैन। समीक्षा अवधिमा वित्तीय बजारमा क्रियाशील कुल २० बैंकमध्ये १४ वटा बैंकले आफ्नो नाफा बढाउन सफल भएका छन् भने ६ वटा बैंकको नाफामा गिरावट आएको छ।

चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा सबैभन्दा धेरै नाफा कमाउने सूचीको पहिलो स्थानमा नबिल बैंक सुरक्षित रहेको छ। नबिल बैंकले आफ्नो व्यवसायलाई आक्रामक रूपमा विस्तार गर्दै ८ अर्ब ३९ करोड २२ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। गत वर्षको यसै अवधिमा ६ अर्ब ४३ करोड ८३ लाख रुपैयाँ कमाएको नबिलले यस वर्ष आफ्नो नाफामा ३२ दशमलव ५२ प्रतिशतको बलियो वृद्धि दर्ता गरेको हो। नाफा रकमका आधारमा नबिल बैंकले अन्य प्रतिस्पर्धी बैंकहरूलाई निकै पछाडि पारेको देखिन्छ।

खुद नाफाको कुल रकमका आधारमा नबिल बैंकले बाजी मारे पनि नाफा वृद्धिदरको प्रतिशतका आधारमा भने कुमारी बैंक धेरै अगाडि छ। गत आर्थिक वर्षको जेठ मसान्तसम्म जम्मा ३७ करोड ११ लाख रुपैयाँ मात्र खुद नाफा कमाएर कमजोर देखिएको कुमारी बैंकले यस वर्ष अविश्वसनीय प्रगति गरेको छ। कुमारी बैंकले ११ सय ६८ दशमलव ४४ प्रतिशतको विशाल वृद्धि हासिल गर्दै ४ अर्ब ७० करोड ७० लाख रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेको छ। यो वृद्धिसँगै कुमारी बैंक वाणिज्य बैंकहरूको नाफा सूचीमा तेस्रो स्थानमा उक्लन सफल भएको छ।

नाफाका आधारमा अन्य अग्रणी बैंकहरूमा ग्लोबल आइएमई बैंक दोस्रो स्थानमा रहेको छ। उसले ५ अर्ब ९७ करोड ८३ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको छ, यद्यपि यो नाफा गत वर्षको तुलनामा शून्य दशमलव ९६ प्रतिशतले सामान्य न्यून हो। चौथो स्थानमा रहेको नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकले ४ अर्ब ४९ करोड ११ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको छ। तर यो नाफा गत वर्षको तुलनामा २१ दशमलव शून्य चार प्रतिशतले घटेको हो। पाँचौँ स्थानमा रहेको एभरेस्ट बैंकले ४ अर्ब १२ करोड ३४ लाख रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेको छ।

सबैभन्दा धेरै नाफा कमाउने शीर्ष पाँच बैंकपछि अन्य बैंकहरूको नाफा पनि उत्साहजनक नै देखिन्छ। प्राइम कमर्सियल बैंकले २९ दशमलव शून्य सात प्रतिशतले नाफा बढाएर ३ अर्ब ७४ करोड १४ लाख रुपैयाँ पुर्याएको छ। सरकारी स्वामित्वको राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले ६८ दशमलव ८२ प्रतिशतको उच्च वृद्धि गर्दै ३ अर्ब ७२ करोड ४९ लाख रुपैयाँ कमाएको छ। एनएमबि बैंकले ३ अर्ब ६३ करोड ८ लाख, नेपाल बैंकले ३ अर्ब ३२ करोड ७७ लाख र सानिमा बैंकले ३ अर्ब १२ करोड २४ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएका छन्। सानिमा बैंकको नाफामा ४४ दशमलव चौध प्रतिशतको सुधार आएको छ।

त्यसैगरी लक्ष्मी सनराइज बैंकले २ अर्ब ४९ करोड ३२ लाख, सिद्धार्थ बैंकले २ अर्ब ८० करोड १७ लाख र स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकले २ अर्ब ६२ करोड ४२ लाख रुपैयाँ नाफा गरेका छन्। २ अर्बभन्दा बढी नाफा गर्ने सूचीमा माछापुच्छ्रे बैंक पनि समेटिएको छ, जसको नाफा ४४ दशमलव २५ प्रतिशतले बढेर २ अर्ब १७ करोड ७१ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। १ अर्बभन्दा बढी नाफा कमाउने बैंकहरूमा कृषि विकास बैंकले १ अर्ब ९५ करोड ८९ लाख, नेपाल एसबीआई बैंकले १ अर्ब ८३ करोड ८४ लाख, सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनलले १ अर्ब ७४ करोड ६१ लाख र प्रभु बैंकले १ अर्ब ५० करोड ४८ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन्।

सुधारोन्मुख बजारका बीच केही नाम चलेका बैंकहरूको वित्तीय अवस्थामा भने गम्भीर संकुचन आएको छ। चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा सबैभन्दा कमजोर प्रदर्शन एनआईसी एशिया बैंकको देखिएको छ। विगतमा आक्रामक बजार विस्तार गरेर चर्चामा रहने गरेको एनआईसी एशिया बैंक यस वर्ष नाफाको पुछारमा झरेको छ। यस बैंकको खुद नाफामा ३८ दशमलव ८१ प्रतिशतको ठूलो गिरावट आएको छ। गत वर्ष ८२ करोड ९७ लाख रुपैयाँ कमाएको यस बैंकले यस वर्ष जेठ मसान्तसम्म जम्मा ५० करोड ७७ लाख रुपैयाँ मात्र नाफा कमाउन सकेको छ। नाफा संकुचनका आधारमा दोस्रो कमजोर बैंक प्रभु बैंक बनेको छ, जसको नाफा ३४ दशमलव ९१ प्रतिशतले घटेको छ। कम नाफा कमाउने सूचीको दोस्रो पुछारमा हिमालयन बैंक रहेको छ, जसले १ अर्ब १६ करोड ४३ लाख रुपैयाँ कमाएको छ, यद्यपि यो रकम गत वर्षको तुलनामा २८ दशमलव ५९ प्रतिशतले बढी हो।

बैंकिङ क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार बैंकहरूको नाफामा आएको यो उतारचढावले नेपाली अर्थतन्त्र र बैंकिङ प्रणालीको वर्तमान अवस्थालाई चित्रण गर्दछ। कतिपय बैंकहरूले विगतको खराब कर्जा अर्थात् निष्क्रिय कर्जालाई कुशल व्यवस्थापन र असुली प्रक्रियामार्फत घटाउन सफल भएकाले उनीहरूको नाफामा कुमारी बैंकको जस्तै आकर्षक वृद्धि देखिएको हो। अर्कोतर्फ, बजारमा अझै पनि विद्यमान आर्थिक शिथिलताका कारण केही ठूला र पुराना बैंकहरूले सम्भावित जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै कर्जा नोक्सानी व्यवस्था अर्थात् प्रोभिजनिङ रकम बढाउनुपरेको छ। यही कारणले गर्दा व्यवसाय ठूलो भए पनि नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा, ग्लोबल आइएमई र एनआईसी एशिया जस्ता बैंकहरूको खुद नाफामा दबाब पुगेको हो। जेठ महिनासम्मको यो तथ्याङ्कले असार मसान्तमा आउने बैंकहरूको वार्षिक वित्तीय विवरण कस्तो होला भन्नेबारे बजारमा नयाँ तरंग पैदा गरिदिएको छ।