पछिल्लो समय बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको आधारदर निरन्तर घट्दै जाँदा घर निर्माण तथा खरिदका लागि पाइने आवास कर्जा तुलनात्मक रूपमा निकै सस्तो भएको छ।

हाल वाणिज्य बैंकहरूले सर्वसुलभ आवास कर्जादेखि लिएर निश्चित ब्याजदर र विशेष अफरका योजनाहरूमार्फत लगानीकर्ता तथा सर्वसाधारणलाई आकर्षित गरिरहेका छन्। वाणिज्य बैंकहरूमध्ये राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको आवास कर्जामा ४.२१ प्रतिशत र ४.२८ प्रतिशत ब्याजदर छ। त्यस्तै, कृषि विकास बैंक र नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैंकका केही घर कर्जाको सुरुवाती ब्याजदर ४.५५ प्रतिशत रहेको छ।

घर कर्जाको ब्याजदर बैंक र कर्जा योजना अनुसार फरक रहेका छन्। नेपाल बैंकको सर्वसुलभ आवास कर्जामा ४.९१ देखि ६.४१ प्रतिशतसम्म ब्याजदर छ। नबिल बैंकको घर कर्जामा ४.९१ देखि ६.९१ प्रतिशत र एभरेस्ट बैंकको घर कर्जामा ५.१८ देखि ७.१८ प्रतिशतसम्म ब्याजदर तोकिएको छ। राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको तीन करोड रुपैयाँसम्मको मेरो घर कर्जामा ५.४६ देखि ५.७१ प्रतिशत ब्याजदर उल्लेख छ। यी दरले केही योजनामा तुलनात्मक रूपमा कम ब्याजमा घर कर्जा लिन सकिने देखिन्छ।

माछापुच्छ्रे बैंकको दुई करोड रुपैयाँसम्मको घर कर्जामा ५.४२ देखि ७.४२ प्रतिशत, लक्ष्मी सनराइज बैंकमा ५.४४ देखि ७.४४ प्रतिशत र एनएमबी बैंकको आवास कर्जामा ५.४५ देखि ७.४५ प्रतिशत ब्याजदर छ। हिमालयन बैंकको प्रिमियर होम लोनमा ५.५९ देखि ७.५९ प्रतिशत, सानिमा बैंकको इको होम लोनमा ५.६० देखि ७.६० प्रतिशत र ग्लोबल आइएमई बैंकको घर कर्जामा ५.६४ देखि ७.६४ प्रतिशत ब्याजदर उल्लेख छ।

केही बैंकले निश्चित ब्याजदरमा पनि घर कर्जा उपलब्ध गराएका छन्। उपलब्ध विवरणअनुसार कुमारी बैंकले ६.२९ प्रतिशत, एनआईसी एसिया बैंकले ६.९९ प्रतिशत र एभरेस्ट बैंकले ७.२५ प्रतिशत निश्चित ब्याजदरमा घर कर्जा दिइरहेका छन्। निश्चित ब्याजदरको मुख्य विशेषता तोकिएको अवधिमा ब्याजदर नबदलिनु हो। तर उक्त दर पाँच वर्ष, सात वर्ष वा दस वर्षमध्ये कुन अवधिसम्म लागू हुन्छ भन्ने कुरा बैंकको योजनाअनुसार फरक पर्न सक्छ। त्यसैले कर्जा लिँदा स्थिर ब्याजदर लागू हुने अवधि र त्यसपछिको दरबारे स्पष्ट जानकारी लिनुपर्छ।

बैंकहरूले विशेष अफरमा पनि घर कर्जा उपलब्ध गराइरहेका छन्। सिद्धार्थ बैंक, सिटिजन्स बैंक र स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकका घर कर्जा अफरमा ५.९९ प्रतिशत ब्याजदर उल्लेख छ। यद्यपि, अफरको अवधि, कर्जा रकम, ग्राहकको योग्यता र अन्य सर्तका कारण सबैले एउटै दरमा ऋण पाउने निश्चित हुँदैन।

बैंकहरूको आधारदर घट्दा कर्जाको ब्याजदर घटेको हो। तर ग्राहकले तिर्नुपर्ने वास्तविक ब्याजदर आधारदरमा थपिने प्रिमियम, कर्जाको प्रकृति र बैंकको सर्तमा निर्भर हुने छ। त्यसैले आधारदर घटेकै कारण सबै घर कर्जाको ब्याजदर समान रूपमा घट्छ भन्ने हुँदैन। नेपाल राष्ट्र बैंकको नीतिगत व्यवस्था र निर्देशन अनुसार बैंकहरूले कर्जाको ब्याजदर निर्धारण गरेका हुन्छन्।

घर कर्जा लिने ग्राहकले ब्याजदर मात्र हेरेर बैंक छनोट गर्नु हुँदैन। प्रशोधन शुल्क, कर्जाको अवधि, मासिक किस्ता, अग्रिम भुक्तानीका सर्त र ब्याजदर परिवर्तन हुने सम्भावना पनि तुलना गर्नुपर्छ। उदाहरणका लागि, कुनै बैंकले केही योजनामा ०.७५ प्रतिशतसम्म प्रोसेसिङ शुल्क लिएका छन्। यस्तो शुल्कले कर्जा लिँदाको सुरुवाती लागत बढाउन सक्छ।

समग्रमा, कम ब्याजदरका आवास कर्जा र निश्चित ब्याजदरका विकल्पले घर बनाउन वा खरिद गर्न चाहने ग्राहकलाई छनोटको अवसर दिएका छन्। तर सबैभन्दा सस्तो देखिएको दर नै आफूले पाउने अन्तिम दर नहुन सक्छ। त्यसैले कर्जाको अवधि, मासिक किस्ता, अग्रिम भुक्तानी शुल्क र स्थिर ब्याजदर लागू हुने अवधिबारे अनिवार्य रूपमा पूर्वजानकारी लिनुपर्छ।