एक वर्षको अवधिमा बैंकले केही वित्तीय सूचकमा सुधार देखाए पनि खराब कर्जा, वितरणयोग्य नोक्सानी र कर्जा विस्तारको अवस्थाले पुनरुत्थानको यात्रा अझै कठिन रहेको संकेत गरेको छ। शाक्यले नेतृत्व सम्हाल्दा नै ५० प्रतिशत हकप्रद दिने प्रक्रिया अहिले सेबोनबाट स्वीकृति पाएर कार्यान्वयनको चरणमा पुगेको छ । बैंकले हकप्रद शेयरमा आवेदन दिनको लागि मंसीर ११ गते बुकक्लोजको सूचना सार्वजनिक गरेको छ।

बैंकको सञ्चालक समितिले २०८२ कात्तिक १७ गते शाक्यलाई ४ वर्षका लागि सीईओ नियुक्त गर्ने निर्णय गरेको थियो। उनले कात्तिक २० गतेदेखि औपचारिक रूपमा कार्यभार सम्हालेका थिए। त्यसअघि उनी नबिल बैंकमा वरिष्ठ नायब प्रमुख कार्यकारी अधिकृतका रूपमा कार्यरत थिए।
शाक्यले नेतृत्व सम्हालेको एक वर्षको अवधिलाई मूल्याङ्कन गर्दा बैंकको वित्तीय अवस्था, खराब कर्जा, निक्षेप तथा कर्जा परिचालन, सञ्चालन आम्दानी र व्यवस्थापन पुनर्संरचनालाई मुख्य आधार बनाउन सकिन्छ।
घाटाबाट नाफामा फर्कियो, तर नाफाको आकार अझै कमजोर
शाक्यको नेतृत्वमा देखिएको सकारात्मक पक्ष बैंकको खुद नाफा कायम रहनु हो। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमाससम्म बैंकले १८ करोड १७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको थियो। त्यसपछिको आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासमा बैंकले १२ करोड ७४ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ।
अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बैंकको खुद नाफा १२ करोड २२ लाख रुपैयाँ थियो। यसअनुसार खुद नाफा ४.३२ प्रतिशतले बढेको छ।
तर नाफामा देखिएको सुधारलाई मात्र बैंकको वित्तीय पुनरुत्थानको बलियो संकेत मान्न सकिँदैन। किनभने सोही अवधिमा बैंकको सञ्चालन नाफा १९ करोड ३५ लाख रुपैयाँबाट घटेर १६ करोड १४ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ। यो करिब १६.५ प्रतिशतको गिरावट हो।
त्यस्तै, कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाका लागि छुट्याइएको रकम अघिल्लो वर्षको पहिलो त्रैमासको १ अर्ब १८ करोड ६५ लाख रुपैयाँबाट घटेर ९२ करोड ९४ लाख रुपैयाँमा आएको छ। यसले खुद नाफामा केही सुधार ल्याउन सहयोग गरेको देखिन्छ।
यसबाट बैंकको खुद नाफा बढे पनि मूल सञ्चालन व्यवसायको आम्दानीमा भने दबाब कायम रहेको देखिन्छ।
खराब कर्जा ९.८१ प्रतिशत पुग्नु सबैभन्दा ठूलो चुनौती
एनआईसी एसिया बैंकको पछिल्लो वित्तीय अवस्थाको सबैभन्दा चिन्ताजनक पक्ष खराब कर्जा (एनपीएल) हो। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो त्रैमासमा ६.९९ प्रतिशत रहेको खराब कर्जा आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासमा बढेर ९.८१ प्रतिशत पुगेको छ। एक वर्षमा खराब कर्जा २.८२ प्रतिशत विन्दुले बढेको हो।
बैंकिङ क्षेत्रमा खराब कर्जाको अनुपात उच्च हुनु भनेको बैंकले प्रवाह गरेको कर्जामध्ये ठूलो हिस्सा समयमै असुल हुन नसकेको अवस्था हो। यसले बैंकको आम्दानी, कर्जा नोक्सानी व्यवस्था, पुँजीको उपयोग र भविष्यको नाफामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ।
खराब कर्जा बढ्दै जाँदा बैंकले थप कर्जा नोक्सानी व्यवस्था गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसले खुद नाफा घटाउने मात्र नभई नयाँ कर्जा प्रवाह गर्ने क्षमतामा समेत दबाब सिर्जना गर्न सक्छ।
त्यसैले शाक्यको नेतृत्वको वास्तविक सफलता खराब कर्जा नियन्त्रण र असुलीमा कस्तो परिणाम आउँछ भन्ने आधारमा मापन हुने देखिन्छ।
निक्षेप बढ्यो, कर्जा प्रवाह भने खुम्चियो
बैंकको पहिलो त्रैमासिक वित्तीय विवरणअनुसार एक वर्षको अवधिमा ग्राहक निक्षेप करिब ३३७ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँबाट बढेर ३४१ अर्ब ८५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यसअनुसार निक्षेप करिब १.३ प्रतिशतले बढेको छ।
तर सोही अवधिमा ग्राहकलाई प्रवाह गरिएको कर्जा तथा सापटी २१२ अर्ब २२ करोड रुपैयाँबाट घटेर १९१ अर्ब २० करोड रुपैयाँमा झरेको छ। यो करिब ९.९ प्रतिशतको गिरावट हो।
यसले बैंकले निक्षेप संकलन कायम राखे पनि कर्जा परिचालनमा संकुचन भोगिरहेको देखाउँछ।
खराब कर्जा नियन्त्रणका लागि बैंकले जोखिमयुक्त कर्जा विस्तारमा सावधानी अपनाएको हुन सक्छ। तर निक्षेप बढ्ने र कर्जा घट्ने अवस्थाले बैंकको ब्याज आम्दानीमा दबाब सिर्जना गर्न सक्छ। बैंकले नयाँ कर्जा प्रवाह गर्दा जोखिम मूल्याङ्कनलाई प्राथमिकता दिँदै स्वस्थ कर्जा पोर्टफोलियो निर्माण गर्नुपर्ने चुनौती छ।
वितरणयोग्य नोक्सानी १५ अर्ब ३९ करोड रुपैयाँभन्दा बढी
एनआईसी एसिया बैंकको सेयरधनीका लागि सबैभन्दा निराशाजनक पक्ष वितरणयोग्य नाफा (डिस्ट्रिब्युटेबल प्रफिट) हो।
आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासिक वित्तीय विवरणअनुसार बैंकको वितरणयोग्य नोक्सानी १५ अर्ब ३९ करोड ६९ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो नोक्सानी ६ अर्ब २४ करोड ८२ लाख रुपैयाँ थियो। यसअनुसार एक वर्षमा वितरणयोग्य नोक्सानी करिब ९ अर्ब १५ करोड रुपैयाँले बढेको छ।
बैंकले पछिल्लो त्रैमासमा खुद नाफा कमाए पनि सञ्चित वित्तीय भार र नियामकीय समायोजनका कारण लाभांश वितरण गर्न सक्ने अवस्थामा पुग्न सकेको छैन।
खुद नाफा र वितरणयोग्य नाफा फरक विषय हुन्। बैंकले नाफा कमाउँदैमा तत्काल लाभांश वितरण गर्न पाउँछ भन्ने हुँदैन। त्यसका लागि विगतको नोक्सानी, नियामकीय व्यवस्था र अन्य समायोजनसमेत पूरा हुनुपर्छ।
त्यसैले एनआईसी एसियाका सेयरधनीले तत्काल लाभांशभन्दा बैंकको सञ्चित नोक्सानी घट्ने र वित्तीय स्वास्थ्यमा सुधार आउने प्रतीक्षा गर्नुपर्ने अवस्था छ।
६ वरिष्ठ कर्मचारीको बहिर्गमनसँगै व्यवस्थापन पुनर्संरचना
वित्तीय सुधारसँगै शाक्यको नेतृत्वमा बैंकको व्यवस्थापन संरचनामा पनि परिवर्तन भएको छ।
२०८३ असोजमा बैंकले ल्याएको स्वैच्छिक अवकाश योजना (भीआरएस) अन्तर्गत उच्च व्यवस्थापनसहित विभिन्न तहका ६ जना वरिष्ठ कर्मचारी बैंकबाट बाहिरिएका छन्।
यसरी बाहिरिनेमा नायब प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सन्तोषकुमार राठी, सहायक प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अर्जुनराज खनियाँ, वरिष्ठ प्रबन्धक कैलाश गौतम, नायब प्रबन्धकद्वय सुनिल मानन्धर र मनोज अधिकारी तथा सहायक प्रबन्धक देवेन्द्र भट्ट रहेका छन्।
बैंकका अनुसार उक्त अवकाश योजनामा सहभागी कर्मचारीको बहिर्गमन स्वीकृत गरिएको थियो। योजनाअन्तर्गत कर्मचारीलाई १५ महिनाको तलब तथा सुविधाबराबरको रकम उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरिएको थियो।
यो कदमलाई बैंकको दीर्घकालीन सञ्चालन खर्च व्यवस्थापन र व्यवस्थापन पुनर्संरचनाको प्रयासका रूपमा हेर्न सकिन्छ। तर वरिष्ठ अधिकारीहरूको बहिर्गमनपछि बैंकको संस्थागत क्षमता, आन्तरिक नियन्त्रण र व्यवस्थापन प्रभावकारितामा कस्तो असर पर्छ भन्ने विषय पनि महत्त्वपूर्ण रहनेछ।
पूर्ण सुधारका लागि तीन वर्ष लाग्ने सीईओको आकलन
बैंकको कमजोर अवस्थालाई सुधार गर्न समय लाग्ने शाक्य स्वयंले पनि स्वीकार गरेका छन्। उनले विगतको आक्रामक कर्जा विस्तारका कारण बैंकले समस्या भोग्नुपरेको सार्वजनिक रुपमै स्वीकारेका छन् । बैंकको पूर्ण वित्तीय सुधारका लागि करिब तीन वर्ष लाग्न सक्ने उनको आकलन छ। उनका अनुसार बैंकमा कर्पोरेट ग्राहकहरू पुनः फर्किन थालेका छन् र सुधारका काम अघि बढिरहेका छन्।
यसले बैंकको समस्या तत्काल समाधान हुने प्रकृतिको नभई विगतको कर्जा नीतिबाट सिर्जित वित्तीय चुनौतीसँग जोडिएको देखाउँछ। त्यसैले खराब कर्जा असुली, जोखिम व्यवस्थापन र संस्थागत पुनर्संरचनालाई सँगसँगै अघि बढाउनुपर्ने अवस्था छ।
एक वर्षको उपलब्धि र बाँकी चुनौती
शाक्यको एकवर्षे कार्यकालमा बैंकले खुद नाफा कायम राखेको छ। निक्षेपमा सामान्य वृद्धि भएको छ र व्यवस्थापन पुनर्संरचनाको प्रक्रिया अघि बढेको छ। यी सकारात्मक पक्ष हुन्।
तर सञ्चालन नाफा घट्नु, खराब कर्जा बढेर ९.८१ प्रतिशत पुग्नु, कर्जा परिचालन खुम्चिनु र वितरणयोग्य नोक्सानी १५ अर्ब रुपैयाँभन्दा माथि रहनुले बैंकको वित्तीय अवस्था अझै चुनौतीपूर्ण रहेको देखाउँछ।
अबको प्राथमिकता खराब कर्जा घटाउने, पुरानो कर्जा असुलीलाई तीव्र बनाउने, स्वस्थ कर्जा विस्तार गर्ने र सञ्चालन आम्दानी बढाउने हुनुपर्छ। साथै, सञ्चित नोक्सानी घटाउँदै बैंकलाई पुनः लाभांश वितरण गर्न सक्ने अवस्थामा पुर्याउनु पनि व्यवस्थापनको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी हुनेछ।
अन्तमा भन्नु पर्दा शाक्यले एनआईसी एसियालाई पूर्ण वित्तीय संकटबाट बाहिर निकालिसकेको अवस्था छैन। बैंकको खुद नाफामा सामान्य सुधार देखिए पनि मूल व्यवसाय, सम्पत्तिको गुणस्तर र सेयरधनीलाई प्रतिफल दिन सक्ने क्षमतामा उल्लेखनीय सुधार आउन बाँकी छ। त्यसैले उनको नेतृत्वको वास्तविक परीक्षा आगामी दुई वर्षमा खराब कर्जा कति घट्छ, सञ्चित नोक्सानी कति कम हुन्छ र बैंकले दिगो नाफा कमाउन कति सफल हुन्छ भन्ने कुराले निर्धारण गर्नेछ।