गण्डकी प्रदेशसहित उच्च पहाडी र हिमाली क्षेत्रमा भारी हिमपात, हिमआँधी र हिमपहिरोको जोखिम; अक्टोबर २९ देखि जोखिमयुक्त गन्तव्यतर्फ नजान र आधार शिविर तथा उच्च हिमाली पासबाट सुरक्षित स्थानमा फर्कने व्यवस्था मिलाउन आग्रह

बङ्गालको खाडीमा विकसित अर्णव चक्रवातको सम्भावित प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै ट्रेकिङ्ग एजेन्सिज् एसोसिएसन अफ नेपाल (टान) ले नेपालका विभिन्न पर्यटकीय क्षेत्र, विशेषगरी उच्च पहाडी तथा हिमाली भेगमा पदयात्रा र पर्वतारोहण गर्दा उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।

प्रतिकूल मौसमका कारण भारी वर्षा, हिमपात, हिमआँधी र हिमपहिरोको जोखिम बढ्न सक्ने पूर्वानुमानलाई ध्यानमा राख्दै टानले आफ्ना सदस्य कम्पनीहरूलाई पर्यटक, गाइड, भरिया तथा अन्य सहयोगीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न आवश्यक पूर्वतयारी गर्न अनुरोध गरेको हो।

टानले २०८२ कार्तिक १० गते जारी गरेको सूचनामा नेपाल मौसम विज्ञान विभाग तथा राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (NDRRMA) बाट जारी सूचनालाई आधार बनाउँदै चक्रवातको सम्भावित प्रभावबारे जानकारी गराएको छ। सूचनाअनुसार कार्तिक १२ गते बिहीबार रातिदेखि नेपालमा समेत चक्रवातको प्रभाव सुरु हुन सक्ने र कार्तिक १३ तथा १४ गते अर्थात् अक्टोबर ३० र ३१ मा विभिन्न क्षेत्रमा प्रतिकूल मौसमको जोखिम रहने अनुमान गरिएको छ।

चक्रवातको प्रभावले तराई, चुरे तथा मध्यपहाडी क्षेत्रका विभिन्न भागमा चट्याङ र हावाहुरीसहित मध्यमदेखि भारी वर्षा हुन सक्ने उल्लेख छ। उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा भने भारी हिमपात, हिमआँधी र हिमपहिरोको जोखिम रहने अनुमान गरिएको छ। टानले गण्डकी प्रदेश विशेष रूपमा प्रभावित हुन सक्ने सम्भावनालाई समेत ध्यानमा राख्दै पर्वतीय पर्यटन गतिविधिमा संलग्न सबै पक्षलाई मौसमको अवस्थाअनुसार यात्रा योजना बनाउन र जोखिमयुक्त क्षेत्रमा अनावश्यक आवतजावत नगर्न आग्रह गरेको छ।

नेपालको पर्यटन क्षेत्रका लागि पदयात्रा र पर्वतारोहण महत्त्वपूर्ण गतिविधि हुन्। तर, हिमाली क्षेत्रमा मौसम अचानक परिवर्तन हुँदा पदमार्ग अवरुद्ध हुने, हिमपातका कारण आवतजावत कठिन हुने, नदी तथा खोलामा पानीको बहाव बढ्ने र उद्धार कार्य चुनौतीपूर्ण बन्ने जोखिम रहन्छ। यस्तो अवस्थामा निर्धारित यात्रा कार्यक्रम पूरा गर्नेभन्दा पर्यटक तथा सहयोगी टोलीको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु प्राथमिक विषय हुने भएकाले टानले समयमै सावधानी अपनाउन जोड दिएको हो।

अक्टोबर २९ देखि नै उच्च हिमाली गन्तव्यतर्फको पदयात्रा रोक्न आग्रह

टानले अक्टोबर ३० र ३१ मा जोखिमयुक्त उच्च हिमाली क्षेत्र तथा पर्यटकीय गन्तव्यमा नबस्न र अक्टोबर २९ अर्थात् बिहीबारदेखि नै त्यस्ता क्षेत्रतर्फको पदयात्रा रोक्ने व्यवस्था मिलाउन सदस्य कम्पनीहरूलाई आग्रह गरेको छ।

सूचनामा सबै आधार शिविर, उच्च हिमाली पास र जोखिमयुक्त पर्यटकीय गन्तव्यबाट सुरक्षित स्थानमा पुग्ने व्यवस्था मिलाउन भनिएको छ। थोराङ, लार्के, काडला, सारीबुङ, चोला र सूर्यकुण्डलगायतका हिमाली पास तथा तिलिचो तालजस्ता पर्यटकीय गन्तव्यलाई विशेष रूपमा उल्लेख गरिएको छ।

उच्च हिमाली पासहरूमा प्रतिकूल मौसमको प्रभाव पर्दा बाक्लो हिमपात, तीव्र हावाहुरी र कम दृश्यताका कारण पदयात्रा कठिन बन्न सक्छ। हिमपहिरोको जोखिम भएका क्षेत्रमा यात्रा जारी राख्दा पर्यटक र सहयोगी टोलीको ज्यानसमेत जोखिममा पर्न सक्ने भएकाले मौसमको अवस्था मूल्याङ्कन नगरी यात्रा अघि नबढाउनुपर्ने सन्देश टानको सूचनाले दिएको छ।

त्यस्ता क्षेत्रमा पुगिसकेका पर्यटकलाई सुरक्षित स्थानमा फर्काउने व्यवस्था मिलाउन र यात्रा कार्यक्रम तय गरिरहेका कम्पनीहरूले जोखिमको अवस्थालाई ध्यानमा राखेर निर्णय लिन टानले अनुरोध गरेको छ। यद्यपि, सुरक्षित स्थानमा फर्कने निर्णय गर्दा पनि तत्कालीन मौसम, स्थानीय अवस्था र सम्बन्धित सुरक्षा निकायको सुझावलाई ध्यानमा राख्न आवश्यक हुन्छ।

पर्वतारोहणका लागि आधार शिविर जाने टोलीलाई पनि यात्रा स्थगित गर्न अनुरोध

टानले पर्वतारोहणका लागि आधार शिविरतर्फ जाने तयारीमा रहेका सदस्य कम्पनी तथा सहयोगी टोलीलाई पनि आगामी शुक्रबार र शनिबारसम्मका लागि यात्रा रोक्न वा सुरक्षित स्थानमा बस्ने व्यवस्था मिलाउन आग्रह गरेको छ।

पर्वतारोहणका क्रममा आधार शिविरदेखि माथिल्लो उचाइतर्फ जाने टोली प्रतिकूल मौसममा थप जोखिममा पर्न सक्छन्। हिमपात र हिमआँधीका कारण बाटो पहिचान गर्न कठिन हुने, आवतजावतका मार्ग अवरुद्ध हुने तथा आवश्यक खाद्यान्न, औषधि र अन्य सामग्रीको आपूर्ति प्रभावित हुने सम्भावना रहन्छ। यस्तो अवस्थामा मौसम अनुकूल नहुँदासम्म यात्रा स्थगित गर्नु र टोलीको अवस्थाबारे नियमित जानकारी राख्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

टानको आग्रहले पर्वतारोहण तथा पदयात्रा सञ्चालन गर्ने कम्पनीहरूलाई पर्यटकको सुरक्षा व्यवस्थापन, गाइडसँगको समन्वय र आवश्यकताअनुसार यात्रा योजना परिवर्तन गर्न ध्यानाकर्षण गराएको छ। विशेषगरी उच्च हिमाली क्षेत्रमा रहेका टोलीसँग सञ्चार सम्पर्क कायम राख्ने र जोखिमको संकेत देखिएमा समयमै उपयुक्त निर्णय लिने व्यवस्था आवश्यक हुन्छ।

मनास्लु, मनाङ, म्याग्दी र मुस्ताङका पदमार्गमा थप जोखिमको चिन्ता

टानले बाढी तथा पहिरोका कारण अस्थायी रूपमा मर्मतसम्भार गरी पदयात्राका लागि प्रयोगमा ल्याइएका केही सडक, पदमार्ग तथा पुल प्रयोग गर्दा विशेष सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको छ।

सूचनामा मनास्लु क्षेत्रका तातोपानी, खोलाबेसी, जगत, लोक्पा र नामरुङलगायतका स्थान उल्लेख गरिएका छन्। त्यस्तै, मनाङ क्षेत्रका खोत्रो, कोटो र चामे तथा म्याग्दी र मुस्ताङ क्षेत्रका पोखरेबगरलगायतका स्थानमा रहेका सडकमार्ग, पदमार्ग र अस्थायी पुल भएर यात्रा गर्दा विशेष सतर्कता अपनाउन भनिएको छ।

यी क्षेत्रहरूमा बाढी तथा पहिरोबाट प्रभावित संरचनाको मर्मतसम्भारपछि यात्रा सञ्चालन हुँदै आएको अवस्थामा थप वर्षाले जोखिम बढाउन सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्नुपर्ने हुन्छ। विशेषगरी अस्थायी पुल र मर्मत गरिएका पदमार्गको अवस्था मौसमअनुसार परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले स्थानीय जानकारी नलिई यात्रा अघि बढाउनु उपयुक्त हुँदैन।

पदयात्रा सञ्चालन गर्ने कम्पनीहरूले यात्राको मार्गमा पर्ने नदी, खोला, पहिरो प्रभावित क्षेत्र तथा पुलको अवस्थाबारे जानकारी लिनुका साथै आवश्यकताअनुसार वैकल्पिक योजना बनाउनुपर्ने देखिन्छ। जोखिमपूर्ण स्थानमा पर्यटकलाई रोकिराख्ने वा प्रतिकूल मौसममा यात्रा जारी राख्ने अवस्था आउन नदिन समयमै निर्णय लिन टानले सदस्य कम्पनीहरूलाई आग्रह गरेको छ।

नदी किनार, खोल्सा र पहिरो प्रभावित क्षेत्रमा आवतजावत नगर्न सुझाव

चक्रवातको सम्भावित प्रभावका कारण मध्य तथा उच्च पहाडी क्षेत्रमा वर्षा हुन सक्ने भएकाले टानले नदी तटीय तथा पहिरोको जोखिम भएका क्षेत्रमा विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।

पदयात्राका क्रममा बाढीको जोखिम भएका खोला तथा नदी आसपासका क्षेत्रमा नबस्न र त्यस्ता स्थानमा जोखिमपूर्ण अवस्थामा आवतजावत नगर्ने व्यवस्था मिलाउन सूचनामा उल्लेख गरिएको छ। वर्षाका कारण खोलामा पानीको बहाव अचानक बढ्न सक्ने, साना खोला उर्लिन सक्ने र पहिरोका कारण पदमार्ग अवरुद्ध हुन सक्ने भएकाले यात्राको क्रममा मौसम र स्थानीय अवस्थाबारे निरन्तर जानकारी लिनु आवश्यक हुन्छ।

विशेषगरी दुर्गम क्षेत्रमा सञ्चार सुविधा सीमित हुन सक्ने र उद्धार टोली पुग्न समय लाग्न सक्ने भएकाले जोखिम देखिएपछि मात्र निर्णय लिनुभन्दा पहिले नै पूर्वतयारी गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। पर्यटक तथा सहयोगी टोलीलाई सम्भावित जोखिमबारे जानकारी गराउने, सुरक्षित स्थान पहिचान गर्ने र आवश्यक पर्दा यात्रा स्थगित गर्न सक्ने व्यवस्था मिलाउन टानले सदस्य कम्पनीहरूलाई अनुरोध गरेको छ।

पर्यटकसँगै गाइड, भरिया र सहयोगीको सुरक्षा पनि प्राथमिकतामा

टानले आफ्ना सदस्य कम्पनीहरूलाई सम्भावित चक्रवातबाट पर्न सक्ने प्रभावबारे पर्यटक, गाइड तथा सहयोगीहरूलाई समयमै जानकारी गराउन आग्रह गरेको छ। मौसमको अवस्थाअनुसार यात्रा योजना परिमार्जन गर्ने, जोखिमयुक्त गन्तव्यतर्फको यात्रा रोक्ने र आवश्यक परे सुरक्षित स्थानमा बस्ने व्यवस्था मिलाउन पनि सूचनामार्फत अनुरोध गरिएको छ।

पर्वतीय पर्यटनमा पर्यटकसँगै गाइड, भरिया, स्थानीय सहयोगी र अन्य कर्मचारी पनि जोखिममा पर्न सक्छन्। त्यसैले यात्रा व्यवस्थापन गर्दा पर्यटकको सुरक्षामा मात्र सीमित नभई सम्पूर्ण टोलीको अवस्था, बसोबास, खाद्यान्न, सञ्चार सम्पर्क र आवश्यक सहयोगको उपलब्धतालाई समेत ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ।

टानले सदस्य कम्पनीहरूलाई पूर्वतयारीका प्रबन्ध मिलाउन आग्रह गर्नुको उद्देश्य प्रतिकूल मौसमबाट हुन सक्ने सम्भावित जोखिम न्यूनीकरण गर्नु र पर्वतीय पर्यटनमा संलग्न सबैको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु हो। मौसमसम्बन्धी चेतावनी प्राप्त भएपछि यात्रा कार्यक्रमलाई यथावत् सञ्चालन गर्नुभन्दा जोखिमको मूल्याङ्कन गरी आवश्यक परिवर्तन गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

मौसम र विपद्सम्बन्धी जानकारीका लागि सम्पर्क नम्बर

टानले मौसमसम्बन्धी जानकारीका लागि ११५५ नम्बरमा सम्पर्क गर्न सकिने जनाएको छ। त्यस्तै, विपद्का बेला सहयोग आवश्यक परे ११३४, १०० वा १११४ नम्बरमा सम्पर्क गर्न सकिने सूचनामा उल्लेख छ।

थप जानकारी तथा सहयोगका लागि टान सचिवालयमा सम्पर्क गर्न सकिने जनाइएको छ। सूचनामा महासचिव सोनाम ग्याल्जेन शेर्पा, प्रमुख कार्यकारी अधिकृत राम चन्द्र सेढाई र योजना तथा मानव संसाधन अधिकृत ईना श्रेष्ठको सम्पर्क विवरणसमेत उपलब्ध गराइएको छ।

मौसमसम्बन्धी पूर्वानुमान र चेतावनी समयअनुसार परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले यात्रा गर्नुअघि नेपाल मौसम विज्ञान विभाग तथा सम्बन्धित आधिकारिक निकायबाट पछिल्लो जानकारी लिनु आवश्यक हुन्छ। त्यस्तै, स्थानीय प्रशासन र सुरक्षा निकायले जारी गरेका निर्देशनलाई समेत प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ।

पर्वतीय पर्यटनमा पूर्वतयारी र समयमै निर्णयको महत्त्व

नेपालका हिमाली तथा पहाडी क्षेत्र प्राकृतिक सौन्दर्य र साहसिक पर्यटनका लागि लोकप्रिय गन्तव्य हुन्। तर, मौसममा हुने अचानक परिवर्तनले पदयात्रा तथा पर्वतारोहणलाई जोखिमपूर्ण बनाउन सक्छ। विशेषगरी उच्च हिमाली पास, आधार शिविर, हिमनदी आसपासका क्षेत्र र दुर्गम पदमार्गमा प्रतिकूल मौसमको प्रभाव गम्भीर हुन सक्ने भएकाले यात्राको योजना बनाउँदा मौसमको पूर्वानुमानलाई अनिवार्य रूपमा ध्यान दिनुपर्छ।

अर्णव चक्रवातको सम्भावित प्रभावबारे टानले जारी गरेको सूचनाले पर्यटन व्यवसायी, पदयात्री तथा पर्वतारोहणमा संलग्न टोलीलाई समयमै सतर्क हुनुपर्ने आवश्यकतामाथि जोड दिएको छ। जोखिमयुक्त क्षेत्रमा यात्रा रोक्ने, सुरक्षित स्थानमा बस्ने, आवश्यक सूचना आदानप्रदान गर्ने र स्थानीय अवस्थाअनुसार निर्णय लिने व्यवस्था प्रभावकारी भएमा सम्भावित जोखिम न्यूनीकरण गर्न सहयोग पुग्न सक्छ।

जाेखिमलाई बेवास्ता गरेर यात्रा नगर्न, उच्च हिमाली क्षेत्रका पर्यटक तथा टोलीलाई सुरक्षित स्थानमा राख्न र मौसमको आधिकारिक जानकारीका आधारमा मात्र पदयात्रा तथा पर्वतारोहणसम्बन्धी निर्णय लिन टानले आग्रह गरेकाे छ।