ओसमन्ड चिया (बीबीसी)
विश्वको सबैभन्दा ठूलो ह्युमनोइड (मानवीय स्वरूपको) रोबोट निर्माता कम्पनी ‘युनिट्री रोबोटिक्स’ ले बुधबार चिनियाँ शेयर बजारमा उत्साहजनक सुरुवात गरेको छ। 

सांघाई स्टक एक्सचेन्जमा सूचीकृत भएसँगै प्रारम्भिक कारोबारमै कम्पनीको शेयर मूल्य ६०० प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि भएको छ।

अत्यधिक प्रतिक्षा गरिएको यस प्रारम्भिक सार्वजनिक प्रस्ताव (IPO) मा चिनियाँ फर्मको प्रतिशेयर मूल्य १,१०० युआन (करिब १६३ डलर) मा खुलेको थियो। यद्यपि, केही समयपछि नाफा सुरक्षित गर्ने होड चल्दा शेयर मूल्यमा केही गिरावट आएर ९०० युआनको हाराहारीमा कारोबार भएको थियो।

चीनको ‘नास्ड्याक’ भनिने प्रविधि-केन्द्रित ‘स्टार मार्केट’ मा भएको यो सूचीकरणलाई चीनको रोबोटिक्स उद्योगका लागि बेइजिङको महत्वाकांक्षी योजनाको एउटा महत्वपूर्ण कोसेढुङ्गाका रूपमा हेरिएको छ। यो सूचीकरण यस्तो समयमा भएको छ, जब अमेरिका र चीनबीच रोबोटिक्स र आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) को विश्वव्यापी बजारमा वर्चस्व जमाउन तीव्र प्रतिस्पर्धा चलिरहेको छ।

के हो युनिट्री?
आधिकारिक रूपमा ‘युशु टेक्नोलोजी कम्पनी लिमिटेड’ को रूपमा चिनिने युनिट्रीको स्थापना सन् २०१६ मा भएको थियो। अहिले यो कम्पनी उन्नत प्रविधि विकास गर्ने बेइजिङको राष्ट्रिय लक्ष्यमा प्रमुख खम्बा बनेको छ। सेन्सर, स्वचालित मेसिनदेखि लिएर चार खुट्टे र मानव जस्तै देखिने रोबोट उत्पादनमा यो कम्पनी विश्वकै अग्रणी मानिन्छ।

यस क्षेत्रका धेरै कम्पनीहरू अझै घाटामा रहे पनि युनिट्रीले भने राम्रो मुनाफा आर्जन गरिरहेको छ। सन् २०२५ मा मात्रै कम्पनीले २७ करोड ८० लाख युआन खुद नाफा कमाएको थियो। गत वर्ष मात्रै यसले ५,५०० भन्दा बढी ह्युमनोइड रोबोटहरू बजारमा पठाएको थियो।

अमेरिकी प्रतिद्वन्द्वीसँगको ‘मूल्य युद्ध’
युनिट्री अमेरिकी कम्पनीहरूको कडा प्रतिस्पर्धीका रूपमा उभिएको छ। यसको मुख्य कारण ‘कम मूल्य’ हो। सिंगापुरको राष्ट्रिय विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ता हेरोल्ड सोहका अनुसार अमेरिकी रोबोटहरूको सफ्टवेयर प्रयोगकर्ता-मैत्री भए पनि चिनियाँ रोबोटको मूल्य निकै सस्तो छ।

उदाहरणका लागि, युनिट्रीका रोबोट कुकुरहरूको मूल्य २,७०० डलरबाट सुरु हुन्छ, जबकि अमेरिकी कम्पनी बोस्टन डाइनामिक्सको सोही प्रकृतिको रोबोट ‘स्पट’ को मूल्य करिब ७०,००० डलर पर्छ। युनिट्रीले सन् २०२३ देखि नै ह्युमनोइड रोबोट बेचिरहेको छ भने यसको नयाँ ‘G1’ मोडल अर्को वर्ष १३,५०० डलरमा बजारमा आउँदैछ। यसको विपरीत, एलोन मस्कको टेस्लाले विकास गरिरहेको ‘अप्टिमस’ रोबोट अझै व्यावसायिक वितरणको चरणमा पुगिसकेको छैन।

रणनीतिक महत्व र जनसंख्याको चुनौती
बाथ विश्वविद्यालयकी सह-प्राध्यापक फेई किनका अनुसार चीनको बढ्दो वृद्ध जनसंख्या र भविष्यमा हुन सक्ने कामदारको अभावलाई सम्बोधन गर्न रोबोटलाई एउटा भरपर्दो विकल्पका रूपमा हेरिएको छ। "रोबोटहरू त्यस्ता मेसिन हुन् जहाँ एआई (AI) पर्दा पछाडिबाट बाहिर निस्केर कारखाना, अस्पताल र घरहरूमा प्रत्यक्ष रूपमा प्रवेश गर्छ," उनले भनिन्।

भू-राजनीति र प्रतिबन्धको छायाँ
रोबोटिक्स उद्योगमा चीनको बढ्दो प्रभुत्वले अमेरिकालाई सशंकित बनाएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले राष्ट्रिय सुरक्षाको कारण देखाउँदै चिनियाँ निर्मित रोबोटहरूको आयातमा प्रतिबन्ध लगाउने तयारी गरेको छ। बेइजिङले भने वासिङ्टनले व्यापारिक मुद्दालाई अनावश्यक रूपमा ‘राजनीतिकरण’ गरेको आरोप लगाएको छ।

विशेषज्ञ क्रिस्टिन वानका अनुसार चिनियाँ कम्पनीहरू विश्वव्यापी उत्पादन प्रणालीमा यति गहिरोसँग जोडिएका छन् कि उनीहरूमाथिको निर्भरता कम गर्नु पश्चिमा देशहरूका लागि चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ।

निष्कर्ष
रोबोटिक्स अनुसन्धानकर्ता डेभिड सुका अनुसार अमेरिकाले रोबोटिक्स क्षेत्रमा आफ्नो सुरुवाती अग्रता गुमाउँदै गएको छ। "पहिले हामी समाचारमा अमेरिकी रोबोट कम्पनीहरूको बारेमा सुन्थ्यौँ, तर आज चिनियाँ कम्पनीहरूले समाचार बनाइरहेका छन्," उनले भने। युनिट्रीको यो सफल डेब्यूले आगामी दिनमा ‘लेजु रोबोटिक्स’ र ‘एजिबोट’ जस्ता अन्य चिनियाँ कम्पनीहरूलाई पनि शेयर बजारमा आउन बाटो प्रशस्त गरिदिएको छ।