चालू आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासमा आठ कम्पनीमध्ये दुईवटाले मात्रै खुद नाफा कमाएका छन्। बाँकी छ कम्पनी नोक्सानीमा रहे पनि तीमध्ये चार कम्पनीले गत वर्षको तुलनामा घाटा घटाउन सफल भएका छन्।
समग्रमा भने होटल तथा पर्यटन क्षेत्रको औसत खुद नाफा ऋणात्मक अवस्थाबाट धनात्मक बनेको छ। गत आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासमा १ करोड ५ लाख १७ हजार रुपैयाँ औसत खुद नोक्सानी रहेको यस क्षेत्रले चालू आवको सोही अवधिमा ३१ लाख ६८ हजार रुपैयाँ औसत खुद नाफा कमाएको छ। यसलाई गत वर्षको तुलनामा १३०.१२ प्रतिशतको सुधार मानिएको छ।
नाफामा सोल्टीको अग्रता, चन्द्रागिरिको उल्लेख्य फड्को
नाफाको आकारका आधारमा सोल्टी होटल सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ। कम्पनीले चालू आवको
पहिलो त्रैमासमा १४ करोड २३ लाख ७५ हजार रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। गत वर्षको सोही अवधिमा १२ करोड ३५ लाख ८६ हजार रुपैयाँ नाफा कमाएको सोल्टीको नाफा यस वर्ष १५.२० प्रतिशतले बढेको हो।
चन्द्रागिरि हिल्सले भने नोक्सानीबाट नाफामा फर्किंदै उल्लेख्य सुधार गरेको छ। गत वर्ष पहिलो त्रैमासमा १ करोड २४ लाख ३२ हजार रुपैयाँ नोक्सानी व्यहोरेको कम्पनीले यस वर्ष २ करोड ८३ लाख १२ हजार रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। कम्पनीको वित्तीय नतिजामा आएको यो परिवर्तन क्षेत्रकै उल्लेखनीय सुधारमध्ये एक हो।
चार कम्पनीले घटाए घाटा, दुईको नोक्सानी थपियो
नाफामा जान नसकेका कम्पनीमध्ये ओरिएन्टल होटल्सले नोक्सानी घटाउने मामिलामा सबैभन्दा राम्रो प्रदर्शन गरेको छ। कम्पनीको खुद नोक्सानी गत वर्षको २ करोड ९५ लाख ५६ हजार रुपैयाँबाट घटेर २८ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ। यसअनुसार नोक्सानी ९०.५२ प्रतिशतले घटेको हो।
सिटी होटलले पनि नोक्सानी २८.०६ प्रतिशतले घटाएर ४ करोड ३३ हजार रुपैयाँमा झारेको छ। त्यस्तै, होटल फरेस्ट इनको नोक्सानी २३.१७ प्रतिशतले घटेर ४ करोड ९९ लाख ४८ हजार रुपैयाँ र बन्दीपुर केबलकार एन्ड टुरिजमको नोक्सानी १४.१६ प्रतिशतले घटेर १ करोड ५३ लाख ९९ हजार रुपैयाँ कायम भएको छ।
यद्यपि, होटल फरेस्ट इन रकमका आधारमा सबैभन्दा बढी नोक्सानी व्यहोर्ने कम्पनी बनेको छ।
अर्कोतर्फ, तारागाउँ रिजेन्सी होटल र कालिन्चोक दर्शनको नोक्सानी भने थप बढेको छ। तारागाउँको घाटा ३७.१६ प्रतिशतले बढेर ३ करोड २५ लाख ६५ हजार रुपैयाँ पुगेको छ। कालिन्चोक दर्शनको नोक्सानी पनि ३५.७३ प्रतिशतले बढेर ४५ लाख ९७ हजार रुपैयाँ कायम भएको छ।
चुक्ता पूँजी बढ्यो, जगेडा कोषमा भने संकुचन
आठ कम्पनीको औसत चुक्ता पूँजी गत वर्षको पहिलो त्रैमासमा १ अर्ब ७५ करोड ७ लाख रुपैयाँ रहेकोमा यस वर्ष बढेर १ अर्ब ८० करोड ७४ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
होटल फरेस्ट इनको चुक्ता पूँजी १ अर्ब ६० करोडबाट बढेर २ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ भने कालिन्चोक दर्शनको ६३ करोडबाट बढेर ६८ करोड ३५ लाख ५० हजार रुपैयाँ पुगेको छ। पूँजीका आधारमा सिटी होटल ३ अर्ब १ करोड ३२ लाख रुपैयाँसहित सबैभन्दा ठूलो कम्पनी बनेको छ।
तर जगेडा कोषको अवस्था भने कमजोर देखिएको छ। यस क्षेत्रका कम्पनीहरूको औसत जगेडा कोष गत वर्षको ८२ करोड १० लाख ६७ हजार रुपैयाँबाट घटेर ६४ करोड ६६ लाख ५८ हजार रुपैयाँमा सीमित भएको छ। यो २१.२४ प्रतिशतको गिरावट हो।
जगेडा कोषका आधारमा ओरिएन्टल होटल्स २ अर्ब ६४ करोड १६ लाख रुपैयाँसहित अगाडि छ। सोल्टी होटलको जगेडा कोष पनि २५.१५ प्रतिशतले बढेर २ अर्ब ३४ करोड ४ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
यता, सिटी होटलको जगेडा कोष ६० करोड २४ लाख रुपैयाँ धनात्मक अवस्थाबाट १५ करोड ५७ लाख रुपैयाँ ऋणात्मक बनेको छ। बन्दीपुर केबलकारको जगेडा कोष पनि २५ करोड ७७ लाख रुपैयाँ ऋणात्मक छ। होटल फरेस्ट इन र तारागाउँ रिजेन्सीको जगेडा कोषमा समेत उल्लेख्य गिरावट आएको छ।
इपीएसमा चन्द्रागिरि अगाडि, फरेस्ट इन सबैभन्दा कमजोर
वार्षिकीकृत प्रतिशेयर आम्दानी (EPS) का आधारमा चन्द्रागिरि हिल्स ७.०३ रुपैयाँसहित पहिलो स्थानमा छ। सोल्टी होटलको EPS ४.८५ रुपैयाँ रहेको छ।
बाँकी छ कम्पनीको इपीएस ऋणात्मक छ। होटल फरेस्ट इनको इपीएस सबैभन्दा कमजोर अर्थात् ९.९९ रुपैयाँ ऋणात्मक छ। त्यसपछि तारागाउँ रिजेन्सीको ६.६४ रुपैयाँ, सिटी होटलको ५.३१ रुपैयाँ, कालिन्चोक दर्शनको २.६९ रुपैयाँ, बन्दीपुर केबलकारको २.१८ रुपैयाँ र ओरिएन्टल होटल्सको ०.९५ रुपैयाँ ऋणात्मक रहेको छ।
समग्र होटल तथा पर्यटन क्षेत्रको औसत वार्षिकीकृत इपीएस भने गत वर्षको ऋणात्मक ५.२५ रुपैयाँबाट सुधार भएर ऋणात्मक १.९९ रुपैयाँमा पुगेको छ।
किताबी मूल्यमा ओरिएन्टल अगाडि, सिटी र बन्दीपुर कमजोर
प्रतिशेयर नेटवर्थ अर्थात् किताबी मूल्यका आधारमा ओरिएन्टल होटल्स सबैभन्दा अगाडि छ। कम्पनीको किताबी मूल्य ३२३.०२ रुपैयाँ रहेको छ। त्यसपछि तारागाउँ रिजेन्सीको ११७.०५ रुपैयाँ, कालिन्चोक दर्शनको १०७.८३ रुपैयाँ, चन्द्रागिरि हिल्सको १०७.४१ रुपैयाँ र होटल फरेस्ट इनको १०४.८६ रुपैयाँ रहेको छ।
सोल्टी होटलको किताबी मूल्य भने २९.९२ रुपैयाँ छ। गत वर्षको २५.९१ रुपैयाँबाट यसमा १५.४८ प्रतिशत सुधार भएको हो। तर सिटी होटल र बन्दीपुर केबलकारको किताबी मूल्य क्रमशः ९४.८३ रुपैयाँ र ९०.९० रुपैयाँ छ। यी दुई कम्पनीको नेटवर्थ १०० रुपैयाँभन्दा तल रहेको छ।
समग्र उद्योगको औसत किताबी मूल्य पनि ७.६३ प्रतिशतले घटेर १३२.०६ रुपैयाँबाट १२१.९८ रुपैयाँमा झरेको छ।
नाफामा सुधार देखिए पनि वित्तीय आधार बलियो बन्न बाँकी
पहिलो त्रैमासको नतिजाले होटल तथा पर्यटन क्षेत्रमा आम्दानी र नाफाको अवस्था सुधारिँदै गएको संकेत गरेको छ। विशेषगरी चन्द्रागिरिको नोक्सानीबाट नाफामा भएको परिवर्तन र सोल्टीको निरन्तर नाफा वृद्धिले क्षेत्रको औसत वित्तीय नतिजालाई सकारात्मक बनाएको छ।
तर दुई कम्पनी मात्रै नाफामा रहनु, अधिकांशको EPS ऋणात्मक हुनु र औसत जगेडा कोष तथा किताबी मूल्य घट्नुले क्षेत्रको वित्तीय अवस्था अझै चुनौतीमुक्त नभएको देखाउँछ। त्यसैले होटल कम्पनीहरूको सुधारलाई मूल्यांकन गर्दा नाफाको वृद्धिसँगै जगेडा कोष, नेटवर्थ र आगामी त्रैमासको आम्दानीलाई पनि उत्तिकै महत्व दिनुपर्ने देखिन्छ।